Op uw gezondheid! Hoe schadelijk is alcohol nu echt?

’s Zomers gaan we met z’n allen iets vaker beneveld door het leven, met dank aan zonovergoten terrasjes, exotische vakantiebestemmingen en meerdaagse festivals. Niet zonder gevaar, want de richtlijnen die de Wereldgezondheidsorganisatie in 1995 uitzette omtrent aanvaardbaar alcoholgebruik – maximum 21 glazen per week voor mannen en 14 voor vrouwen – staan tegenwoordig ter discussie. En niet alleen aan de cafétoog.

'Zelfs matig drinken verhoogt de kans op zeven vormen van kanker'

Leonard Hofstra (cardioloog en bijzonder hoogleraar aan de Amsterdamse VUmc) «De richtlijn van de WHO zal wellicht evolueren naar twee consumpties per dag voor mannen en één consumptie voor vrouwen. Ik hoef je vast niet te vertellen dat het sowieso beter is een hele week één of twee glazen per dag te drinken, dan pakweg veertien stuks in het weekend. Veel drinken in één keer is nooit goed voor je: het is slecht voor je brein en doet je reactievermogen dalen – waardoor je al zeker niet achter het stuur moet kruipen – en bij sommige mensen kan zo’n hoge inname leiden tot agressie en verslaving.

»Eigenlijk is de huidige richtlijn van twee à drie consumpties per dag aan de hoge kant. De Nederlandse norm is ondertussen bijna naar nul herleid, omdat drie glazen al een merkbaar slechte invloed op je lichaam hebben. Er zijn een aantal kankers die gerelateerd zijn aan de plek waar alcohol wordt ingenomen: de mond, keel, slokdarm en het strottenhoofd. Er is ook een verhoogd risico op lever- en darmkanker, en bij vrouwen neemt de kans op borstkanker toe. Dat komt omdat ethanol (de alcohol die in alcoholische dranken zit, red.) in het lichaam verwerkt wordt tot de toxische en mogelijk kankerverwekkende stof ethanal. Ethanal kan door oxidatie, een chemisch proces, het DNA van je cellen beschadigen, en de oestrogeenwaarden in je bloed doen stijgen – dat laatste verhoogt voor vrouwen dus de kans op borstkanker.

»Nu, ander onderzoek toont dan weer aan dat één glas alcohol per dag een gunstige invloed heeft op je cholesterol en de stollingsfactoren doet dalen, waardoor je bloed iets dunner wordt, en je bloedvaten schoner. Dat zou de kans op hart- en vaatziektes verkleinen. Het is dus een hele delicate balans: de kans op een hartinfarct neemt af, maar de kans op zeven vormen van kanker neemt dan weer toe.»

HUMO Wat is dan een wijze keuze?

Hofstra «Je moet realistisch zijn: het zal nooit lukken om van iedereen een geheelonthouder te maken. Maar het is niet onverstandig een voorzichtige koers te varen: houd het op één glas alcohol per dag. Niet enkel om de risico’s op verschillende kankers te beperken, maar ook om je gewicht onder controle te houden: alcohol bevat best veel calorieën, waardoor je een vervette lever kunt krijgen, wat op zich weer kan leiden tot diabetes.»

HUMO En wat voor alcoholische drank zou u voor die ene consumptie dan aanraden?

Hofstra «Sowieso geen sterkedrank: dat geeft meer irritatie bij het directe contact met de keel en de mondholte, en dus een hogere kans op kanker. Ken je het boek ‘The Blue Zones: 9 Lessons for Living Longer from the People Who’ve Lived the Longest’ van Dan Buettner? Daarin bezoekt de auteur de negen gebieden op aarde – de ‘blauwe zones’ – waar mensen het langst leven. Blijkt dat die volkeren enkele kenmerken gemeen hebben: ze bewegen voldoende en eten bijvoorbeeld veel peulvruchten, maar drinken ook één à twee glazen wijn per dag – bij voorkeur tijdens de maaltijd, gezellig samen met vrienden. Want hóé je wijn drinkt, heeft ook een impact: in gezelschap drinken is beter dan alleen drinken, omdat je dan alle gedoe van de voorbije dag kunt bespreken en achter je laten. Stress is een belangrijke oorzaak van hartinfarcten: momenten inlassen waarop je kunt ontstressen, is essentieel. En wie dat met een glaasje wijn doet, zou ik tannatwijn aanraden: een rode Sardijnse wijn – Sardinië is niet toevallig één van die negen ‘blauwe zones’. Blijkt dat de tannatdruif een hele dikke schil heeft, die veel antioxidanten bevat.»

HUMO Volgt u die richtlijn zelf ook?

Hofstra «Zeker (lacht). Ik drink elke dag één glaasje wijn.

