null Beeld

Over jihadi's, dieven en extreemrechtse Rijkswachters: Humo sprak met criminoloog Paul Ponsaers

Hij was de eerste die een boek schreef over de Bende van Nijvel, in 1988. Meer dan dertig jaar lang volgde hij het onwaarschijnlijke kluwen van sporen en dwaalsporen op de voet, eerst als journalist, later als criminoloog aan de Gentse universiteit. Maar ook over het veiligheidsbeleid van de regering, politiegeweld, radicalisering en jihadinetwerken heeft deze emeritus professor een uitgesproken mening.

'Het onderzoek naar de Bende van Nijvel is een barometer voor het democratisch gehalte van België'

We hebben afgesproken op de Boekenbeurs, en niet zonder reden. Paul Ponsaers (65) schrijft nog altijd boeken en papers alsof zijn leven ervan afhangt. Over ‘Jihadi’s in België: de route naar Zaventem en Maalbeek’ heeft hij het publiek zojuist een uur lang onderhouden. In een ander werk nam hij samen met criminologe Elke Devroe het politiebeleid van 22 Europese grootsteden onder de loep. Maar uiteraard kan dit gesprek enkel starten met de zaak die hem al een half leven fascineert.

HUMO Met de deur in huis: wie zit er achter de Bende van Nijvel? Hebben de recente onthullingen uw theorie bijgesteld?

Paul Ponsaers «Nee. Ik geloof niet in het grote complot waarbij dé rijkswacht, dé Staatsveiligheid of dé BOB, met medeweten van hooggeplaatste politici en magistraten, een angstgolf door het land wilden jagen om er zelf politiek voordeel uit te halen. Het idee dat de top van een veiligheidsapparaat zulke criminele activiteiten toedekt, is knettergek. Maar dat er individuen uit die kringen betrokken zijn bij de Bende, dat is wél duidelijk. Het gaat om BOB’ers, rijkswachters en andere mensen uit het staatsapparaat die werden ontslagen of gedegradeerd, vanwege extreemrechtse sympathieën of omdat ze over de schreef gingen op het terrein. Uit rancune wilden zij de instellingen beschadigen die hen hadden uitgespuwd. Ze manipuleerden het onderzoek. Ze wilden het laten voorkomen alsof de staatsapparaten zelf betrokken waren. Bendeverdachte Christiaan Bonkoffsky past helemaal in dat verhaal. Hij was lid van de Groep Diane, een elitegroep binnen de rijkswacht, maar werd uitgesloten na een schietincident. Of hij werkelijk de Reus was, moet prioritair onderzocht worden.»

HUMO Twee andere ex-rijkswachters, Robert Beijer en Madani Bouhouche, zitten ook al lang in het dossier. Waren zij lid van de Bende?

Ponsaers «Ze luisterden collega’s af en zijn allebei veroordeeld voor zware misdrijven, waaronder moord. Alleen hun betrokkenheid bij de Bende heeft men nooit echt kunnen bewijzen. En in een rechtsstaat is dat nodig.

»Men is altijd schroomvallig geweest in het onderzoeken van de piste die naar de rijkswacht wees. De Bende heeft aanslagen gepleegd op rijkswachters en ingebroken bij de Groep Diane: men had moeten uitvlooien waarom ze het zo op de rijkswacht had gemunt.»

HUMO Waarom zijn de onderzoekers daar niet voluit in gegaan?

Ponsaers «Sommige speurders zijn op de rem gaan staan, uit valse solidariteit. Als u iets verontrustends hoort over een collega bij Humo, zult u die misschien ook in bescherming nemen of verwittigen. Vergeet niet dat de rijkswacht zichzelf beschouwde als het belangrijkste korps van het land. Veel rijkswachters vonden dat dat blazoen geen smet mocht oplopen.»

undefined

null Beeld

undefined

'Ex-rijkswachters met extreemrechtse sympathieën wilden de staat schaden. Bendeverdachte Christiaan Bonkoffsky (rechts), de vermeende 'Reus', past helemaal in dat verhaal.'

