Otto-Jan Ham: 'Soms mis ik het wel: eens goed zuipen. Maar ik ken geen mate, dus ben ik er volledig mee gestopt'

Trippen op paddo’s, IJslands leren, een wondermiddel voor coureurs slikken... De dingen die een mens al niet doet voor de wetenschap. Toch als die mens Otto-Jan Ham heet en zich voor het programma ‘Brain Man’ als een gewillig proefkonijn laat onderwerpen aan experimenten om het menselijke brein te boosten. Een gesprek over grijze cellen, pijnlijke katers en plankenkoorts. ‘Misschien stap ik wel uit de media en ga ik als leerkracht Nederlands of geschiedenis werken.’

'Nieuws is vandaag stemmingmakerij waar je niks aan hebt'

HUMO Hoe kwam je erbij om een programma over de hersenen te maken?

OTTO-JAN HAM «Het was het eerste voorstel dat ik kreeg van de VRT nadat ik met ‘De ideale wereld’ gestopt was. Toen ik hoorde waaraan ze mijn hersenen wilden onderwerpen, moest ik wel even slikken: het ging van elektromagnetische stimulatie tot hypnose. Ik ben geen held, zelfs van nature behoorlijk angstig. De tegenpool van Tom Waes zeg maar, zowel qua mannelijkheid als qua kijkcijfers (lacht).

»Maar ja, het onvermogen om neen te zeggen typeert mij. Zeker als een goeie vriend als Bart Van Peer vraagt om samen zo’n programma te maken. Hij is het brein achter ‘Brain Man’: als fysicus zorgt hij voor de wetenschappelijke benadering. Ik ben niet meer dan een proefkonijn.»

HUMO Het opzet was om je brein te boosten. Is dat gelukt?

HAM «Ja. Er is zelfs een blijvend effect, op voorwaarde dat ik ’t blijf onderhouden.

»Wat me vooral is bijgebleven, is de complexiteit van onze hersenen. Niks is wat het lijkt: hersenen houden je voor de gek. Je bent je niet meer bewust van een jeugdtrauma, maar toch zit het daar nog ergens in je grijze massa te broeien. En tijdens een hypnose of drugstrip komt zoiets plots weer naar boven.»

HUMO In de eerste aflevering onderzoek je of studeren je brein kan verbeteren. Hoe heb je dat getest?

HAM «Een goede training voor je brein is een andere taal leren. Ik ben IJslands gaan studeren, dat dicht bij het Nederlands ligt. Een voordeel – of dat zou je toch denken. Ik wist dit niet, maar het is voor onze hersenen moeilijker om IJslands of Duits aan te leren dan Japans. Die taal is zo verschillend van het Nederlands dat onze hersenen makkelijker het onderscheid met de moedertaal kunnen maken tijdens het studeren. Bij talen die taalkundig dichter bij elkaar liggen, moeten ze alerter zijn.

»We hebben ook hulpmiddeltjes getest die populair zijn bij studenten. Ik moest een gigantisch lang getal, bestaande uit zo’n 200 willekeurige cijfers, vanbuiten leren. Naar analogie met Daniel Tammet, die tienduizend cijfers van het getal pi uit het hoofd kent. Vijf dagen lang heb ik geoefend, telkens met nieuwe studentendoping: rilatine, modafinil, er zat zelfs een haargroeimiddel tussen. De conclusie was dat ze geen effect hadden op mijn geheugen, ik kreeg er alleen een opgepept gevoel door. Die middeltjes verschillen toxicologisch gezien niet zoveel van een kop koffie.»

HUMO Je onderging ook een Wim Hof-expeditie. De Nederlander is fel gecontesteerd wegens zijn bizarre wetenschappelijke theorieën. Zo beweert hij dat je je zenuwstelsel zelf kunt controleren, waardoor je geen koude meer voelt.

