null Beeld

Panorama: Stop de Persen

Twee jaar zong Wouter Verschelden het uit als hoofdredacteur van de krant De Morgen. Zijn vernieuwingsoperatie had geen kentering gebracht in de slabakkende lees- en verkoopscijfers, en dus zette hij eind vorig jaar in onderling overleg - zoals dat dan heet - een stap opzij.

Nu treedt Verschelden weer voor het voetlicht, met een 'Panorama'-reportage waarin hij op zoek gaat naar de journalistiek van de eenentwintigste eeuw. Daartoe kon hij rijkelijk uit eigen ervaring putten.

Wouter Verschelden «Bij De Morgen heb ik twee jaar lang in de miserie van de rode cijfers gezeten: iedereen die een krant heeft geleid, ként dat. Bij de weekbladen is het net zo: de hele sector zit in een neerwaartse spiraal.

»Toen ik vertrok bij De Morgen, was ik 33 en wist ik dat ik de rest van mijn leven journalist zou zijn, waardoor ik me de bedenking maakte: ‘Hoe zien het vak en de sector er over tien en twintig jaar uit?’ Dat is het uitgangspunt van de reportage.»

Een paar luid resonerende quotes leiden ‘Stop de persen’ in en zetten meteen de toon. Christian Van Thillo vergelijkt zijn krant Het Laatste Nieuws met het dorp van Asterix en Obelix, Peter Vandermeersch - hoofdredacteur van NRC Handelsblad - brengt een meteoorinslag in herinnering die het einde van de dinosaurussen inluidde. Nog iemand anders (wie was dat, Wouter?) maakt het lot van de papieren krant concreet: ‘Over tien, twintig jaar is het gedaan.’

HUMO Zal het zo’n vaart lopen?

Verschelden «Kranten zullen nog wel bestaan - als luxeproduct, in het weekend bijvoorbeeld - maar eigenlijk is dat een irrelevante vraag. Ik wilde weten waar het vak, de journalistiek, over twintig jaar staat. Ik was in het begin sceptisch en pessimistisch, maar in New York hebben we een aantal journalistieke online-initiatieven bezocht. Die hebben mij overtuigd: nu ben ik optimist.

»We zijn daar terechtgekomen bij mensen die exact hetzelfde vak uitoefenen als wij - goede verhalen brengen en dito journalistiek beoefenen - maar wel in een hoerasfeer, in een groeiscenario. Er zijn in Frankrijk en de States een aantal projecten die aantonen dat het internet niet per se leidt tot een verslapping van de journalistiek.

»De vraag is: wie zal overleven? Ik voorspel: diegenen die kwalitatief hoogstaande journalistiek aanbieden en daar ook een prijs voor durven te vragen. Mensen willen betalen voor kwaliteit. We zijn bij Mediapart in Parijs geweest, een geweldig succesvol journalistiek onlineproject: ze hebben de zaak-Liliane Bettencourt uitgespit, en recent hebben ze de Franse minister van Financiën tot ontslag gedwongen door aan het licht te brengen dat de man er Zwitserse bankrekeningen op na hield.

»Mediapart is opgericht door een groepje journalistieke toppers rond Edwy Plenel, voormalig hoofdredacteur van Le Monde, die 5 miljoen euro van hun eigen geld hebben geïnvesteerd. Mediapart heeft geen advertentie-inkomsten, ze draaien louter op bijdragen van de leden. Ze zijn begonnen met een paar duizend leden, en het startkapitaal was er bijna doorgejaagd toen ze eindelijk break-even begonnen te draaien. Nu hebben ze 70.000 leden.

»Elk medium zal zichzelf de vraag moeten stellen: blijf ik gratis of kruip ik achter de betaalmuur? De Vlaamse uitgevers willen nu samen een betaalmuur installeren, maar voor sommigen van hen heeft dat geen zin. Ik denk dat kranten als De Standaard en De Morgen de omslag zullen kunnen maken. Het budget van De Morgen bedraagt 27 miljoen euro, waarvan 11 miljoen naar de redactie gaat. Haal de rest - distributie, papier en druk - eruit en je hebt een potentieel rendabel merk. Je kunt een veel groter publiek bereiken met een lagere kostenstructuur.

»De crux is: mensen betalen alleen voor unieke content. Als je maakt wat iedereen kan maken, ben je eraan voor de moeite. Dat is het drama van de regionale en algemene kranten: zij zullen het veel moeilijker hebben om de stap naar de digitale toekomst te zetten. Mensen zullen niet betalen voor commodity news.

»Dat is ook niet nodig: er zijn andere modellen. Wij zijn bij BuzzFeed geweest, een gratis onlinenieuwsnetwerk dat nu furore maakt: ze verspreiden het grootste deel van hun content niet via de eigen website, maar via de sociale media. Ze maken journalistieke content waarvan ze weten: mensen zullen dat delen op Facebook en Twitter. Dat is interessant voor adverteerders.»

HUMO BuzzFeed is ook een mooi voorbeeld van de geweldig belangrijke rol van technologie in de journalistiek van de eenentwintigste eeuw.

Verschelden (knikt) «BuzzFeed was een technologiebedrijf vóór het een mediamerk is geworden. Ze hebben enorm krachtige algoritmes ontwikkeld waarmee ze perfect kunnen monitoren welke artikels waar en wanneer gelezen en opgepikt worden. Zo krijgen ze een goed beeld van hoe ze die in de spotlight moeten zetten, opdat ze zo veel mogelijk door sociale media worden opgepikt.»

HUMO Dat leidt toch tot verschraling?

Verschelden «BuzzFeed doet iets anders: ze steken de natuurlijke selectie van goede en slechte artikels een handje toe. Het nieuws wordt zo ook positiever en aangenamer. Je zou natuurlijk kunnen zeggen: het is populistischer, omdat je alleen aanbiedt wat de mensen wíllen lezen. Maar voor de journalistiek die je móét lezen, zal er nog altijd plaats zijn bij initiatieven als Mediapart. Nee, mijn conclusie is optimistisch: ik maak mij geen zorgen over de toekomst van de journalistiek.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234