Op je 40ste met pensioen! 7 tips om financieel onafhankelijk te worden

Humo verzamelde zeven eenvoudige tips bij mensen die goed op weg zijn om het aardse paradijs of financiële onafhankelijkheid te bereiken. ‘Ik wil mijn leven opnieuw in handen nemen en zélf beslissen waaraan ik mijn tijd besteed.’

'De vraag die iedereen zich moet stellen is: hoeveel heb je echt nodig?'

‘Mijn partner en ik hadden bij de bank een hypotheeklening van ruim 300.000 euro en namen ons voor om die in tien jaar tijd af te lossen. Als alles gaat zoals het nu gaat, dan kunnen we op ons 40ste zonder geldzorgen op pensioen.’

Aan het woord is de 31-jarige Janine van de blog ‘In10jaarfo.nl’, waarbij de ‘fo’ staat voor ‘financieel onafhankelijk’. De Nederlandse onderwijzeres begon goed twee jaar geleden een blog met tips over sparen, beleggen en gelukkig zijn met minder.

Janine «Ik las al een tijdje consumentenblogs over mensen die streefden naar financiële vrijheid en zich van het materiële wilden distantiëren. Na verloop van tijd begonnen mijn partner en ik die ideeën ook in de praktijk om te zetten.»

Wie financieel onafhankelijk is, heeft in principe voldoende persoonlijke rijkdom vergaard om te leven zonder nog actief te moeten werken om in zijn basisbehoeften te voorzien. Dat doet misschien denken aan spartaans spaargedrag, cichorei in plaats van koffie en koude winteravonden onder een zelfgebreide sprei, maar dat blijkt allerminst het geval.

Janine «Ik word voortdurend geconfronteerd met zulke vooroordelen. In de Nederlandse media verscheen onlangs een artikel over consuminderen, waarin een moeder werd opgevoerd die haar kinderen uit gierigheid in veel te kleine kleren stak. Maar daarover gaat onze beweging helemaal niet! Een minderheid leeft misschien op die manier, maar de overgrote meerderheid gaat gewoon heel bewust om met wat ze heeft en uitgeeft. Het prettigste gevolg daarvan is dat we minder afhankelijk worden van banken en bedrijven.»

‘Een ander cliché is dat men denkt dat we allemaal beursgoeroes zijn die hun geld vergooien op de financiële markt,’ zegt de man achter de meertalige blog Amber Tree Leaves (ATL). De 40-jarige Vlaming, vader van twee kinderen en werkzaam in de financiële sector in Brussel, bewandelt al drie jaar het pad naar vroegtijdige pensionering.

ATL «Ik las een artikel over de betaalbaarheid van onze pensioenen en rekende uit hoeveel geld ik nodig had als ik mijn huidige levensstijl na mijn 67ste wilde aanhouden. Ik kwam terecht op voornamelijk Engelstalige blogs over financiële onafhankelijkheid en las de verhalen van mensen die er met enkele relatief eenvoudige ingrepen in slaagden om hun leven helemaal om te gooien. Zo begon het voornemen te rijpen om op jonge leeftijd werken optioneel te maken.»

Hoeveel heb je dan precies nodig om de rest van je dagen in financiële vrijheid te kunnen slijten? In 1998 berekenden drie professoren van de Trinity University in Texas in een invloedrijke studie dat vijfentwintig keer het bedrag van je jaarlijkse uitgaven moet volstaan om je werkgever zijn C4 te geven. Simpel gesteld: voor wie jaarlijks 20.000 euro spendeert aan vaste kosten en basisbehoeften, volstaat het om een half miljoen euro bij elkaar te schrapen en uit te zetten in lagerisicobeleggingen.

Op het internet is een handvol Nederlandstalige blogs met deze en andere berekeningen te vinden, waarvan financieelonafhankelijkblog.nl – 40.000 pageviews per maand – zowat de populairste is. Net als de andere bloggers staat ook deze veertiger op zijn anonimiteit, omdat hij op dit moment nog actief is in de hightechindustrie. Zijn plan is om binnen vijf jaar, op 50-jarige leeftijd en na een carrière van ongeveer 27 jaar, op pensioen te gaan. ‘Ik wil niet dat mijn werkgever nu al weet heeft van mijn plannen,’ zegt hij. ‘Sommige van mijn collega’s zullen het wellicht goed opnemen, maar anderen vermoedelijk niet. Tot dan wil ik mezelf niet in de vingers snijden.’ Samen met zijn echtgenote leeft Mr. FOB volgens de filosofie die hij enkele jaren geleden ontdekte, toen het consumentisme hem steeds zwaarder viel.

