‘Oorlog en terpentijn’ het beste boek? Dokter De Zeulder lacht er niet mee!

Vorige week werd ‘Oorlog en terpentijn’ van Stefan Hertmans verkozen tot beste boek van de voorbije 25 jaar. Dokter De Zeulder plaatst daar enige opbouwende vraagtekens bij.

'Het is vreselijk welke verwoestingen nostalgie in het menselijke brein kan aanrichten'

HUMO Bent u het eens met de jury?

Dr. Koen De Zeulder «Die jury bestond uit lezers van Knack en Radio 1-luisteraars. Geen kwaad woord over die mensen, maar dat is natuurlijk een zootje babyboomers die mentaal tot weinig meer in staat zijn dan achteruitkijken. Zodra er in een familiegeschiedenis wordt gegraven, beginnen ze kritiekloos te kwijlen. Daarbij wordt dan iets van Bob Dylan gedraaid, want alles wat uit de vorige eeuw stamt, is voor hen één kleurloze maar o zo heerlijke brij. Dat soort lieden is er ook van overtuigd dat The Who en Adolf Hitler in 1918 oog in oog stonden in Ploegsteert. Ja, het is vreselijk welke verwoestingen nostalgie in het menselijke brein kan aanrichten.»

HUMO Maar is het een goed boek?

De Zeulder «Het is vooral een gevaarlijk boek. Sommige oud-hippies pleiten al voor loopgraven in Ringland. Omdat je er dan lekker beschut tegen de wind zal kunnen fietsen. Dat komt ervan als je de Eerste Wereldoorlog romantiseert.»

HUMO Hebt u het boek gelezen?

De Zeulder «Ja, en ik beschouwde dat niet als een foltering, hoor. Maar het zet weinig zoden aan de kapotgeschoten dijk. Ik heb nog nooit een patiënt gezien die worstelde met de trauma’s die zijn grootvader aan het IJzerfront had opgelopen.»

HUMO Had u liever een ander boek zien winnen?

De Zeulder «Als feminist vond ik het tergend dat er geen enkele vrouwelijke auteur in de top tien stond. En als arts en literatuurliefhebber ook. Daarom had ik liever ‘Kom hier dat ik u kus’ van Griet Op de Beeck zien winnen. Dat is toch van een ander kaliber.»

HUMO Wat is er zo speciaal aan dat boek?

De Zeulder «Vraag dat maar aan mijn patiënten! Nog voor ik naar problemen kan informeren, roepen ze al: ‘Dokter, ik heb hetzelfde als die vrouw uit dat boek!’ Dan weet je het meteen: gebroken gezin, slappe vader, kille nieuwe mama, slecht zelfbeeld. Daar kun je mee aan de slag. Dat zijn problematieken van hier en nu!»

HUMO Hoe lost u die problemen op?

De Zeulder «Ik ben dan geneigd om te zeggen: ‘Ach, mevrouw of meneer, ik raad u aan om ‘Oorlog en terpentijn’ eens te lezen. Daarin kunt u leren wat échte ellende is. Vier jaar in de modder tussen de ratten en de lijken, dat is toch wat anders. En daarna een huwelijk waarin de vrouw slechts bereid is de benen te spreiden tot de eerste zwangerschap. Een slappe vader en een kille moeder is zo erg nog niet.’

»Maar ik zwijg. Want als hulpverlener moet je de waarheid zachtjes inlepelen, het erin rammen als mais in een Franse gans werkt niet.

»Ik zou er nog aan kunnen toevoegen dat een opgefokte testosteronpapa en een hysterisch emotionele mama tien keer rampzaliger zijn, maar dan lopen ze waarschijnlijk meteen kwaad weg. Zonder te betalen.»

HUMO Wat dat betreft, is ‘Oorlog en terpentijn’ misschien toch beter dan ‘Kom hier dat ik u kus’?

De Zeulder «Elk boek is uniek, vergelijken heeft niet zoveel zin. Maar ik wil een constructieve suggestie doen. Ik denk dat de twee auteurs samen een schitterend boek zouden kunnen schrijven. Daarin zit een volwassen vrouw vaak een uur te tobben over welk merk tonic er bij haar gin moet. Of omgekeerd: welk soort gin. Dat komt omdat ze in haar jeugd van alles heeft meegemaakt. Een veel te strenge juf die het toch goed met je meende, dat soort verwarrende dingen. Maar dan blijkt die juf de kleindochter te zijn van een postzegelvervalser die met de opbrengst een vluchtroute financierde. De man stierf na de oorlog in de gevangenis, want al wie kon getuigen over zijn goede bedoelingen was al lang gevlucht, langs zijn eigen vluchtroute nota bene! Dat is tragiek die bijna obees te noemen is.

»En op de laatste bladzijde denkt de hoofdpersoon: ‘Och, het maakt eigenlijk allemaal niet uit.’ Ze giet wat Hopkin Gin van de Aldi in een glas en kwakt daar een blikje Fanta overheen. Ja, ze is gelouterd.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234