null Beeld

Panorama: Te gek om los te lopen

Ontstellend cijfer: van de vierduizend geïnterneerden in België zitten er zo'n duizend in een gevangenis in plaats van in een klassieke instelling. VRT-journalist Dirk Leestmans draaide er een reportage over - vanavond in 'Panorama'.

Jeroen Maris

Dirk Leestmans «Over sommige daders oordeelt het gerecht dat ze ontoerekeningsvatbaar zijn, en dat ze behandeling nodig hebben, in plaats van detentie. Dat er toch nog zo'n duizend geïnterneerden in de gevangenis zitten heeft één simpele oorzaak: plaatsgebrek binnen de klassieke psychiatrie.

»En door dat plaatsgebrek kunnen de instellingen selectief zijn - zij mogen wél patiënten weigeren. Die mensen belanden vervolgens in een gevangenis, waar hun probleem alleen maar groter wordt. Zo creëer je een vicieuze cirkel.

»Het betekent ook dat veel geïnterneerden voor lichte feiten heel lang opgesloten zitten - een internering is immers van onbepaalde duur. Tien jaar geleden ging ik voor het programma 'Spots' in de gevangenis van Merksplas draaien. Wel, in de reportage zitten geïnterneerden die ik toen ook al gesproken had. Die mensen zitten daar nog altijd weg te kwijnen. De totale uitzichtloosheid.»


HUMO Is het dan niet aan de overheid om in te grijpen?

Leestmans « Er komen twee psychiatrische instellingen bij in Vlaanderen - eentje in Gent en eentje in Antwerpen. Als die er effectief komen - want de eerste steen moet nog gelegd worden - is dat een stap in de goeie richting, maar het gaat dus heel traag.

»In april 2007 is er een nieuwe wet op internering goedgekeurd. Wel, die is nog altijd niet bekrachtigd. Dat wordt altijd weer uitgesteld - nu weer tot eind 2012.»


HUMO Het begrip internering is op zich al problematisch, blijkt uit de reportage.

Leestmans «De rechter beslist of iemand toerekeningsvatbaar is of niet, maar hij baseert zich doorgaans op het advies van de psychiatrisch expert. En daar wringt het schoentje: élke psychiater mag zich gerechtspsychiater noemen, er is geen specifieke opleiding voor. Het is dus niet gezegd dat zo'n psychiater wel capabel is, en soms worden rapporten ook heel snel en oppervlakkig geschreven.

»Pas op, er zijn veel psychiaters die hun werk consciëntieus uitvoeren, maar ik hoor toch ook verhalen waarvan ik denk: hoe is het in godsnaam mogelijk? In de reportage zit een anekdote over een man die weigerde te eten, waarop de psychiater besloot dat hij psychotisch is. Bleek het uiteindelijk om een moslim te gaan die gewoon in de ramadan zat...

»Een gerenommeerd psychiater, Johan Baeke, heeft me gezegd dat internering in veel gevallen een loterij is - dat vind ik dus choquerend. Er is geen uniformiteit: elke psychiater werkt naar eigen goeddunken, en de ene interpreteert iets zus, de andere zo.

»We zijn ook in Nederland gaan filmen, en daar staan ze veel verder. Mensen worden daar zeven weken lang nauwkeurig geobserveerd door een multidisciplinair team. Psychiatrie wordt er ook niet beschouwd als een objectieve wetenschap.

» In België ben je ofwel toerekeningsvatbaar, ofwel ontoerekeningsvatbaar. In Nederland werken ze met gradaties - ze onderscheiden er vijf nuances. Dat lijkt me verstandiger. Maar hier bij ons is internering dus al heel lang een pijnpunt, en als er niks verandert zal het dat ook nog jaren blijven.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234