HUMO Vorige week getuigde een agent van de gerechtelijke politie dat hij de Delhaize in Aalst moest beschermen. Drie dagen voor de Bende daar haar laatste en bloederigste overval uitvoerde, kreeg hij van hogerhand het bevel om met die operatie te stoppen. Ook een rijkswachtpatrouille werd vlak voor de overval weggeroepen. Toeval?

Ponsaers «Ik schreef dertig jaar geleden al dat die rijkswachtpatrouille vroegtijdig was weggereden. Daardoor kregen de daders vrij spel. En de bevelhebber van de gerechtelijke politie haalde zijn ploeg weg met het argument: ‘Wie zou het nu op Aalst gemunt hebben?’ Frappant, want enkele dagen voor die overval hadden kinderen in Aalst een riotgun en andere wapens gevonden in de struiken. In de buurt van de Delhaize! Er was dus alle reden om waakzaam te zijn.

»Ik vraag me ook af: waarom zeggen die agenten nu pas dat ze van hogerhand het bevel kregen om weg te rijden? Blijkbaar hebben ze vandaag geen schrik meer van de mensen die hun dat bevel gaven.»

HUMO Minister van Justitie Koen Geens zegt dat het onderzoek werd gemanipuleerd. Waar doelt hij op?

Ponsaers «Dwaalsporen, verdwenen bewijsmateriaal, belemmeringen van het onderzoek: dat dossier is zwaar verknoeid. De speurders hebben jaren rondgelopen in een spiegelpaleis, waarin ze voortdurend ‘tips’ kregen van mensen die hen op het verkeerde been wilden zetten of de reputatie van onschuldige verdachten wilden beschadigen. Neem nu Jean Bultot, de toenmalige gevangenisdirecteur van Sint-Gillis die gekend was om zijn extreemrechtse sympathieën. Bultot belde daags voor de overval op de Delhaize van Aalst naar een informant van de Staatsveiligheid met de dringende vraag hem een machinegeweer te bezorgen. Die informant nam dat gesprek op en alarmeerde de Staatsveiligheid. Maar hij werd later teruggefloten en zijn tape ging verloren. Er is ook een brandhaard gevonden met delen van de buit van de Bende, en een half verbrand manuscript over practical shooting – het gebruik van vuurwapens in gevechtssituaties. Dat geschrift is in verband gebracht met Bultot. Dus: ofwel had Bultot iets te maken met de Bende, ofwel is dat spoor daar gelegd door anderen om hem in diskrediet te brengen. In beide gevallen kwam iemand uit de omgeving van Bultot tussen.

»De speurders van Dendermonde hebben zijn rol fel onderzocht. Hij is meermaals verhoord en gaf ook interviews in de media. Daarin noemde hij namen van Bendeleden. Helaas konden de speurders niks hardmaken. Als Bultot zelf betrokken was bij de Bende, zijn de namen die hij noemde wellicht een dwaalspoor. Het dossier zit vol met dat soort mist.»

HUMO Tijdens het onderzoek was er een guerre des flics tussen speurders uit Dendermonde en Brussel. Toenmalig minister van Justitie Melchior Wathelet liet het dossier overhevelen naar Charleroi. Daar deed men er vijf jaar over om het te vertalen. Wat bezielde Wathelet? Heeft hij meegewerkt aan een doofpotoperatie?

Ponsaers «Dat dossier moest op één plaats gecentraliseerd worden. Dat stond in de aanbevelingen van de parlementaire commissie die de Bende onderzocht. Maar waarom naar Charleroi? Dat is onduidelijk. Toch geloof ik niet in een doelbewuste sabotage of manipulatie. Wathelet moest íéts doen.»

HUMO Intussen is gebleken dat de wapens die dit jaar door hobbyspeurders uit het kanaal Brussel-Charleroi werden gevist, niet van de Bende van Nijvel zijn. Alweer een dood spoor.

Ponsaers «Dat spoor leek me sowieso al minder waarschijnlijk. Toch zou men best onderzoeken hoe twee munitiekisten van de rijkswacht in dat kanaal terechtkwamen.»

HUMO Komt er nog ooit een proces?