HAM «Klopt, met behulp van ademhalingsoefeningen. Als je vijf keer diep ademhaalt, word je al duizelig, maar met de methode van Hof doe je dat nog veel langer – uiteindelijk word je zo high als een konijn. Ik ben, nog steeds hevig ademhalend, op blote voeten en in boxershort in de sneeuw gaan wandelen. Ik voelde niks, maar eens ik stopte met de ademhalingsoefeningen, stond ik te rillen als een espenblad. Een bewijs dat je veel zaken de baas kunt als je je concentreert.»

HUMO Je hebt ook ketonen uitgetest: het nieuwe wondermiddel van wielrenners.

HAM «Het effect bij fysieke prestaties is bekend, maar uit scans en cognitieve testen bleek het ook een invloed te hebben op de hersenwerking. Al moet ik erbij vertellen dat in die periode alle therapieën – de ene week nam ik ketonen, de andere week zat ik bij de boeddhisten te mediteren, dan begon ik te vasten – nogal door elkaar liepen, waardoor ik niet weet wat de grootste invloed had op het eindresultaat.»

HUMO Zo’n programma lijkt me ook een schitterend excuus om harddrugs uit te proberen.

HAM «You bet! We hebben getest welke invloed paddo’s op de werking van ons brein hebben. De actieve stof – psilocybine – zou therapeutisch werken bij mensen met trauma’s, depressies en verslavingen. Want voor alle duidelijkheid: het programma gaat niet alleen over slimmer worden, maar ook over zorg dragen voor je brein en omgaan met angsten. Veel mensen verdringen trauma’s en hebben een deksel op een potje zitten dat therapeuten niet openkrijgen. Net als hypnose kan psilocybine helpen om dat potje te openen.»

HUMO Hoe gaat dat in zijn werk?

HAM «Ons brein bestaat uit cellen die verbindingen vormen. Die zorgen ervoor dat je mensen herkent, dat je weet dat de maan wit is, enzovoort. Maar sommige verbindingen raak je kwijt – omdat je bepaalde zaken jaren verdrongen hebt, bijvoorbeeld. Psilocybine verplicht je brein om andere verbindingen dan de normale te maken. Dat zorgt ervoor dat je bijvoorbeeld prachtige visuele beelden ziet tijdens zo’n trip, maar ook dat je tot nieuwe inzichten over jezelf komt. Dat is ook mij overkomen.»

HUMO Hoe dan?

HAM «Op een bepaald moment zat ik op een indrukwekkend houten schip dat door een paradijselijke omgeving voer. Rond me zag ik kleurrijke bloemen, exotische papegaaien en Thaise tempels. ‘Verdomme, wat is dat schoon,’ zei ik. Maar plots tikte er iemand op mijn schouder. Achter me in de boot zat een klein ventje. ‘Otto-Jan, het is hier niet zo fantastisch, dat zijn gewoon de paddo’s die je dat doen denken,’ zei hij. Dat voelde als een aha-erlebnis, want ook als ik in het normale leven ergens van geniet, is er altijd een stemmetje in mijn achterhoofd dat me dat verbiedt. Ik hou mezelf erg onder controle. Je zult me niet snel met emoties zien strooien, of ik nu gelukkig of verdrietig ben. Die trip was een bevestiging van die karaktertrek.

»Het experiment met die paddo’s was een eyeopener, al zou ik zoiets alleen maar in een veilige omgeving aanraden, niet op één of ander festival. In zo’n gecontroleerde setting is er eerst een intakegesprek, om te onderzoeken of je mindset goed is. Vervolgens lig je met een hele groep mensen op matjes, er speelt muziek en er zitten ‘tripsitters’ bij jou. Zij houden je in de gaten en begeleiden je, tot op het toilet toe. Want tijdens zo’n trip, die een uur of zes duurt, ben je serieus van het paadje.»

'Twitter, krantensites: ik heb al die ballast uit mijn leven gebannen. Nieuws is vandaag stemmingmakerij waar je niks aan hebt'

HUMO Geen rare zaken gezien? Mensen met een bad trip?

HAM «Neen. Ik denk dat daar veel misverstanden over bestaan. Je krijgt geen psychose door paddo’s te gebruiken in een veilige omgeving. Nee, je gaat slecht omdat je paddo’s neemt op carnaval terwijl je ladderzat bent en met liefdesverdriet rondloopt.

