'Ook na de dood heeft elke mens recht op een minimum aan respect.' Een mens van goede wil: Els De Smet

In haar vrije tijd ontfermt Els De Smet zich over overleden inwoners van Gent die zo arm zijn dat ze hun eigen begrafenis niet kunnen betalen. Els verzorgt hun stadsuitvaart, gratis en voor niets.

'Sterven kan heel mooi zijn'

‘Al van jongs af ben ik gefascineerd door de dood,’ zegt Els De Smet (52). Ze werkt bij een Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB) en investeert haar vrije uren in uitvaartbegeleiding van arme mensen. ‘Ik vind de dood niet eng en ik ben er ook niet bang voor. Mensen zoeken me al lang op om over het levenseinde te praten. Dat zijn diepgaande gesprekken die ze nooit eerder met iemand anders hebben gevoerd.’

HUMO Waar komt uw fascinatie voor de dood vandaan?

Els De Smet «De dood heeft altijd deel van mijn leven uitgemaakt. Als jong meisje al had ik vriendinnen van wie de moeder vroeg gestorven was. Ik zit nu alle dagen tussen dood en verdriet, maar dat vermoeit me niet. Integendeel, het geeft me juist energie. Sterven kan heel mooi zijn. Het is één van de laatste taboes, terwijl het ons allemaal te wachten staat.

»Mensen begeleiden heb ik van nature meegekregen. Ik ben al twintig jaar actief in de Beweging van Mensen met Laag Inkomen en Kinderen (BMLIK). Telkens als één van de leden stierf, ging ik mee naar de begrafenis. Alleen was er vaak geen échte begrafenis, omdat er geen geld voor een dienst was.»

HUMO Ze werden dan begraven op kosten van de stad?

De Smet «Ja, maar veel stelde dat niet voor. Ze werden in een kist gelegd en gingen meteen de put of de crematieoven in. Zonder dienst, zonder naam. Als ik me niet over de stadsbegrafenissen had ontfermd, zouden arme mensen nog steeds zonder ceremonie begraven worden. Ik vertegenwoordig geen organisatie. Ik gaf mezelf de naam Contactpunt Waardige Uitvaart en sinds drie jaar ben ik de officiële rouwconsulente voor Gentenaars in armoede.»

HUMO Wat hebt u veranderd?

De Smet «De kisten van vroeger waren niet veel meer dan houten bakken. Nu zorgt de stad voor een echte doodskist, een bloemstuk en een bidprentje. Dat prentje is ontzettend belangrijk, want zo krijgen overleden eenzame mensen toch een naam. Als ik later bij een familielid of een vriend op bezoek ga, hoor ik vaak: ‘Ik heb zijn bidprentje hier bij me.»

HUMO U verzorgt ook de afscheidsdienst?

De Smet «Vroeger las ik in weer en wind een tekst voor aan de strooiweide en speelden bevriende muzikanten op trompet of gitaar. Tot de directeur van het crematorium van Lochristi me aanbood om gratis een zaaltje te gebruiken. Ook hij vindt dat elke overledene recht heeft op een respectvol afscheid.»

HUMO Hoeveel diensten verzorgt u per week?

De Smet «Tot drie. In drie jaar tijd is het aantal verdrievoudigd. Voor elke dienst heb ik een kwartier. Ik hou het altijd heel algemeen, want ik ken de overledene niet. Ik zal nooit zeggen: ‘We zijn verdrietig,’ of: ‘Zie ons hier in droefheid staan.’ Want misschien is die ene dochter die is komen opdagen, blij dat haar vader eindelijk dood is na alles wat hij haar heeft aangedaan.»

HUMO Gelooft u in een leven na de dood?

De Smet «Ik voel dat er na de dood energie overblijft. Als iemand net gestorven is, hangt die energie in de ruimte. Een tijd geleden leidde ik de dienst voor een dakloze man. We stonden op de strooiweide en een vriend had de hond van de overledene bij. Die hond zat de hele tijd braaf toe te kijken, maar toen de as werd uitgestrooid, begon hij klaaglijk te janken.»

HUMO Wat vindt uw gezin van uw werk als rouwconsulente?

De Smet «Ik heb drie kinderen en die vinden dat tezelfdertijd fijn en raar (lacht). Dit is mijn leven geworden en ik kan het niet loslaten. Het is klein begonnen en uitgegroeid tot een tweede voltijdse job. Via mijn Facebookpagina kreeg ik een bericht van een straatarme vrouw met kanker. ‘Ik lig hier alleen in mijn studiootje op de dood te wachten,’ schreef ze. ‘Ga jij zorg dragen voor mij? Ga je mijn naam weten?’ Ik ben die vrouw niet gaan opzoeken, want dat is mijn taak niet. Maar als het zover is, bezorg ik haar wel een respectvolle, waardige uitvaart.»

HUMO In eenzaamheid sterven moet afschuwelijk zijn.

De Smet «Ja, en daar komt nog bij dat stervenden zich ook zorgen maken over hun eigen uitvaart. ‘Wat zal er na mijn dood met me gebeuren? Wat zullen ze met mijn lichaam doen?’ Het geeft hen rust als ze weten dat ik er dan zal zijn.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234