Ponsaers «Nee. De meeste verdachten zijn dood of zitten in het verre buitenland. Er is zoveel tijd verstreken, en er zijn zo weinig DNA-sporen. Zelfs áls men er nog in slaagt om te bewijzen dat Bonkoffsky de Reus was, zal geen enkele rechter met dat monsterdossier van miljoenen pagina’s, en wellicht tal van procedurefouten, aan de slag kunnen. Maar dat betekent níét dat je niet meer moet proberen om de waarheid naar boven te halen. In de zaak van Julien Lahaut (Belgische communistische politicus die in 1950 werd vermoord, red.) heeft men historici ingeschakeld om een onafhankelijk onderzoek te voeren. Zij hebben de daders kunnen aanduiden. Daarmee schenk je de publieke opinie genoegdoening.

»Deze zaak is een barometer voor het democratisch gehalte van onze rechtsstaat. U moet zich het angstklimaat in de jaren 80 voorstellen: mensen durfden op vrijdagavond amper nog naar de supermarkt. Jarenlang was iedereen een potentieel slachtoffer. Ook de staatsapparaten waren angstig. Ze voelden die Bende aan als heel bedreigend. Het is geen toeval dat er al twee parlementaire onderzoekscommissies zijn geweest. Men heeft de verjaringstermijn verlengd om ervoor te zorgen dat de zaak alsnog kon worden uitgespit. Zolang dat niet is gebeurd, onthoudt een deel van de publieke opinie maar één ding: de staat is verdacht. Dan heeft de Bende gewonnen.»

HUMO Zijn er parallellen tussen de angstpsychose bij de bevolking ten tijde van de Bende, en de stemming na de aanslagen van 22 maart in Brussel en Zaventem?

Ponsaers «Ja, met één groot verschil: de Bende bracht de staat zelf aan het wankelen. Mensen vertrouwden politie en justitie niet meer. Na de affaire-Dutroux mondde dat onbehagen uit in de Witte Mars, waar 300.000 mensen schreeuwden om verandering. Dat heb ik na de terreuraanslagen van 22 maart niet gezien. Goed, er werd gekeken hoe politie en inlichtingendiensten die aanslagen hadden kunnen vermijden, maar mensen stelden de staat niet in vraag. Ze waren zelfs blíj met meer soldaten en politie op straat.»

HUMO Psychiater Damiaan Denys noemt onze angst voor aanslagen irrationeel en overdreven. Terecht?

Ponsaers «De kans dat je omkomt in het verkeer is veel groter dan dat je slachtoffer wordt van een aanslag. Maar in het verkeer heb je nog een stuk controle. Je kunt defensief rijden, je aan de snelheid houden, niet drinken. Je hebt het risico grotendeels zelf in de hand. Een aanslag overkomt je. Het kan op elk moment gebeuren en je kunt er niks tegen doen. Daar komt die angst vandaan. En in dat opzicht begrijp ik hem ook.»

HUMO Het voorbije halfjaar waren er nieuwe aanslagen in Londen, Barcelona en New York en een mislukte poging in het Centraal Station van Brussel. Toch lijkt de aandacht en de angstreflex af te nemen. Worden we eraan gewend?

Ponsaers «Ongetwijfeld. Maar ook de dreiging is veranderd. De aanslagenreeksen in Brussel en Parijs waren het werk van een georganiseerde groep binnen IS die werd aangestuurd vanuit Syrië. Dat vereist planning, organisatie en expertise, bijvoorbeeld in het maken van bommen. Vandaag gaat het om enkelingen die flippen, omdat ze geen aansluiting meer vinden met de samenleving. Veel training en organisatie komt daar niet meer bij kijken. Een idioot met een vrachtwagen of een mes volstaat. Die daders scharen zich wel achter IS en voeden zich met de propaganda op het internet, maar heel diep zit hun engagement niet. Het blijft natuurlijk gevaarlijk, maar hun acties zijn minder vernietigend dan de bommen op Zaventem en het metrostation Maalbeek.»


labyrint

HUMO Heeft ons land goed gereageerd op de aanslagen?