»Weet je, ik drink al twee jaar niet meer. Als ik zie welke schade alcohol aanricht, dan zijn paddo’s maar klein bier.»

HUMO Dus elke week een paddotrip ten huize Ham?

HAM «Neen, al wil ik het mezelf wel één keer per jaar cadeau doen. Je moet zoiets plannen, het is zoals op vakantie gaan.

»Ik snap het taboe trouwens niet, want in Nederland zijn paddo’s legaal. Hier gaan we er nog altijd stiefmoederlijk mee om. Ik kan niet vatten waarom we alcohol niet op dezelfde manier als andere harddrugs behandelen.»


Twee jaar droog

HUMO Waarom ben je gestopt met drinken?

HAM «Omdat ik geen mate kende. Ik dronk niet elke dag, maar als ik begon, dronk ik door. Mijn katers vielen me steeds zwaarder en ik kon dat niet meer rijmen met mijn gezinsleven. Ik ben op een ochtend wakker geworden na een voetbalmatch. Mijn kinderen stonden naast mijn bed en mijn hoofd voelde alsof er een trein overheen was gereden. ‘Het is gedaan,’ zei ik, en sindsdien sta ik al twee jaar droog.

»Het is niet altijd even tof zonder alcohol. Op een feestje sta je er vaak maar als Debbie Downer bij. Ik zou graag de ruggengraat hebben om te doseren, maar voor mij is het makkelijker om niet te drinken dan het bij één glas te houden. Alcohol had bij mij ook een therapeutisch effect: het hielp me om mijn timiditeit weg te steken. Ik sterf altijd een klein beetje als ik op een openbare plaats aankom. Rock Werchter, bijvoorbeeld, is de hel. Die hoeveelheid mensen, de blikken: dat is lastig. Dan helpt een pintje wel.

»Soms mis ik het: eens goed zuipen en het beest in mezelf loslaten. Nu moet ik daarvoor gaan lopen of fietsen. Ik voel me wel beter, zeker bij het slapen. Je snijdt ook een grote dosis drama weg uit je leven en daar ben ik wel blij om. Ik ken genoeg mensen die zich kapot hebben gezopen. Die weg wilde ik niet opgaan.»

HUMO Je noemt jezelf verlegen, maar dat valt toch niet te rijmen met je imago van de vlotte boy van ‘De ideale wereld’?

HAM «Die foute perceptie, plus het feit dat ik me vaak geen houding weet te geven, zorgt ervoor dat mensen me vaak voor een arrogante kwast aanzien. Kijk, Jeroen, wij zijn geen vreemden voor elkaar. We kruisen elkaar weleens, maar toch zeg ik op zulke momenten geen goeiedag tegen jou. Ik vind dat niet cool van mezelf, want ik hou eigenlijk van contact met mensen.

»Ik slaag erin om elke situatie ongemakkelijk te maken. Onlangs ging ik naar een concert in Antwerpen. Die nieuwe omgeving met onbekende mensen maakte me zenuwachtig, dus was ik dolblij toen ik een bekend gezicht in het publiek zag staan. Ik gaf die vriendin een kus en in een split second besliste ik om ook de drie onbekenden rond haar een kus te geven. Meteen voelde ik: dit is fout. Maar je moet door die zure appel, je kunt niet na één stoppen. Op zulke momenten wil ik gewoon dood.»

'Dat behoud van de Vlaamse identiteit, dat gaat toch niet? Je kunt geen muren rond een land bouwen en zeggen: alles blijft hier voor eeuwig hetzelfde.'

HUMO Misschien raak je sneller van die timiditeit af dan je denkt. Door manipulaties in je hersenen, bijvoorbeeld?

HAM «Dat zou zomaar kunnen. In ‘Brain Man’ belichten we hoe de technologische vooruitgang onze hersenen zal beïnvloeden. Nu nemen we voor elk pijntje een pilletje. Dat moet dan ons hele lichaam door om een zere plek in de knie te behandelen. Dat is binnenkort verleden tijd. Men zal dan met een naald in je hersenen precies dat pijncentrum kunnen uitschakelen dat verantwoordelijk is voor de knie. Veel efficiënter.

