De intensive care van het San Giovanni Bosco ziekenhuis in het zwaar getroffen Turijn, Italië.Beeld EPA

CoronavirusRisicogroepen

Overgewicht lijkt een factor van belang bij corona

Er zijn aanwijzingen dat mensen met overgewicht meer risico hebben op complicaties als ze het coronavirus onder de leden krijgen. Hoe meer vetcellen, hoe meer kans het virus krijgt om zich uit te breiden, wijst eerste onderzoek uit.

Het was een bijna achteloze opmerking van Diederik Gommers, voorman van de ic-vereniging, vorige week in de Nederlandse talkshow ‘Jinek’: 80 procent van de coronapatiënten op de ic’s heeft overgewicht. Het veroorzaakte, vooral op social media, een hausse aan ongenuanceerde reacties. Lopen mensen met obesitas inderdaad meer risico op ernstige complicaties?

Gommers baseerde zich op zijn eigen indruk en die van collega’s, een landelijk overzicht ontbreekt. Buitenlandse inventarisaties lijken hem gelijk te geven: in China was 45 procent van de ernstig zieken obees, tegenover slechts 10 procent van de patiënten met milde klachten. En in Groot-Brittannië blijkt uit een eerste onderzoek onder ruim 700 ic-patiënten dat 70 procent  (veel) te zwaar is. 

Vrij spel

De vraag is of het overgewicht van patiënten altijd hun ic-opname kan verklaren. Dat valt niet hard te maken, er is immers alleen een verband aangetoond. Toch zijn er wel sterke aanwijzingen dat vet ziek kan maken, zegt hoogleraar Liesbeth van Rossum, internist-endocrinoloog in het Erasmus MC en gespecialiseerd in obesitas. 

In vetweefsel en dan vooral in buikvet worden tal van ontstekingsstofjes geproduceerd, en die chronische lichte ontsteking kan het ontstaan van hart- en vaatziekten en diabetes type 2 aanwakkeren. Precies de aandoeningen die bij een coronabesmetting een ernstiger beloop lijken te veroorzaken. 

Die ontsteking van het lichaam heeft gevolgen voor het immuunsysteem, dat als het ware constant aan moet staan en daardoor in disbalans raakt. Zo heeft het virus eerder vrij spel. Dat verklaart waarom mensen met obesitas ook bij griep en andere infecties vaker ernstige complicaties oplopen, zoals een longontsteking.

Vetcellen

En dan heeft het coronavirus zelf ook nog een opmerkelijk kenmerk: het dringt onze cellen binnen door zich te hechten aan een soort antenne aan de buitenkant (ACE2), en Chinese wetenschappers hebben onlangs ontdekt dat die antennes niet alleen op cellen in de longen en de darmen zitten, maar ook op vetcellen. 

Dat heeft, theoretisch gezien, vervelende gevolgen voor mensen die te zwaar zijn: hoe meer vetcellen, hoe meer mogelijkheden het virus heeft om in het lichaam huis te houden. Of die theorie klopt, moet nog wel nader worden onderzocht.

Beademing

Eenmaal in het ziekenhuis komen patiënten met obesitas voor nóg een probleem te staan, of beter gezegd: hun artsen. Uit de internationale literatuur blijkt dat mensen met veel overgewicht lastiger te beademen zijn en dat daardoor vaker levensbedreigende complicaties optreden. ‘De holte waarin we de beademingsbuis moeten plaatsen is klein,’ verduidelijkt chirurg Wouter Leclercq die in het MMC veel maagverkleiningen uitvoert. ‘Als er veel weefsel om die holte zit, dan werkt de zwaartekracht de verkeerde kant op en wordt de holte erg smal.’ 

Bovendien drukt bij obese patiënten de buik de longen in elkaar, zegt hij, waardoor meer druk moet worden uitgeoefend om lucht naar binnen te krijgen. Ook dat kan schade opleveren.

In de Verenigde Staten waarschuwen artsen al dat het aantal slachtoffers daar weleens veel groter kan worden dan elders omdat het land relatief veel inwoners met overgewicht telt. Driekwart van de bevolking is te zwaar, vier op de tien Amerikanen is obees. 

‘Maar er is geen reden om mensen met obesitas de maat te nemen,’ zegt Van Rossum, die in het Erasmus MC tijdelijk op de verpleegafdeling voor coronapatiënten werkt. ‘Wie denkt dat obesitas altijd de eigen schuld is, heeft echt een gebrek aan kennis. Naast een ongezonde leefstijl en maatschappelijke factoren spelen ook andere zaken een rol, zoals medicijngebruik of genetische aanleg. En stel dat overgewicht wél puur het gevolg is van een verkeerde leefstijl: we behandelen toch ook rokers met longkanker en skiërs die een ongeval krijgen?’

(VK)

Hoe ervaart u deze dagen? Welke bedenkingen heeft u bij wat er (niet) gebeurt? Hoe ziet u het evolueren? Laat het ons weten.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234