Ponsaers «De eerste vraag is: hebben we genoeg gedaan om het jihadisme in te dammen en die aanslagen te vermijden? Nee. Het jihadisme was al vijfentwintig jaar aan het broeden in Molenbeek. Begin jaren 90 ronselden mensen als Tarek Maaroufi, Ahmed Zaoui en Khalid Zerkani al jongeren om aanslagen te plegen in Frankrijk. Zaoui had in 1991 met zijn partij Front Islamique du Salut (FIS) de eerste democratische verkiezingen in Algerije gewonnen. Hij wilde een islamitische staat oprichten, maar de zittende regering verklaarde de verkiezingsuitslag nietig. Ook in Marokko, Tunesië en Egypte was de hoop gegroeid om via democratische verkiezingen islamitische staten te stichten. Dat is mislukt, omdat de autoritaire regimes in die landen naar repressie grepen en hun pro-islamitische tegenstanders het land uit joegen. Daaruit stamt de wrok van de jihadi’s tegen onze westerse waarden: ze geloven er niet meer in. De democratie is daar een slang gebleken die in haar eigen staart bijt.

undefined

null Beeld

undefined

'Eén van de sporen in het Bendeonderzoek leidde naar gevangenisdirecteur Jean Bultot, die kort voor de Bendeoverval in Aalst een machinegeweer probeerde te bemachtigen.'

»Zaoui en consorten zijn gevlucht naar Molenbeek en hebben gelijkgestemde zielen rond zich verzameld. In 1995 heeft die groep tientallen aanslagen gepleegd in Frankrijk, onder andere op metro’s. Molenbeek was hun schuiloord. In hetzelfde milieu vormde zich een groep rond Malika El Aroud (de weduwe van twee Al Qaeda-moordenaars die acht jaar in de gevangenis zat wegens leiderschap van een terreurorganisatie, red.). Zij hebben op hun beurt de nieuwe generatie terroristen gerekruteerd: Abdelhamid Abaaoud, de Abdeslams, de broers El Bakraoui… Men heeft dat probleem schromelijk onderschat en tientallen jaren laten etteren.

»Toch geloof ik niet dat Brussel aanvankelijk een doelwit was. Molenbeek was de veilige uitvalsbasis, van waaruit ze toesloegen in de rest van Europa. Als Salah Abdeslam zich in Parijs had opgeblazen – hij bedacht zich op het laatste moment – dan waren de aanslagen in Brussel en Zaventem nooit gebeurd. Maar ze zaten in het nauw en wilden wraak voor de huiszoekingen die hadden geleid tot de dood van enkele trawanten en de arrestatie van Abdeslam.»

HUMO Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon zei na de aanslagen in Parijs dat hij Molenbeek zou opkuisen. Er kwamen ook militairen op straat, die er nog altijd staan. Was dat de juiste aanpak?

Ponsaers «Jambon heeft vooral reactieve maatregelen genomen. Stoere praat klinkt goed bij de publieke opinie. Natuurlijk heb je een stuk repressie nodig, maar die soldaten staan daar nu wel lang genoeg. Bouw dat af. En zorg vooral dat er geen nieuwe generatie jihadi’s opstaat. Dat preventieve luik zie ik niet. Radicalisering bestrijd je met ouders, leraars, straathoekwerkers, jeugdwerkers en gemeentelijke preventiediensten, niet met leger en politie. Herinner u Bilal Hadfi, de 18-jarige jongen die zich opblies aan het Stade de France. Eén van zijn leraars had gemerkt dat hij zich raar gedroeg op school. Maar hij kon nergens terecht, met het bekende gevolg. Stel u voor dat er een circuit had bestaan waarin zulke signalen kunnen worden opgevangen en beantwoord met intensieve begeleiding.

undefined

'Islamisten uit Molenbeek pleegden in 1995 al aanslagen in Frankrijk. Men heeft dat probleem schromelijk onderschat en tientallen jaren laten etteren'