»En met nanochips die ze in je hersenen inplanten, kan men vanop afstand je zenuwen en spieren controleren. Een volgende stap is dat we informatie in onze hersenen met elkaar zullen kunnen uitwisselen. ‘Je wilt Japans leren? Alsjeblieft!’ ‘Geen fan meer zijn van Anderlecht? Hier zie!’»

HUMO Is dat nu die ene leugen die je in elk interview weet te smokkelen?

HAM (lacht) «Neen, daar ben ik mee gestopt. Journalisten deden te veel research, waardoor ik door de mand begon te vallen.

»Dat van die nanochips is echt, maar ik begrijp je verbazing. Het meest schrikbarende is dat we in staat zullen zijn om elkaars gedachten te sturen. Maar zoals bij zoveel uitvindingen kan die kennis zowel positief als negatief aangewend worden. Stel dat we bij iedereen een gezonde dosis empathie kunnen opwekken: dan kunnen we ervoor zorgen dat de sjiieten en soennieten geen hekel meer hebben aan elkaar. En dat die roste vlegel in het Witte Huis een beetje meer als Moeder Theresa gaat denken. Leuk toch?»

HUMO Ik dacht dat de robotisering van de mens nog verre toekomstmuziek was.

HAM «De proffen die wij aan het woord lieten, denken dat wij de laatste generatie mensen zijn. Het transhumanisme – half mens, half robot – komt eraan, daar bestaat wetenschappelijke consensus over. Alleen zijn ze er nog niet uit wanneer precies: de ene zegt dat het nog tien jaar gaat duren, de andere honderd.

»Volgens hen hebben we als mensensoort geen andere keuze: artificiële intelligentie evolueert zo snel dat we in geen tijd het schoothondje van machines dreigen te worden. Als we intellectueel concurrentieel willen blijven, is het onze plicht om onze hersenen te boosten.»


Clown Hoeyberghs

HUMO Nu we toch over wereldproblemen bezig zijn: je was vooral blij met je vertrek bij ‘De ideale wereld’ omdat je dan het nieuws niet meer hoefde te volgen.

HAM «Inderdaad, en daar geniet ik nog steeds van. Alleen de sportactualiteit volg ik nog. Soms vang ik een flard van het nieuws op – ik weet dat Boris Johnson de verkiezingen heeft gewonnen – maar voor de rest: I couldn’t care less. Ik heb er bewust voor gekozen om alles wat ballast is uit mijn leven te bannen. Die pushberichten, Twitter, de krantensites – dat zijn ook drugs, hè. Nieuws is één langgerekte stemmingmakerij geworden waar je niks aan hebt.

»Als kranten en journaals écht zouden brengen wat er toe doet, dan is het eenvoudig: dan zit het klimaat elke avond vooraan in het nieuws. De rest is van compleet ondergeschikt belang. Maar neen, dagenlang ging het over Jeff Hoeyberghs. Was die clown dan zo de moeite om zoveel kak aan te hangen? Ik snap de heisa totaal niet.»

HUMO Je was niet gechoqueerd door het filmpje?

HAM «Ik dacht: Jeff, je bent gek, met dat roepen altijd. Ik heb je nooit serieus kunnen nemen en zal dat ook nooit kunnen. En tegelijk vroeg ik me af onder welke steen alle mensen hebben geleefd die plots zo woest reageerden. Hij zegt al twintig jaar hetzelfde. Natuurlijk sta ik niet achter zijn uitspraken, maar ik vind ze al die ophef niet waard.

»We laten ons afleiden door de eerste de beste dorpsgek die zijn vertrouwd nummertje opvoert. Ooit was hij bij ons te gast in ‘De ideale wereld’. Een topaflevering was dat, met open mond zat ik naar hem te kijken. Hij is gekke Henkie en dat is oké voor mij. En door de sociale media kunnen zulke kerels nu helemaal loosgaan.»

