null Beeld

Op zoek naar de spin in het web van Kazachgate: de Musketiers van Armagnac

Over twee weken begint de parlementaire commissie van Kazachgate aan het Franse luik van het onderzoek. De indruk bestaat dat oud-Senaatsvoorzitter Armand De Decker (MR) de sleutelfiguur in het politieke schandaal is, maar er zijn steeds meer aanwijzingen dat vicepremier Didier Reynders (MR) weleens de spin in het web zou kunnen zijn.

'Didier Reynders heeft Armand De Decker op de zaak gezet met het argument dat het een staatszaak betrof: 'De Franse president heeft je nodig''

Die avond, op 16 oktober 2010, wordt Didier Reynders opgenomen in het genootschap van de Musketiers van Armagnac. Tussen twee slokken armagnac door zweert hij trouw aan de idealen van het oorspronkelijk Franse gezelschap: hij zal voortaan de streekproducten van de Gascogne promoten en de idealen van de Drie Musketiers uitdragen – naar het woord van d’Artagnan: ‘Eén voor allen, allen voor één.’ Opvallende aanwezigen aan de eretafel van Reynders zijn prinses Lea, de weduwe van prins Alexander; minister van staat Melchior Wathelet en voormalig burgemeester van Brussel Freddy Thielemans. Ook zij zijn beëdigde Musketiers.

In het elitaire clubje wordt getoast op de heilzame werking van armagnac, ‘de bron van alle mannelijke deugd en alle vrouwelijke enthousiasme’. En op de rijkgevulde tafel is uiteraard ook ruimte voor een fijn stukje foie gras.

Reynders is trots op zijn lidmaatschap: hij meldt het zelf op zijn website, met foto’s en vermelding van andere illustere leden zoals Leonardo DiCaprio, Jeremy Irons, Karl Gustav van Zweden en Albert II van Monaco. Reynders krijgt een mooie plek in het genootschap, dat de structuur heeft van een militaire hiërarchie: hij wordt luitenant in het Europese eskadron. ‘De tweede in rang in Europa,’ zegt juriste en handelsrechter Judith Vancoillie, die zelf het Belgisch-Zwitserse eskadron leidt en de eretitel ‘muze’ draagt.

Volgens Vancoillie is het genootschap areligieus, apolitiek en afilosofisch. ‘Mensen die graag leven en de vriendschap hoog in het vaandel dragen.’ Maar de Musketiers zijn natuurlijk meer dan een gezelligheidsclub met gastronomische inslag. Het is een netwerk dat met vierduizend vooraanstaande leden de hele wereld overspant. Musketiers helpen elkaar, in goede én kwade tijden is het: één voor allen, allen voor één. En wat wil nu het geval? Alle hoofdrolspelers in Kazachgate blijken lid van de Musketiers van Armagnac.


Zondebok

Ter herinnering: in Kazachgate gaat de parlementaire onderzoekscommissie na of de wet op de verruimde minnelijke schikking, beter bekend als de afkoopwet (die fraudeurs gerechtelijke immuniteit tijd geeft voor een overeen te komen som geld), is geschreven op maat van particulieren, met name van de dubieuze Oezbeeks-Belgische zakenman Patok Chodiev en zijn twee Kazachse zakenpartners. Chodiev, die verdacht werd van het witwassen van tientallen miljoenen euro en valsheid in geschrifte in de affaire-Tractebel, kon als bij wonder aan gerechtelijke vervolging ontsnappen omdat de nieuwe wet in de lente van 2011 met zeven haasten door het parlement was gejaagd. Chodiev en co. kwamen, na de betaling van 3,5 miljoen euro boete, met de schrik vrij.

Intussen verdenkt het Franse gerecht MR-politicus Armand De Decker – ook een Musketier – ervan zijn invloed te hebben aangewend om het Belgische parlement de wet te laten stemmen. Dat gebeurde volgens de Franse onderzoekers op vraag van de toenmalige Franse president Nicolas Sarkozy, die 45 Franse helikopters ter waarde van 2 miljard euro aan Kazachstan wilde verkopen. De Kazachse president Noersoeltan Nazarbajev ging akkoord op één voorwaarde: zijn vriend en zakenpartner Patok Chodiev mocht niet langer door het Belgische gerecht verontrust worden. Dat gebeurde dus ook niet meer: Chodiev, die banden heeft met de Russische maffia, werd dankzij de nieuwe wet niet veroordeeld. En de Franse helikopters gingen naar Kazachstan.