»Een vader die merkt dat zijn zoon radicaliseert, stapt niet naar de politie. Die gaat naar de leerkracht, de imam of de straathoekwerker. Maar dan moet hij er wel op kunnen rekenen dat die informatie niet meteen naar de politie gaat. De toverformule van Jambon zijn de Lokale Integrale Veiligheidscellen. Daarin moeten alle partners aan tafel: straathoekwerkers, jeugdwerkers, preventiewerkers en politie. Zij moeten informatie met elkaar uitwisselen. Vooral het woord ‘moeten’ is een probleem. Een straathoekwerker die een band opbouwt met moeilijke jongeren die hem van alles vertellen, mag je niet verplichten om systematisch de politie te briefen. Dan is hij zó het vertrouwen van die knapen kwijt en wordt zijn job zinloos. Slechts de helft van de gemeentes heeft zo’n lokale cel opgericht. En in drie vierde van die lokale cellen zit het sociaal-preventieve middenveld níét mee aan tafel. Dat zegt genoeg. We zouden beter een kader creëren waarin duidelijk wordt bepaald in welke uitzonderlijke gevallen een preventiewerker de politie moet briefen.»

HUMO Is het ook niet aan de politie om de banden met de bevolking aan te halen?

Ponsaers «Met de moeilijke wijken heeft de politie al lang geen voeling meer. Enkele jaren geleden deed ik onderzoek bij de wijkagenten van de Kanaalzone: zij hadden geen flauw benul van wat er daar gebeurde. Ze wisten niet eens wie waar woonde. Er waren huizen waar nog een huis achter stond, hoewel er maar één bel was. Molenbeek heeft een heel jonge, arme bevolking die voortdurend verandert. De instroom van nieuwkomers is gigantisch, en wie het beter krijgt, vertrekt. De jongerenwerkloosheid is nergens in Europa groter. De zwarte economie tiert welig. Op de Grote Markt van Molenbeek zijn de vastgoedprijzen enorm hoog: bijna allemaal drugspanden. Ik heb ook openstaande koffers met kalasjnikovs gezien op straat. Die gemeente is ontstellend benadeeld. Je moet daar als overheid extra sociale zorg voorzien. In plaats van er met de grove borstel door te gaan, moet je zeggen: ‘We gaan jullie helpen.’ Op sociaal vlak heeft men Molenbeek laten verkommeren, met alle gevolgen van dien. En we leren blijkbaar niet uit onze fouten.»

HUMO De voormalige PS-burgemeester Philippe Moureaux wordt vaak aangewezen als de man die de boel liet etteren.

Ponsaers «Dat is te gemakkelijk. Er is daar een circuit van jihadi’s en zware georganiseerde misdaad gegroeid: dat kun je op gemeenteniveau alleen niet aanpakken.

»De situatie in Brussel is dramatisch. De negentien gemeenten en zes politiezones voeren hun eigen beleid en werken niet goed samen. Vergeleken met andere Europese metropolen is Brussel een verwaarloosd labyrint. Men moet gaan naar één politiezone en één burgemeester die baas is over de negentien gemeenten. In Londen wonen 7 miljoen mensen en daar werkt dat ook. In Berlijn is de president van de stadstaat ook de burgemeester van de stad. Hij verenigt de bevoegdheid over de politie met preventieve bevoegdheden. Alles in één hand. Waarom kan dat hier niet?

undefined

null Beeld

undefined

'De jongerenwerkloosheid is nergens in Europa groter dan in Molenbeek. De vastgoed­prijzen op de Grote Markt zijn torenhoog: dat zijn bijna allemaal drugspanden.'

»Onze gruwelijk ingewikkelde staatsstructuur zorgt ervoor dat zachte en harde maatregelen niet op elkaar worden afgestemd. Veiligheid zit bij de federale regering, het preventieve bij de regio’s. In Vlaanderen is dat nog niet zo’n probleem, omdat daar dezelfde coalitie regeert. Maar in Wallonië en Brussel zit je met een kortsluiting, vanwege die asymmetrische coalities.»

HUMO Wat is uw oplossing?

Ponsaers «De belangrijkste bevoegdheden samenbrengen, ofwel federaal, ofwel in de regionale regering. De huidige scheiding is echt niet gezond.»

HUMO Wat moet er gebeuren met geradicaliseerden?

Ponsaers «Geradicaliseerden horen niet in de gevangenis, terroristen wel. Radicalisering gaat als een strovuur door de gevangenis. Als Amedy Coulibaly en de broers Kouachi, de daders van de aanslagen op Charlie Hebdo, niet in de gevangenis hadden gezeten, was het met hen misschien nooit zover gekomen.