HUMO Vind je? Ik heb net de indruk dat humor onder een vergrootglas komt te liggen. Xander De Rycke lag vorige week onder vuur omdat hij met de slachtoffers van de Bende van Nijvel had gelachen. En ‘De slimste mens’ krijgt al jaren commentaar omdat het in MeToo-tijden aandurft om seksistische moppen te tappen.

HAM (haalt schouders op) «I don’t care, hoor. Van mij mag alles. Interessante humor komt van degenen die zich van al die gevoeligheden niks aantrekken. Dat hele politiek correct gedoe kan me gestolen worden. Daarom ben ik zo’n fan van Dave Chappelle. Zijn laatste show, ‘Sticks and Stones’, is de beste comedy die ik in jaren gezien heb.»

HUMO Daarin lacht hij zelfs met de twee jongens die in Neverland door Michael Jackson werden misbruikt: ‘Ze moeten niet zeuren, ze zijn wel door de King of Pop gepijpt.’ Zo ver hebben jullie het zelfs in ‘DIW’ niet gedreven. Al kregen jullie soms ook kritiek.

HAM «Ja, en ik kon me daar enorm in opwinden. Altijd heb ik onze humor met hand en tand verdedigd. Ook als de redactie moppen schreef waarmee ik het eigenlijk niet eens was, vond ik dat mijn taak. Zo heeft Jelle De Beule of Sven De Leijer ooit, op antenne, An Swartenbroekx een hoer genoemd. Dat was grof, en natuurlijk onterecht, maar het kaderde in een mop. Ze belde me op, maar ik kreeg het niet over mijn lippen om me te excuseren voor die grap. Ik kon enkel zeggen dat het me speet dat zij zich er zo slecht door voelde. En dat meende ik ook.»

HUMO Ben je blij dat je van die verantwoordelijkheid af bent?

HAM «Ja, want ik was te fanatiek en kon niet met kritiek om. Vooral omdat ik die vaak onterecht vond. Dat we racistisch waren en vrouwonvriendelijk, bijvoorbeeld. Dat klopte niet, we schopten gewoon tegen alles en iedereen. Ik heb vaak giftig gereageerd en kwade mails naar journalisten geschreven, want in het begin lagen we echt wel onder vuur. Pas toen we een Televisiester wonnen, zijn de recensenten bijgedraaid.»

HUMO Zou je ooit een terugkeer naar ‘DIW’ overwegen?

HAM «Neen, een comeback is uitgesloten. En dat zeg ik niet uit rancune. Ik heb nog heel veel liefde voor die ploeg, maar ik ben gewoon met andere toffe dingen bezig. Ik vond het een fantastische tijd, maar het was genoeg geweest. Uit dat afscheid heb ik veel geleerd. Ik snap nu beter waarom rockbands splitten (lacht).

»Ik sluit niet uit dat ik de media verlaat. Wellicht wordt het onderwijs mijn volgende halte. Ik denk dat ik een goede leraar geschiedenis of Nederlands zou zijn. Eén van de therapeuten van ‘Brain Man’ heeft mij de ogen geopend: ‘Waarom zit jij eigenlijk nog in de media, dat is toch niks voor jou? Als introverte types de spotlights opzoeken, zorgt dat voor een hoop stress. Waarom doe je jezelf dat aan?’

'Veel BV's vinden vanzichzelf dat ze geëngageerd zijn. Maar het is niet omdat je ambassadeur van SOS Kinderdorpen bent, dat je de wereld vooruithelpt'

»Die man had gelijk, maar ja, ik wilde per se beroemd worden. Als kind wilde ik Freddie Mercury of Urbanus zijn. Op een bepaalde leeftijd kom je erachter dat je mensen kunt doen lachen, en dat werkt verslavend. Ik heb die drang nog steeds, maar besef steeds meer dat ik daar een prijs voor betaal. Uiteindelijk wilde ik enkel beroemd zijn om iets betekenen. En nu denk ik dat dat ook binnen de vier muren van een klas kan.»

