Onze redacteur onderzocht: Heb ik een alcoholprobleem?

Tournée Minérale. Vanaf vandaag onthoudt menig Vlaming zich een maand lang van alcohol. Ik doe niet mee. Maar misschien zou ik het wel moeten doen.

Ja, ik drink regelmatig. Tijdens het koken, na het werk, in de stad en in het voetbalstadion. Alcohol kan verlichting bieden. Opluchting, bijna. Hoewel ik niet het gevoel heb een problematisch drinker te zijn, stel ik toch meer en meer mijn alcoholgebruik in vraag. Met mijn vrienden praat ik er soms lacherig over. Ik besef dat ik vaker drink dan andere mensen van mijn leeftijd – niet per se méér - en heb niet de neiging dat te verbergen. Dat zelfbesef stelt me ergens gerust. Maar het verandert mijn gedrag niet.

In mijn ogen is de grens tussen frequent drinken en een alcoholprobleem vaag. Ik hoop die grens nooit te overschrijden, maar wie weet bevind ik me onbewust al aan de dark side. Wellicht ben ik niet de enige met twijfels. Welke tekenen zijn alarmerend? Het hoeveelste glas per week is het glas te veel? Met de hulp van expert Tom Evenepoel (De Druglijn) nam ik mijn eigen alcoholgebruik onder de loep.

De CAGE-test

Voor aanvang van ons lange telefoongesprek, stuurt Evenepoel me al enkele linkjes door. De eerste is een zelftest van De Druglijn. Na enkele confronterende vragen verschijnt op mijn scherm het resultaat ‘Je loopt een hoog risico op problemen’. Even slikken.

De volgende test, de ‘CAGE-test’, stelt me dan weer een beetje gerust. Tegelijkertijd ben ik nogal sceptisch over de simpelheid ervan. Het is een test van slechts vier vragen. Antwoord je op twee of meer vragen positief, dan is er mogelijk sprake van een alcoholprobleem.

Vraag 1 (‘Cut Down’): Heeft u weleens het gevoel gehad het alcoholgebruik te moeten minderen?

Ja. Dagen waarop ik niéts drink, zijn zeldzaam. Ik meen me te herinneren dat mijn vader ooit zei dat dagelijks drinken – ook al gaat het om slechts één glas – wijst op een alcoholprobleem. Dat is in mijn hoofd blijven spoken. Tegenwoordig ben ik trots als ik een dag niet drink. Dan denk ik: ‘Dit zou ik vaker moeten doen. Maar niet vandaag.’

Vraag 2 (‘Annoyed’): Heeft u zich ooit weleens vervelend of geïrriteerd gevoeld over opmerkingen van anderen over uw drankgebruik?

Ja, maar lang geleden. Ik woon al lang niet meer thuis. Vroeger maakte mijn vader wel eens opmerkingen, maar toen was mijn drinkgedrag helemaal anders – chirofuiven, u weet wel. Met mijn huidige Brusselse vrienden maken we er eerder mopjes over. Ik reken hier een half puntje aan.

Vraag 3 (‘Guilty’): Heeft u zich ooit schuldig gevoeld over iets wat u gedaan heeft toen u had gedronken?

Ja.

Vraag 4 (‘Eye-opener’): Heeft u ooit 's ochtends alcohol gedronken om u rustiger te voelen of om minder last te hebben van trillende handen of misselijkheid?

What the fuck? Nee.

Ik scoor dan wel tweeënhalf op vier – te hoog –, maar na Evenepoels uitleg bij de vierde vraag, voel ik me toch opgelucht: Een positief antwoord op die laatste vraag kan wijzen op fysieke verslaving’. Zo ver ben ik dus gelukkig nog niet. ‘Maar het is niet omdat je niet verslaafd bent, dat je geen alcoholprobleem kan hebben!’, benadrukt Evenepoel. ‘Veel mensen minimaliseren hun overmatig alcoholgebruik met het excuus ‘Ik ben toch niet verslaafd’’

Ik hoor u al hetzelfde denken als ik: ‘Op vraag 1 en 3 zou toch bijna iedereen ‘ja’ antwoorden?’. Evenepoel dient van antwoord: ‘Je perspectief wordt gekleurd door je directe omgeving en je sociaal netwerk. Zeggen dat iedereen het doet is te gemakkelijk, en vooral: niet correct – kijk naar de cijfers. Door jezelf op die manier goed te praten, houd je zulk gedrag bovendien in stand’.


‘Drink maximum 10 glazen per week’

Oeps, ik vrees dat ik zowat aan het dubbele zit. Tijdens de meeste weekends ga ik op stap met vrienden, en dan vliegen die 10 glazen er op één avond door. En door de week drink ik dan ook nog eens regelmatig. De optelsom is angstaanjagend, maar anderzijds ken ik héél veel leeftijdsgenoten die aan hetzelfde of zelfs een hoger aantal glazen komen.

Wat is een standaardglas? (Bron: De Druglijn)

Evenepoel «Dat je ver boven die 10 consumpties zit, wilt niet per se zeggen dat je een probleem hebt. Die richtlijn is gebaseerd op veel factoren; van het risico op ongevallen tot de kans op chronische kwaaltjes op latere leeftijd. Iemand zonder rijbewijs of iemand die 23 jaar oud is, zal zulke problemen minder snel voorhebben. Het is belangrijk om verder te kijken dan hoeveelheden. De impact op je leven en welbevinden blijft het allerbelangrijkste.»