»Maar je kunt die knapen ook niet zomaar vrij laten rondlopen. Het enige alternatief is een sociaal traject en intensieve begeleiding. Als we de zaak verder laten etteren, krijgen we straks een nieuwe generatie jihadi’s. We moeten de Brusselse jeugd aan de slag krijgen. Helaas hebben we jaren verloren. In 2010 schreef ik samen met enkele collega’s al een rapport voor minister van Binnenlandse Zaken Annemie Turtelboom waarin we pleitten voor de oprichting van een nationaal kenniscentrum. Daar is niks mee gebeurd. In de parlementaire commissie die de aanslagen onderzoekt, heb ik er opnieuw voor gepleit. Dat kenniscentrum moet onderzoeken wat er leeft in die radicale milieus en welke preventieve maatregelen en deradicaliseringstechnieken het best werken. Die initiatieven moet je dan gaan subsidiëren. Op dat vlak staan we nog nergens.»


Detroit

HUMO U gelooft in de zachte aanpak. In Antwerpen kiest Bart De Wever voor het omgekeerde: de wijkwerking werd teruggeschroefd en de politie mag er flink in vliegen.

Ponsaers «Ik begrijp niet waar die stoerdoenerij toe dient, behalve voor politiek gewin op korte termijn. Op langere termijn rendeert dat niet. Als je zoals De Wever zoveel mogelijk bevoegdheden naar de regio’s wilt halen, is het vreemd dat je eenzijdig kiest voor repressie. In veel Britse steden hebben ze community safety programs: de gemeenschap en de politie werken er samen aan betere en veiligere wijken. Het preventieve en het repressieve worden er samengebracht in een harmonisch geheel. Dát is de toekomst. In België kunnen we daar veel van leren.»

HUMO De vraag is of de softe PS-aanpak in Brussel beter heeft gewerkt. Daar zit je nu met wijken waar de politie systematisch wordt aangevallen en nog amper durft te komen. Zijn we de strijd aan het verliezen?

Ponsaers «Zelfs politievakbonden roepen dat er no-gozones zijn in Brussel. Maar vergeleken met de vroegere Bronx in New York of met de favela’s in Rio is dat flauwekul. De politie komt nog overal.»

HUMO Als de politie bij een huiszoeking een extra combi moet voorzien om de eerste combi te bewaken, als brandweer en ambulances met brandbommen worden bekogeld en jongeren agenten in hinderlagen lokken, is er toch wat loos?

Ponsaers «Zeker. Maar no-gozones is te sterk uitgedrukt. Wat opvalt bij Brussel is dat de miserie zich in de binnenstad situeert en de rijken naar de rand zijn verhuisd. In Parijs is het omgekeerd: de binnenstad is rijk, de armoede zit in de banlieues.»

HUMO Brusselse agenten zijn gefrustreerd omdat justitie vaak niet volgt. Ze pakken een jonge crimineel op voor een handtasdiefstal en stellen vast dat hij al 44 feiten heeft gepleegd. Toch laat het parket hem vrij. De agenten klagen over linkse parketmagistraten die vinden dat de politie te repressief en racistisch te werk gaat.

Ponsaers «Onze justitie is compleet verzadigd en de gevangenissen zitten vol. Een jaar of zeven geleden heb ik eens een analyse gemaakt van feiten die door de politie waren geverbaliseerd: nog geen 4 procent kwam ooit voor de rechtbank. Daarom zou het goed zijn om meer bevoegdheden naar de burgemeesters te verschuiven. De GAS-boetes zijn daar een voorbeeld van. Justitie moet je reserveren voor de grote zaken: moorden, zware criminaliteit en zedenfeiten, grote financiële misdrijven… Voor de kleinere zaken is er een andere, lokale oplossing nodig. Daar moeten we een apparaat voor opbouwen, aangestuurd door de burgemeester, die een soort sheriff wordt. Het grote voordeel is dat die burgemeester democratische legitimiteit heeft. Als hij het niet goed doet, kunnen we hem bij de volgende verkiezingen afserveren.»