HUMO Je vindt het belangrijk dat creativiteit in scholen gestimuleerd wordt, niet?

HAM «Ja, we hebben de neiging om kinderen constant te corrigeren. Als een peuter een paarse wolk tekent, zeggen we: ‘Wolken horen wit te zijn.’ Dat is zo fout. We verbieden dus eigenlijk hun fantasie. Al zie ik dat de kleuterscholen best wel in de goede zin geëvolueerd zijn. De uitdaging ligt in de humaniora. Dat is een kantelmoment voor veel jongeren, daar kun je ze kwijtraken. Ergens heb ik het romantisch denkbeeld uit ‘Dead Poets Society’ voor me. Dat ik de inspirerende leraar ben die hen over de streep trekt om niet af te haken en niet te stoppen met studeren.»


Geen Gandhi

HUMO Je lijkt me geëngageerd, iemand die van deze wereld een betere plek wil maken.

HAM «Dat klinkt melig, maar ergens is dat wel zo. Als bekende mens krijg je soms het gevoel dat je een steen kunt verleggen. Dat je anderen eventjes kunt inspireren. Maar één ding mag je als BV niet doen: denken dat je belangrijk bent. Je hebt alleen het geluk dat je door je status een groot bereik hebt. Soms kots ik iets uit dat mensen oppikken, maar dat maakt van mij nog geen Gandhi. Ik vind dat veel BV’s nogal snel van zichzelf vinden dat ze geëngageerd zijn. Het is niet omdat je ambassadeur bent van SOS Kinderdorpen, dat je de wereld vooruithelpt.»

HUMO Juist, ik las dat je het nogal op je heupen krijgt van BV’s die het ene peterschap na het andere van een goed doel op zich nemen.

HAM «Ik krijg ook veel aanvragen, maar ik hou de boot bijna altijd af. Omdat ik vind dat engagement onvoorwaardelijk en oprecht moet zijn. Nu krijg ik soms de indruk dat zo’n peterschap vooral dient om het aantal volgers op Instagram op te krikken. Ik engageer me ook weleens voor een goed doel, maar dat hoeft voor mij niet in de spotlights te komen. Want als je de peter bent van een tiental stichtingen en tegelijk ook nog C&A en RayBan promoot, wat is je engagement dan nog waard? Moet je een BV duizend schouderklopjes geven omdat hij voor de Oxfam-kalender poseert? Ben je een weldoener omdat je met een cameraploeg naar Afrika trekt, daar een paar waterputten bezoekt en even danst met de lokale bevolking? Ik krijg het ook van die door marketingbureaus uitgevonden challenges. Ben je plots een goed mens als je een beker met ijs over je kop giet? Of een maand lang een snor laat staan? Dat klinkt hard, ik weet het, maar ik vind dat onze ambities wel wat verder mogen reiken.»

HUMO Maar zonder de BV met zijn cameraploeg krijgt zo’n waterputproject misschien geen aandacht en dus ook geen centen?

HAM «Dat is waar. Ik ben wellicht een cynische klootzak. Maar check Instagram: steun voor Unicef of Disneyland bedanken voor hun familieweekendje, dat doen BV’s met hetzelfde uitgestreken gezicht. Allemaal prima, hoor, maar ik geloof dat engagement niet.»

HUMO Vorig jaar presenteerde je De Warmste Week. Zijn alle goede doelen daar zo nobel?

HAM «Ik ben blij dat je het aanhaalt. Toen ze me vroegen, zei ik eerlijk tegen de mensen van StuBru: ik kan daar niet zonder enig cynisme instappen. We hebben met ‘DIW’ talloze moppen over De Warmste Week gemaakt. Die bankdirecteur die met zijn dikke cheque staat te zwaaien, doet dat deels omdat hij gratis reclame voor zijn filiaal krijgt. Maar je ziet er ook écht engagement. En geloof me, als het oprecht is, herken ik dat. Dat zijn mensen die zich smijten en ervoor gaan. Dat zie je tijdens De Warmste Week gigantisch veel, en het grijpt me telkens enorm aan.»


