Svetlana Tikhanovskaya  Beeld Getty Images
Svetlana TikhanovskayaBeeld Getty Images

Wit-Rusland

Oppositieleider Wit-Rusland gevlucht nadat ze overwinning had geclaimd

De Wit-Russische oppositieleider Svetlana Tichanovskaja is naar Litouwen gevlucht nadat ze zichzelf uitgeroepen heeft als winnaar van de presidentsverkiezingen. Ze claimt dat de bevolking haar gekozen heeft en er dus een eind moet komen aan de 26-jarige heerschappij van Aleksandr Loekasjenko.

Tichanovskaja’s vlucht werd dinsdag bekendgemaakt door de Litouwse minister van buitenlandse zaken. Het betekent dat de demonstranten in Wit-Rusland er nu alleen voorstaan: Tichanovskaja was de laatste oppositie-aanvoerder die niet was opgesloten of gevlucht.

De veiligheidsdiensten grepen afgelopen nacht opnieuw met harde hand in bij demonstraties tegen een zesde termijn van de president Loekasjenko. De autoriteiten bevestigden voor het eerst de dood van een demonstrant. Volgens een regeringswoordvoerder kwam de man om toen hij een explosief probeerde te gooien dat in zijn handen ontplofte. Tientallen mensen worden vermist, onder wie zeker twee journalisten.

Beelden uit Belarus tonen dat agenten demonstranten beschoten met rubberen kogels. Te zien is verder dat er voor het eerst commando’s zijn ingezet. Lokale media melden dat oproeragenten ambulances gebruikten om verrassingsaanvallen in te zetten tegen demonstranten. Die bouwden blokkades en gooiden op sommige plekken met stenen en molotovcocktails.

Svetlana Tichanovskaja Beeld BELGAIMAGE
Svetlana TichanovskajaBeeld BELGAIMAGE

Stemfraude

De protesten vormen de grootste volksopstand sinds het aantreden van Loekasjenko in 1994. Tegenstanders van Loekasjenko zijn ervan overtuigd dat de alleenheerser voor de zoveelste keer de uitslag naar zijn hand gezet heeft met grootschalige stemfraude. Ze wijzen op uitslagen in twintig kiesdistricten waar stembureauleden de opdrachten van hogerhand negeerden en de werkelijke resultaten publiceerden: Tichanovskaja kreeg daar meer dan 70 procent van de stemmen. Ook een exitpoll onder ruim 50 duizend kiezers gaf haar een afgetekende zege.

‘Ik ga mijn eigen ogen geloven, de meerderheid was voor ons’, zei Tichanovskaja, de enige oppositiekandidaat die mocht meedoen en door Loekasjenko omschreven was als ‘een arm meisje’ dat ongeschikt is voor het presidentschap omdat ze van ‘het zwakke geslacht’ is. Tichanovskaja stelde maandag onderhandelingen met Loekasjenko voor om een vreedzame machtsoverdracht te bewerkstelligen en kondigde aan dat demonstraties tot die tijd zullen doorgaan.

‘Geen revolutie’

Maar Loekasjenko is niet van plan te wijken. ‘Ze proberen chaos te orkestreren’, zei hij maandag over de demonstranten. ‘Maar ik heb al gewaarschuwd: er komt geen revolutie.’

Zijn veiligheidsdiensten verwondden maandag opnieuw tientallen demonstranten met rubberkogels, stungranaten en wapenstokken. Mensenrechtenorganisatie Vesna meldde zondagnacht al een dode: het overlijden van een man in Minsk toen een arrestantenwagen inreed op demonstranten. Maar de autoriteiten ontkennen dat die man overleed. Reuters meldde in de nacht van maandag op dinsdag dat het slachtoffer zich inmiddels heeft gemeld. Nadat hij door de oproerpolitie flink was toegetakeld is hij naar het ziekenhuis gebracht. Daar is hij inmiddels uit ontslagen met een hersenschudding en diverse hechtingen.

Wel spreken de autoriteiten over 87 gewonden, onder wie 39 agenten, en ruim 3 duizend arrestanten. Onder hen bevinden zich lokale verkiezingswaarnemers, journalisten en demonstranten. De hoofdredacteur van de kritische nieuwssite Nasja Niva raakte maandagavond gewond door rubberen kogels en zei haar benen niet meer te voelen toen ze afgevoerd werd naar het ziekenhuis.

Internet

Met het platleggen van het internetverkeer probeerden de autoriteiten de chaos in de Belarussische steden te verbergen. Maar demonstranten slaagden erin om beelden te delen van nieuwe arrestaties en gewonden. De beelden tonen talloze flitsen van stungranaten die de politie gebruikt om duizenden demonstranten uiteen te drijven in Minsk.

Ook ver buiten de hoofdstad vervolgde de bevolking haar verzet. Werknemers van een grote staalfabriek in de provincie Gomel kondigden een staking af uit protest tegen de officiële uitslag. In Molodetsjno, een provinciestad van amper honderdduizend inwoners, raakten demonstranten en oproerpolitie slaags op het centrale plein. In het iets grotere Babroejsk arresteerden agenten willekeurige voorbijgangers.

Het Belarussische Onderzoekscomité, vergelijkbaar met het Openbaar Ministerie, opende strafzaken tegen demonstranten. Zij worden verdacht van deelname aan massarellen en geweld tegen politieagenten. Op die overtredingen staan celstraffen tot 15 jaar.

(VK)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234