Mr. FOB «De wijdverspreide gedachte dat geluk gelijk staat aan consumeren, ging me steeds meer tegenstaan. Vooral het boekje ‘Je geld of je leven’ (uit 1994, red.) van Hanneke van Veen en Rob van Eeden was een eyeopener. Ik kwam tot het besef dat efficiënt met je geld omgaan en spaarzaam leven eerder belemmerd wordt door vooroordelen en onwil, dan door praktische uitvoerbaarheid. Sindsdien leven we niet gierig, maar wel bewust.»

'Ik ben geschrokken hoeveel autorijden mij werkelijk kost. Als je de wagen verkoopt en dat geld in een indexfonds belegt, kun je in tien jaar tijd 15.000 euro besparen'


Tip 1: Inventariseer

Mr. FOB «Het inventariseren van je eigen inkomsten en uitgaven is een heel leerzame maar vooral ook schokkende ervaring. Ik schrok bijvoorbeeld toen ik zag hoeveel geld ik aan kleding uitgaf. Nochtans ben ik helemaal niet modebewust en hecht ik er geen speciale waarde aan.»

Janine «Veel mensen beseffen niet wat ze uitgeven. Van zodra je je bestedingspatroon tot in de details kent, weet je makkelijk waar je geld kunt besparen en waar de ‘lekken’ zitten. Ik ging voorheen bijvoorbeeld met de trein naar het werk en kocht weleens een broodje op het perron. Tel je het geld voor al die broodjes bij elkaar, dan kom je op het einde van de maand aan een aanzienlijk bedrag. Daarom begon ik thuis gezonder te koken, zodat ik op het perron gewoon geen zin meer had om nog iets te kopen.»

Mr. FOB «Ik giet alle gegevens in een Excel-document, zodat ik mijn bestedingspatroon in grafieken kan volgen. Al is het niet zo dat ik voortdurend met pen en papier rondloop om elke uitgave minutieus bij te houden. Ik probeer zoveel mogelijk met bank- of kredietkaart te betalen, zodat ik ’s zondags makkelijk online mijn verrichtingen van die week kan bekijken. Dat kost me wekelijks hoogstens tien minuutjes.»

ATL «Elke beginner is erbij gebaat om die oefening te maken, maar wij zijn er intussen wel van afgestapt: na verloop van tijd is het een gewoonte om bewust om te gaan met je geld. Ik heb nog altijd een eigen spreadsheet waarin ik inkomsten en uitgaven opvolg, maar vraag me niet hoeveel geld ik maandelijks uitgeef aan kleren of koffie.»

Mr. FOB «Neem ook eens de moeite om je daadwerkelijke uurloon te berekenen, door de tijd in rekening te brengen die je besteedt om van en naar je werk te rijden, de tijd die je thuis nog spendeert aan je werk, en de tijd die je nodig hebt om je zware dag te laten bezinken. Ongelofelijk hoe weinig je dan overhoudt, en hoeveel uur je écht moet werken voor de aanschaf van je spullen.»


Tip 2: Betaal eerst jezelf

Mr. FOB «Veel mensen betalen met hun maandloon eerst hun lasten en uitgaven. Het bedrag dat ze op het einde van de maand eventueel overhouden, gaan ze dan sparen. Dat kan ook anders: wie aan het begin van de maand een bepaald bedrag apart zet en vervolgens zorgt dat hij rondkomt met de rest, zal op het einde van de maand veel meer overhouden.»

ATL «Dat was voor ons de meest cruciale stap: bepaal éérst het budget en zet vervolgens de rest van je salaris opzij om te sparen, leningen af te betalen of te beleggen. Nadat we die beslissing hadden genomen, automatiseerden we de herverdeling via doorlopende opdrachten. Mijn vrouw en ik storten een deel van ons loon door naar een gemeenschappelijke rekening voor uitgaven zoals elektriciteit, vervoer, huis, kinderen of verzekeringen. Daarnaast zetten we aan het begin van elke maand een vast bedrag opzij om te sparen en te beleggen, en ten slotte hebben we elk ook recht op ‘fun money’, naar goeddunken te besteden aan kleren, activiteiten of etentjes. Wat we overhouden, hevelen we over naar de volgende maand.