Hongerklop

HUMO Ik veronderstel dat cynisme ook helpt om de hedendaagse politiek beter te verteren?

HAM «Inderdaad. Ik kan dat opportunisme en kortetermijndenken van die gasten echt niet meer verdragen. Het zijn passanten die niet om kunnen met een wereld in verandering. Ze blijven hun kop in het zand steken en met nonsens strooien. Je kunt mensen toch niet blijven wijsmaken dat onze kinderen naar blanke scholen zullen kunnen blijven gaan, alwaar ze tot in de eeuwigheid Nederlands zullen spreken? Dat behoud van de Vlaamse identiteit, dat gaat toch niet? Die andere culturen zijn hier toch? Als je Nederlandstalige bastions gaat oprichten, diep je die kloof alleen maar uit. Je kunt geen muren rond een land bouwen en zeggen: alles blijft hier voor eeuwig hetzelfde.»

'Ik ben milder geworden en geloof dat iedereen zijn best doet. Wij, mensen, zullen het vermoedelijk finaal verknallen, maar niet uit slechte wil.'

HUMO Is het zo verkeerd om je cultureel erfgoed – een taal, dialect, tradities – te beschermen?

HAM «Ik ken dat sentiment niet en ik vind het onrealistisch. Het Nederlands is een uitstervende taal, die gaat verdwijnen. Maar het mooie is dat er één voor in de plaats komt. Je zou ervan schrikken hoe weinig Nederlands er nog in Amsterdam wordt gesproken. Taal evolueert, je daartegen verzetten heeft geen zin. En voor wie dat jammer vindt, is er één troost: in deze tijden kan alles bewaard worden. Wie weet injecteren ze over vijfhonderd jaar het Nederlands opnieuw in ons brein (lacht).»

HUMO Zorgen die nieuwe inzichten over je hersenen ervoor dat je je anders bent gaan gedragen?

HAM «Ik ben meer zen geworden en heb de deur naar spiritualiteit op een kier gezet. Ik mediteer nu weleens. Dat is de ideale manier voor een niet-drinker om tot rust te komen, want mijn brein blijft een grote chaos.

»Ik ben ook milder geworden. Net na ‘De ideale wereld’ stond ik behoorlijk cynisch in het leven. Vandaag denk ik dat we allemaal ons best doen. En dat ergernissen vaak ontstaan uit simpele onbeholpenheid. Ook de politici die ik verfoei, hebben waarschijnlijk geen slechte bedoelingen. Zelfs Jeff Hoeyberghs denkt wellicht dat hij een maatschappelijke functie heeft. Wij mensen zijn meesters in alles verknallen en zúllen het vermoedelijk ook wel finaal verknallen, maar het is geen slechte wil.»

HUMO Zo zwartgallig, Otto-Jan. Het lijkt alsof je het leed van de wereld op je schouders draagt.

HAM «Ja, dat heb ik nu eens altijd gedaan, zie.»

HUMO Eindelijk, ironie! Daar zat ik al een heel interview op te wachten. Maar ik heb slecht nieuws: volgens de Nederlandse schrijver Ilja Leonard Pfeijffer is ironie als levenshouding problematisch.

HAM «Ik ben dol op ironie. Ik heb het nodig om dingen te relativeren. Pfeijffer bedoelt dat je niet voor alles je schouders mag ophalen. Alles op zijn beloop laten, daar is de wereld niet bij gebaat. Het is niet omdat ik weiger mezelf serieus te nemen, dat ik nergens meer voor sta. Je moet gewoon opletten dat je geen Bond Tegen Humor wordt, want ironie is een zeer aangename stijlfiguur.»

HUMO Tot slot, aangezien dit een eindejaarsinterview is: wat was jouw moment van 2019?

HAM «Mathieu van der Poels hongerklop op het WK wielrennen. Toen ik daarnaar zat te kijken, dacht ik: tiens, de wereld kan me nog verrassen. En dat is niet ironisch bedoeld (lacht).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234