Kan een onder-Senaatsvoorzitter zoveel fiksen? In de onderzoekscommissie van het Belgisch parlement zijn er aanwijzingen dat het politieke spel zich nog een niveau hoger heeft afgespeeld. Mogelijk was Didier Reynders, toenmalig minister van Financiën en vicepremier, de onzichtbare hand achter de nieuwe wet. En wordt Armand De Decker nu geofferd als zondebok. Reynders is namelijk niet alleen bijzonder close met Armand De Decker, maar ook met Sarkozy. De Decker zou dan het schild zijn waarachter Reynders zich verschuilt.

undefined

null Beeld

'Het genootschap is banaal, humoristisch en privé. Meer moet je daar niet achter zoeken' Prinses Lea (met mede-Musketier Reynders)


Mon ami Sarko

In het onderzoek naar de totstandkoming van de afkoopwet duiken verschillende genootschappen op – het bekendste is de Orde van Malta – die vanuit het hart van het Élysée opereerden. Maar wellicht is de invloed van een clubje Musketiers ook niet te onderschatten. Kijken we even naar de top van het genootschap: aan het hoofd staat kapitein Aymeri de Montesquiou, een zelfverklaarde nazaat van de graaf van Artagnan en – belangrijker – de voormalige speciaal gezant van president Sarkozy in Centraal-Azië.

‘De Montesquiou heeft vaak in Kazachstan vertoefd,’ zegt Vancoillie. ‘Daar heeft hij Armand De Decker leren kennen.’ De Decker was minister van Ontwikkelingssamenwerking van 2004 tot 2007. In 2010 trad hij, op vraag van De Montesquiou, toe tot het genootschap van de Musketiers – hetzelfde jaar als Didier Reynders. Ook verscheidene Kazachse zakenrelaties werden lid. ‘Maar Patok Chodiev is dat níét,’ zegt Vancoillie.

Het Franse gerecht heeft De Montesquiou in verdenking gesteld in het Franse onderzoek naar Kazachgate.

Ook Musketier en ook in verdenking gesteld: Jean-François Etienne des Rosaies, een schimmige raadgever van Sarkozy, bijgenaamd ‘de prefect’. De prefect heeft op eigen kracht een Belgische ‘werkgroep’ opgericht om politieke steun te vergaren voor de afkoopwet: daarin zaten de Franse advocate van Chodiev, Catherine Degoul, en minister van Staat Armand De Decker, die in Kazachgate een dubbelrol speelt: Belgisch advocaat van Chodiev en politicus.

Ook de naam van Musketier prinses Lea valt in het dossier. Haar hulpfonds kreeg begin 2012, enkele maanden na de goedkeuring van de afkoopwet, 25.000 euro via advocate Catherine Degoul. Op vraag van De Decker stortte Lea het geld twee maanden later door naar de religieuze scoutsorganisatie waarvan de Brusselse advocaat-generaal Jean-François Godbille voorzitter is. Heeft Godbille de schikking van Chodiev mee doorgeduwd?

Prinses Lea weet nergens van, zegt ze tegen Humo: ‘Het gebeurt wel vaker dat het hulpfonds anonieme schenkingen krijgt. Mensen willen discretie, dat is niet ongebruikelijk in bepaalde kringen. Alleen, meneer De Decker had me gezegd dat het geld van de Orde van Malta kwam, en dat bleek dus niet het geval.’

De Decker heeft vreemde dingen gedaan in Kazachgate, en het ziet er voor hem niet goed uit. Zijn partij, de MR, heeft hem al langer op een zijspoor gezet. Maar iedereen die het dossier volgt, weet dat Didier Reynders al vóór De Decker bij de manoeuvres in de coulissen van het Élysée betrokken was. Reynders is een intieme vriend van toenmalig president Nicolas Sarkozy. In de biografie van Reynders uit 2007 schrijft Sarko onomwonden: ‘Didier est mon ami, et je suis fier d’être le sien.’

De biograaf voegt eraan toe: ‘Hun relatie is van die aard dat Didier Reynders op 28 november 2004 wordt uitgenodigd in Le Bourget voor de inauguratie van Nicolas Sarkozy als leider van zijn partij. De voorzitter van de MR krijgt er een betere behandeling dan sommige baronnen van het gaullisme.’

Reynders zou zich eerder dan De Decker met Kazachgate hebben ingelaten, en de zaak daarna aan de burgemeester van Ukkel hebben overgedragen.

Een commissielid: ‘Reynders kent De Decker als zijn broekzak: hij kent zijn zwakke plekken. Hij weet dat De Decker dol is op pomp and circumstance. Hij heeft De Decker op de zaak gezet met het argument dat het een staatszaak betrof: ‘De Franse president heeft je nodig.’ En De Decker, zot van glorie, is erin getuind. Reynders heeft hem gebruikt.’