»Ik besef goed genoeg dat ik een bovengemiddeld loon heb en dat het voor mij dus makkelijker is om de financiële onafhankelijkheid te bereiken dan iemand met een minimumloon. Toch ken ik genoeg mensen met gemiddelde inkomens die in hun opzet geslaagd zijn, enkel en alleen omdat ze bewuster met hun geld zijn omgegaan.»

Mr. FOB «Financiële onafhankelijkheid gaat meer om weinig uitgeven dan om veel verdienen. Zelf zet ik 60 procent van mijn salaris opzij. Iemand die begint met nul euro is met een spaarquotum van 60 procent na vijftien jaar financieel onafhankelijk. Voor mensen met een laag inkomen is het vanzelfsprekend iets moeilijker, maar de grote groep mensen met een gemiddeld inkomen die nu aan het eind van de maand weinig tot niets overhoudt, laat veel mogelijkheden liggen.»

'De tijd die vrijkomt wil ik wijden aan vrijwilligerswerk, familie en vrienden. Die mogelijkheid heb je niet als je vasthangt aan je job'


Tip 3: Laat het geld voor jou werken

Janine «Een spaarrekening heeft op dit ogenblik een rendement van 0,15 procent en brengt dus niets op. Integendeel, door de inflatie verlies je geld.»

ATL «Vreemd genoeg zien mensen die lage rente niet als een verlies, omdat ze op het einde van het jaar toch een paar euro intrest krijgen. Dat alle producten door de stijgende inflatie dat jaar ook duurder zijn geworden, lijkt aan hen voorbij te gaan.»

Mr. FOB «Ik ben een groot voorstander van wereldwijde indexfondsen, waarbij je automatisch in duizenden bedrijven over de hele wereld een aandeel koopt. Wij haalden daarmee het voorbije jaar een rendement van gemiddeld 8 procent.»

ATL «Het is aan te raden om je goed te laten adviseren. Er spelen zoveel factoren mee: is het huis afbetaald, zitten de kinderen nog op school, hoeveel schulden heb je en hoeveel geld wil je bewaren voor noodgevallen? Hoeveel van je beleggingsgeld wil je op korte termijn kunnen gebruiken en welke grote investeringen verwacht je de komende jaren nog te doen? Die berekeningen zijn niet voor iedereen even voor de hand liggend.»

Janine «Wij beleggen niet, maar doen wel aan crowdfunding. Op de Nederlandse website horecacrowdfunding.nl kun je investeren in horecazaken. Maandelijks storten die een bedrag terug, inclusief rente. Dat levert ons per investering een rendement van gemiddeld 8 procent op, al weten we zeer goed dat elke investering ook een risico inhoudt. We proberen het dan ook zoveel mogelijk te spreiden, door in verschillende projecten tegelijk te investeren.»

Mr. FOB «Wie slim belegt en jaarlijks een rendement van 6 of 7 procent opstrijkt, zal het volgende jaar op dat rendement een gelijkaardig rendement verdienen. Einstein noemde dat rente-op-rentefenomeen ‘het achtste wereldwonder’. Na verschillende jaren gaat het om zulke grote bedragen, dat je effectief kunt stoppen met werken.

»Wie wil weten hoeveel een wekelijkse besparing oplevert na tien jaar, inclusief rente op rente, moet zijn besparing vermenigvuldigen met 752. Spaar je dus 1 euro per week, dan kom je na tien jaar aan 752 euro. Voor besparingen van honderden euro’s loopt dat bedrag al aardig op. Heel veel mensen denken niet op die termijn, ze zien enkel die ene, kleine besparing. Hoewel daarin precies de kracht van ons systeem schuilt.»

ATL «Toch mag je je niet laten misleiden. Er zijn veel blogs van Amerikanen die op hun 35ste financieel onafhankelijk geworden zijn. Dat klinkt mooi, maar er is een heel groot verschil tussen het Amerikaanse en het Europese systeem. Zo mogen wij elk jaar tot 940 euro per jaar pensioensparen, in Amerika lopen die bedragen op tot 30.000 euro per jaar. Het Belgische fiscale systeem heeft dan wel enkele voordelen op het Amerikaanse, het maakt het ook bijzonder moeilijk om voor je 40ste al onafhankelijk te zijn.»