Slechte Gewoontes

Op maandag ga ik met vrienden gezelschapsspelletjes spelen in een café aan het Flageyplein. Daar horen gemakkelijk twee tot drie zware bieren bij. Minstens één keer per week passeer ik na het werk langs St-Michel, een ongezellige bar in het centrum van Brussel met een charmante Roemeense barvrouw. Daar drink ik meestal een halve liter pils alvorens thuis te gaan koken. Op dagen dat ik niet langs de bar passeer, koop ik nogal gemakkelijk een blikje bier of twee, voor tijdens het koken en na het eten. Op die manier drink ik veel door de week, en vaak zelfs op m’n eentje. Vooral dat laatste onderscheidt me van mijn vrienden, en baart me soms zorgen.

Evenepoel «Dat zijn gewoontes die erin sluipen. Net zoals mensen die na het eten een ongelofelijke drang voelen om een sigaret te roken, of na het opstaan koffie moéten drinken. Op zich hoeft ook dat geen probleem te zijn. Het wordt pas problematisch als die halve liter bier een liter wordt, of die twee blikjes vier. Of als je de alcohol doelbewust gaat gebruiken om bijvoorbeeld stress of andere negatieve gevoelens tegen te gaan.»


Gevoelens onderdrukken

Soms heb ik het gevoel dat ik drink om negatieve gevoelens te onderdrukken, of het piekeren een halt toe te roepen. Ik ben iemand die veel last heeft van – vaak ongegronde – stress, en met slechts één of twee glazen alcohol lijk ik dat te kunnen sussen.

Evenepoel «Het is waardevol dat je dat inziet. Maar je mag zelfbesef natuurlijk niet gaan gebruiken om je gedrag goed te praten.

»Alcohol werkt verdovend. Het legt een warm dekentje over veel dingen. Verdriet, eenzaamheid, stress, angsten,... Maar je dempt die problemen enkel op korte termijn. Je pakt ze niet bij de wortels aan. Met alcohol schuif je de problemen op ongezonde wijze op de lange baan.»


Persoonlijke factoren

Op het internet kwam ik een lijstje tegen met persoonlijke factoren die ervoor kunnen zorgen dat je de negatieve effecten van alcohol sterker ervaart. De factor die mij het meest in het oog sprong, was ‘erfelijkheid’. Mijn grootvader en overgrootvader, die ik nooit gekend heb, waren drankhandelaars en durfden zich wel eens bezondigen aan hun eigen koopwaar. Ben ik gedoemd om in hun voetsporen te treden?

Evenepoel «Aanleg voor een drankprobleem kan deels erfelijk zijn, maar het is zeker geen noodlot dat je staat te wachten. Je moet gewoon een beetje extra uitkijken. De context waarin je opgroeit speelt volgens mij een grotere rol. Stel dat je opgroeit in een gezin zoals in ‘De helaasheid der dingen’, dan ben je vatbaarder om zulk gedrag over te nemen. En zo kom je weer bij het klassieke debat over nature en nurture terecht.

»Het is sowieso belangrijk om niet alleen naar de gevaren van alcohol op zich te kijken, maar ook naar de achtergrond van de persoon in kwestie. Psychologische problemen, medicatie, erfelijkheid... Allemaal kunnen ze een hellend vlak vormen waardoor je sneller in de problemen dreigt te komen.»


En… Heb ik problemen?

Evenepoel «Ik denk dat je behoort tot een grote groep mensen die meer drinkt dan gezond is. Dat betekent niet per se dat je problemen hebt. Je maakt gelukkig deel uit van een generatie die veel bewuster bezig is met alcoholgebruik dan pakweg 20 jaar geleden.

»Tournée Minérale probeert dat besef nog te doen groeien, en we merken dat mensen ervoor openstaan. Helaas zijn er veel mensen die zich een maand lang succesvol onthouden van alcohol, en op 1 maart meteen weer het varken uithangen. Compensatiegedrag, heet dat dan. Toch blijkt uit bevragingen dat deelnemers een half jaar na Tournée Minérale gemiddeld 2 glazen per week minder drinken. Het werkt dus!»

Mijn gesprek met dokter Evenepoel was confronterend, maar uiteindelijk voelde het goed om mezelf een spiegel voor te houden. Ja, meedoen aan Tournée Minérale zou me goed doen. Maar toch ga ik er niet aan beginnen. Omdat ik de gezelligheid van een pintje zou missen. Omdat ik weet dat ik zou falen. Net zoals dat ik me zorgen maak over de vleesindustrie, maar er toch niet in slaag om volledig te stoppen met vlees eten. Ik vind het gewoon te lekker – de varkenswangetjes in het restaurant van De Persgroep had ik gisteren voor geen geld willen missen.

Niet zo prettig om met je eigen zwakke moraal geconfronteerd te worden. Al ben ik blij dat ik me er in ieder geval bewust van ben. Dat ik de waarheid in de ogen durf te kijken en me er soms zorgen over maak. Of om het met de woorden van Anuna De Wever te zeggen: ‘Onverschilligheid is de grootste kwaal van onze maatschappij’. Zowel op maatschappelijk als persoonlijk vlak. Schol!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234