»Eigenlijk is het simpel: je moet jezelf gewoon een halt kunnen toeroepen, ook als je met vrienden gezellig op een terrasje zit. Daar heb ik een goeie truc voor: bestel één glas goeie witte wijn en een fles spuitwater, en leng telkens een scheutje witte wijn aan met spuitwater. Dan heb je een glas dat niet alleen ruikt en smaakt naar wijn, maar je krijgt ook nauwelijks alcohol binnen, hebt de hele avond toch als het ware met de rest meegedronken én je kunt erna nog met de auto naar huis. En wie weinig drinkt, heeft ook maar weinig nodig om te genieten van alcohol als sociaal smeermiddel.»

HUMO Maar is het ook lekker?

Hofstra «Heerlijk!»


Hoe minder, hoe beter

Voor u enthousiast kratten tannatwijn begint in te slaan, is het raadzaam nog even te luisteren naar het advies van Marijs Geirnaert, directeur van de VAD, het Vlaamse expertisecentrum voor alcohol, drugs en gedragsgebonden verslavingen. Volgens Geirnaert klopt het namelijk niet dat een dagelijks glas alcohol hart- en vaatziektes zou tegengaan.

Marijs Geirnaert «De onderzoeken die dat onderschrijven, zijn nogal dubieus. Het grote probleem is dat je heel moeilijk aan een groep niet-drinkers raakt om de effecten van alcohol bij matige drinkers mee te vergelijken. In België alleen al drinkt 85 procent van de bevolking weleens een glaasje – tot de overige 15 procent behoren veel zieken die door hun aandoening geen alcohol mogen drinken, of ex-alcoholisten die nu volledig droogstaan maar in het verleden door hun verslaving hun gezondheid fel hebben gehypothekeerd. Het aantal bewuste niet-drinkers dat deel uitmaakt van die 15 procent is dus bijzonder klein, en behoort in zulke onderzoeken meteen tot een ongezondere groep dan de groep matige drinkers. Wie hart- en vaatziektes wil tegengaan, volgt dus beter de onweerlegbare adviezen om meer te bewegen en minder vet te eten, dan dagelijks een glas alcohol achterover te slaan. Alcohol verhoogt trouwens je bloeddruk: slecht voor je hart.»

HUMO En wat met de antioxidanten die wijn bevat?

Geirnaert «Maar fruit bevat zoveel méér antioxidanten: waarom zou je die dan uit een glas rode wijn halen, dat tegelijk ook schadelijk is voor je gezondheid?»

HUMO Omdat het weleens gezellig kan zijn een glas wijn te drinken?

Geirnaert «De positieve effecten mogen inderdaad niet over het hoofd gezien worden: alcohol maakt ons losser, kan lekker zijn en werkt ontspannend als je het in gezelschap consumeert. Maar het mag niet je enige bron van antioxidanten zijn.

»Alcohol wordt voor 99 procent onschadelijk gemaakt in de lever – de overige 1 procent zweten of plassen we uit. Het is en blijft een toxische stof die niet door ons lichaam aanvaard wordt: je lever heeft minstens anderhalf uur nodig om één alcoholconsumptie af te breken. Van alle kankers die alcohol kan veroorzaken, staat leverkanker dan ook helemaal bovenaan het lijstje. Ons devies luidt daarom: hoe minder, hoe beter. We zijn momenteel met een groep van experten aan het onderzoeken hoe we de richtlijnen van de WHO kunnen bijschaven, want het aantal consumpties dat die nu voorstaat, is zeker veel te hoog. De WHO heeft het trouwens ook niet over ‘veilig’ alcoholgebruik, maar over ‘aanvaardbaar’ alcoholgebruik. Wij raden mensen aan af en toe een alcoholvrije dag in te lassen, want er zou zelfs al een verhoogd risico op kanker zijn bij één consumptie per dag. Dat betekent niet dat je vanaf het eerste glas problemen zult krijgen, maar we willen de mensen zoveel mogelijk info geven, zodat ze zelf het relatieve risico kunnen afwegen.»

HUMO Hoe komt het eigenlijk dat vrouwen minder alcohol mogen drinken dan mannen? Zijn ze er door hun hogere vetpercentage niet beter tegen bestand?

Geirnaert «Net niet: hoe hoger je vetpercentage, hoe lager je waterpercentage. En alcohol wordt verdund door het vocht in je lichaam: minder vocht leidt dus tot een sterkere alcoholconcentratie in je lichaam. Maar ondertussen is wel aangetoond dat mannen veel meer ongevallen veroorzaken dan vrouwen, waardoor men steeds meer de neiging heeft het aanvaardbare aantal consumpties voor mannen naar beneden te halen. Het gaat immers niet alleen om de lichamelijke gevolgen, maar ook om de veiligheid in het verkeer en je geestelijke gezondheid.

»We mogen alcohol vooral niet als een must gaan beschouwen, of als een dagelijks consumptiemiddel. Ik had daarnet een lunchvergadering met mensen uit de sector: we dronken water, en de ober kon dat niet geloven. Hij is zeker vier keer naar onze tafel gekomen: ‘Het zou veel lekkerder zijn met een glas wijn!’ Maar als wij moeten werken of rijden, drinken we niet. We moeten er eens bij stilstaan hoezeer ons leven doordrongen is van alcohol. Is dat wel nodig?»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle verhalen van de Humo rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234