Tip 4: Minimaliseer je behoeften

Mr. FOB «Het werkt heel bevrijdend om minder spullen te hebben. Het ruimt niet alleen je huis, maar ook je hoofd op. We hebben de voorbije jaren allerlei dingen online verkocht. In principe zouden we het nog extremer kunnen aanpakken, maar zo ver willen we het niet drijven. Het moet leefbaar blijven.»

Janine «De vraag die iedereen zich moet stellen is: hoeveel heb je echt nodig? Twee setjes kleren is te weinig voor mijn dochter, maar dat betekent ook niet dat ze er twintig nodig heeft.»

ATL «Mijn vrouw en ik kwamen vrij snel tot het besef dat we niet alles in ons leven wilden opgeven om zo snel mogelijk financieel onafhankelijk te worden. Ik heb twee dochters, ik wil met hen jaarlijks gaan skiën en af en toe naar de cinema of de zoo gaan. Daarom zijn we geëvolueerd naar the frugal life, een concept dat in de Angelsaksische wereld stevig in opmars is. Het gaat erom dat je soberder leeft, zonder in te boeten op je levensstandaard. Dat betekent dus dat we niet per definitie de goedkoopste spullen kopen, wel de meest zinvolle. Vroeger had ik een goedkope pc, maar die begon na twee jaar al aan snelheid en kwaliteit in te boeten. Daarom kocht ik een MacBook: iets duurder, maar hij gaat veel langer mee. Op de lange termijn geef je dus minder uit. Het wijkt af van het consuminderen, maar het is een even waardevolle manier om financiële onafhankelijkheid te bereiken.»

Mr. FOB «Wij proberen ook steeds meer zelfvoorzienend te worden door eigen groenten te verbouwen en zelf brood te bakken. Sinds kort repareren we ook zelf onze fiets en maken we onze eigen lampen. Die dingen kosten heel veel in de winkel, en dus leek het ons een beter idee om ze zelf te fabriceren uit spullen die thuis rondslingeren. Die zelfredzaamheid zal je misschien niet zoveel besparingen opleveren, maar het maakt je wel weer wat onafhankelijker.»


Tip 5: Bespaar op je vaste lasten

ATL «Het loont de moeite om alle grote lasten op regelmatige basis te herbekijken. Intresten op een woonlening lopen altijd hoog op, dus laten wij die regelmatig herfinancieren. Er zijn vandaag ook voldoende tools aanwezig om te kijken of er geen betere deals zijn op vlak van elektriciteit, telecom of verzekeringen. Die bedrijven zullen nooit spontaan komen vertellen dat er betere of goedkopere producten op de markt zijn.»

Mr. FOB «Wij veranderen elk jaar van energieleverancier: een heel efficiënte manier om je vaste kosten jaarlijks met honderden euro’s te doen dalen. Leveranciers lokken je met aanbiedingen en proberen na verloop van tijd aan je te verdienen met duurdere tarieven. Wie na een jaar verandert, geniet alleen maar van de aanbiedingen. Dat geldt net zo goed voor je verzekeringen. We weten intussen wat een uurtje opzoekingswerk aan besparingen kan opleveren.»

Janine «Dankzij het internet ligt de wereld aan je voeten. Als je weet hoe leningen en verzekeringen in elkaar steken, kun je heel veel besparen. Op Facebook bestaan trouwens veel groepen met tips over boodschappen, vaste lasten of hypotheken.»

Mr. FOB «Wij plannen een verhuis naar een kleinere woning. Het onderhoud van een huis is nog altijd de grootste financiële kostenpost: verwarming, elektriciteit, verzekeringen, belastingen en schoonmaak. Steeds meer mensen vragen zich af of ze daadwerkelijk dertig jaar willen werken en leven met een financiële molensteen om hun nek. Dat verklaart bijvoorbeeld de opkomst van de tiny house movement, waarbij mensen zo klein gaan wonen dat ze geen hypotheek meer nodig hebben.»

»Ik weet dat het voor veel mensen een taboe is, maar de auto is in het huishoudbudget de tweede grootste kostenpost. Uiteraard zijn er heel veel situaties waarin je hem niet kunt wegdenken, maar er is een groot verschil tussen een luxueuze wagen of een kleine wagen van tien jaar met 100.000 kilometer op de teller. Dat maakt gigantisch veel uit in kosten.»