Het commissielid verwijst naar de gerechtelijke verklaringen van de Ukkelse ingenieur Guy Vanden Berghe, die met advocate Catherine Degoul offshoreconstructies opzette. Volgens Vanden Berghe zou Reynders in een telefoontje met Claude Guéant, secretaris-generaal van het Élysée, geregeld hebben dat Catherine Degoul en De Decker een team konden vormen. Vanden Berghe kan het helaas niet meer bevestigen. Hij is intussen overleden.


Allerhoogste niveau

Achteraf, toen de afkoopwet door het parlement was gejaagd en Chodiev zijn boete had betaald, liet Etienne des Rosaies – die de Belgische werkgroep had opgericht – in een triomfantelijke mail aan Guéant weten dat hij alles had gefikst met dank aan Armand De Decker. Citaat uit de mail: ‘Om de kwestie op te lossen is één maand geleden een wet gestemd door toedoen van Armand De Decker, die drie ministers heeft gesensibiliseerd: Justitie, Financiën en Buitenlandse Zaken.’

Die drie Belgische ministers waren respectievelijk Stefaan De Clerck (CD&V), Didier Reynders (MR) en Steven Vanackere (CD&V).

Begin 2012 reikt president Sarkozy het ereteken van het Légion d’Honneur uit aan Didier Reynders. Een onderscheiding die hij één jaar later persoonlijk komt overhandigen in Brussel. Reynders heeft voorheen al het ereteken van de Leopoldsorde uitgereikt aan Sarkozy. Beide keren schuift De Decker mee aan tijdens de maaltijd van zijn vrienden.

Er zijn nog meer elementen die wijzen op de betrokkenheid van Reynders in Kazachgate: in de agenda van advocate Catherine Degoul vinden speurders de aantekeningen ‘minister van Financiën’ en ‘minister van Justitie’ naast de vermelding ‘Crédit Suisse Luxembourg’.

Medewerkers van de staatsveiligheid hebben het over druk van ‘mensen uit de omgeving van Reynders’ om niet te rapporteren over Chodiev en zijn trawanten. Olivier Maingain (Défi) zwaait met een anonieme brief, die het heeft over ‘een maffieus systeem’ rond Reynders.

Toenmalig premier Yves Leterme verklaart in De Morgen dat Reynders ‘erg actief’ was in het dossier van de afkoopwet. ‘Het was één van zijn strijdpunten.’ Een vicepremier uit die tijd gaat nog een stapje verder. In Le Vif verklaart hij anoniem: ‘Dit is een heel vreemd stukje geschiedenis. Het is onmogelijk dat het kabinet van Reynders niet op de hoogte was dat de afkoopwet versneld zou worden goedgekeurd. Mij ga je niet vertellen dat hij, of iemand van zijn kabinet, niet is benaderd door iemand van Chodiev.’

VLD-politica Carina Van Cauter verklaart dat ‘iemand van het kabinet-Reynders’ haar heeft benaderd om haar wetsvoorstel betreffende de verruimde minnelijke schikking als amendement in te dienen. ‘Hij heeft me advies gegeven (…) zodat het sneller vooruitging.’

Waarom die plotse haast? Het dossier was al vijftien maanden geblokkeerd in de schoot van de regering. De PS wilde de afkoopwet uitsluitend goedkeuren in ruil voor de versoepeling van het bankgeheim; MR was mordicus tegen die koppeling. Maar begin 2011 verdwenen die bezwaren opeens als sneeuw voor de zon, en kon de koppeling niet snel genoeg goedgekeurd worden.

MR-politica Christine Defraigne, indertijd voorzitter van de Senaatscommissie Justitie, spreekt over druk in Le Vif en De Standaard: ‘Er was grote druk van de kant van de regering om dat snel af te handelen. Daar werd op het allerhoogste niveau over gesproken. Maar in die vorm konden we het voorstel niet aanvaarden, het rammelde aan alle kanten. Toen we beslisten experten op te roepen, zijn er verhitte telefoongesprekken gevoerd. Vanwege de deal over het bankgeheim, beweerde men toen.’

De afkoopwet deugde niet toen ze door het parlement werd goedgekeurd. Er waren vormfouten, er moest dringend een herstelwet komen. In de tussentijd mocht niemand er een beroep op doen. En toch is dat gebeurd. De Societé Générale deed het als eerste, Patok Chodiev als tweede – en twee keer zou het Élysée de drijvende kracht achter die procedures zijn geweest.

Hebben de heldhaftige Musketiers onder aanvoering van luitenant Reynders hun sabel in het hart van het Belgische wetboek geplant? Reynders zelf geeft geen commentaar. De leden van het genootschap wijzen elke betrokkenheid af. ‘Met Kazachgate hebben de Musketiers van Armagnac niets te maken,’ zegt prinses Lea. ‘Het genootschap is banaal, humoristisch en privé. Meer moet je daar niet achter zoeken.’ Misschien is het aan de onderzoekscommissie om dat uit te maken.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234