HUMO Een burgemeester kan toch geen celstraffen uitspreken?

Ponsaers «Nee, maar er zijn andere middelen: schadevergoedingen, bemiddelingen, werkstraffen bij de gemeente. Hebben we daar echt een rechter voor nodig? Ik vind van niet. Als je auto gestolen is, ben je toch al blij als die wordt teruggebracht? Mij maakt het niet uit of de dief naar de gevangenis moet. Daar wordt het alleen maar erger.

»Er is geen alternatief: we móéten justitie ontlasten en burgemeesters meer macht geven. Dat beantwoordt ook aan een internationale trend. Metropolen worden essentiële bouwstenen van de toekomst. Je ziet dat ook in onze nationale politiek. Waar gaan de politieke zwaargewichten naartoe? Naar de steden, want daar kunnen ze een reëel verschil maken. De Wever bleef liever burgemeester van Antwerpen dan tot de regering toe te treden. Vincent Van Quickenborne was vicepremier en gaf dat op om burgemeester te worden in een relatief kleine stad als Kortrijk.»

undefined

null Beeld

undefined

'Stoere praat klinkt goed bij de publieke opinie. Natuurlijk was na de aanslagen een stuk repressie nodig, maar die soldaten staan daar nu al lang genoeg.'

HUMO Momenteel loopt ‘Detroit’ in de zalen, de heftige film van Kathryn Bigelow over het wijdverspreide racisme bij de Amerikaanse politie. Zijn we daar in onze grootsteden nog ver van verwijderd?

Ponsaers «We krijgen twee werelden. In de zwarte gemeenschap in de VS circuleert een hoop literatuur over mensenrechten, discriminatie en politiegeweld. Dat staat volkomen los van de literatuur van de blanke gemeenschap. Ik zie die kloof hier ook ontstaan en dat is dramatisch. Er is dringend meer kleur nodig in onze overheidsapparaten, want nu gaat het om schaamlapjes. Ook ethnic profiling is een probleem. Uit Europees onderzoek is gebleken dat mensen van Noord-Afrikaanse afkomst dubbel zo vaak worden aangehouden als autochtonen. Dat duivelse mechanisme moeten we doorbreken, want het wordt een zelfversterkend systeem. Als je honderd keer tegen iemand zegt dat hij een dief is, dan gáát hij uiteindelijk ook stelen. Hij wordt toch al behandeld als uitschot: waarom zou hij daarvan dan ook niet de voordelen proberen op te strijken? En dan zegt die flik: ‘Zie je wel dat je een dief bent, jullie zijn allemaal hetzelfde.’ Dat je een recidivist extra in de gaten houdt, is normaal. Maar je mag geen aanklampend beleid voeren op basis van huidskleur.»

HUMO Waar maakt u zich nog meer zorgen over?

Ponsaers «We leven in een bigbrothermaatschappij. Overal hangen camera’s, en ook op het internet kan onze handel en wandel worden nagegaan. Daardoor komt niet alleen de privacy in het gedrang, het creëert ook een vals gevoel van veiligheid. Mensen nemen te weinig verantwoordelijkheid om elkaar te helpen. Neem het bekend voorbeeld van een vrouw die ’s ochtends tijdens het joggen in Central Park werd overvallen. Ze bleef bloedend achter. Duizenden mensen wandelden die dag door het park, maar niemand deed iets. ’s Avonds werd ze doodgebloed teruggevonden. Mensen zijn laf en nemen te weinig initiatief.»

HUMO Komt u tussen als u op de tram ziet hoe drie jonge gasten een vrouw lastig vallen?

Ponsaers «Ik heb dat in het verleden al gedaan, en dat leverde me een flink pak slaag op. Een koppel was ruzie aan het maken op straat. Die vrouw zag er echt niet uit, ze kreeg er zwaar van langs. Ik heb de man vastgegrepen en geprobeerd om hem te doen stoppen. Daarop keerde hij zich tegen mij (lacht). Maar ik zou het opnieuw doen. Burgermoed is essentieel. Als niemand in zo’n situatie nog durft tussen te komen, evolueer je naar een heel kille, asociale maatschappij.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234