ATL «Wij hebben dan wel twee auto’s, maar toch proberen we zoveel mogelijk met de fiets te doen: werken, kleine boodschappen, de kinderen naar school brengen... Zo hopen we die tweede auto op termijn te kunnen verkopen.»

Mr. FOB «Ik ben enorm geschrokken toen ik begon uit te rekenen hoeveel autorijden mij werkelijk kost. Stel: je woont op 3 kilometer van het werk en verruilt vanaf morgen de auto voor de fiets. Als je de wagen verkoopt en dat geld in een indexfonds belegt, kun je in tien jaar tijd 15.000 euro extra verzamelen.»


Tip 6: Bespaar op je boodschappen

Mr. FOB «Tot enkele jaren geleden dachten we nooit na over waar we onze boodschappen deden – we kochten bij Albert Heijn of Lidl zoals het ons op dat moment uitkwam. Door producten en prijzen te gaan vergelijken, kwamen we tot de vaststelling dat er serieuze verschillen bestaan. Door bij de juiste winkel de juiste dingen te kopen, konden we 25 procent op onze rekening beknibbelen, zonder daarvoor enige toegeving te doen aan ons menu. En aangezien het hier om een wekelijkse besparing gaat, kom je op het einde van het jaar opnieuw aan een stevig bedrag.»

Janine «Wie bewust shopt, kan zich trouwens heel wat gratis producten aanschaffen. Er bestaan in Nederland en België voldoende websites die alle ‘geld terug’-acties verzamelen (bijvoorbeeld jegeldterug.be, red.) Maar dat hoeft evenmin te betekenen dat we fervent alle reclameblaadjes uitpluizen op zoek naar kortingen.»

Mr. FOB «Sommige mensen kunnen zich niets voorstellen bij wat ik doe. Ze beweren zelf ‘in het nu’ te leven en de dag te plukken, maar wij doen óók voortdurend leuke dingen, en we ontzeggen ons weinig tot niets. We gaan misschien minder uit eten dan vroeger, maar we houden wel onze ogen open voor kortingen of aanbiedingen. Wie aandachtig is, kan op veel mooie plaatsen voor de helft van de prijs eten.»


Tip 7: Besef waar het om draait in het leven

Mr. FOB «Dit is wellicht de belangrijkste regel van allemaal. Na het overlijden van mijn ouders besefte ik hoe kwetsbaar we zijn en hoe tijdelijk dit leven maar is. In onze maatschappij is hard werken een statussymbool geworden, maar als ik met vrienden een weekendje wegga, hoor ik ze allemaal klagen over de drukte op hun werk. Dat wil ik dus voorkomen. De palliatief verpleegkundige Bronnie Ware schrijft in haar boek ‘The Top 5 Regrets of the Dying’ dat álle mannen die ze begeleid heeft op hun sterfbed spijt hadden dat ze te veel gewerkt hadden in hun leven. Dat stimuleert mij enorm om al deze tips met overtuiging en plezier toe te passen.»

Janine «Deze beweging gaat om zoveel meer dan vroegtijdig op pensioen gaan en hypotheken afbetalen. Het doel is om mijn leven opnieuw in handen te nemen en zélf te beslissen waaraan ik mijn tijd besteed. Stoppen met werken betekent niet dat ik geen ambities heb. De tijd die vrijkomt wil ik wijden aan vrijwilligerswerk, familie en vrienden. Die mogelijkheid heb je niet als je vasthangt aan je job.»

ATL «Wij zijn enkele jaren terug met een vijftienjarenplan begonnen. Intussen hebben we die termijn verlengd, omdat we tot het besef gekomen zijn dat financiële onafhankelijkheid niet de heilige graal is. Onze focus is veranderd: financiële onafhankelijkheid is geen einddoel meer, maar een middel om het leven te leiden dat we willen. Binnenkort zal mijn vrouw minder gaan werken en zal ik zelf meer onbetaald verlof nemen. Voor ons gaat het om een bewuste omgang met de beperkte middelen des levens: geld en tijd.

»Ik hoor regelmatig mensen die denken dat ze te oud zijn om er nog aan te beginnen, maar dat hoeft echt niet zo te zijn. Zelfs vijftigers kunnen er nog voordeel uit halen. Elk jaar dat je vóór je pensioenleeftijd kunt stoppen met werken, is een gewonnen jaar.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234