Boek★★★1/2

Paolo Cognetti: ‘Zonder de top te bereiken’

Beweren dat Paolo Cognetti (42) iets met bergen heeft, is als zeggen dat Jeroen Meus weleens een klontje boter gebruikt. De Italiaanse auteur, die in zijn roman 'De acht bergen' met bezwerende beschrijvingen van alpenweides en bergmeertjes wereldwijd lezers wist te ontroeren, lijkt alleen op zuivere berglucht te kunnen overleven. In zijn nieuwe boek 'Zonder de top te bereiken', een reisdagboek inclusief enkele schetsen van pieken en dalen, zoekt hij zijn alpinistische geluk niet in de Valle d'Aosta, maar in de Himalaya.

Wie in tientallen landen bestsellerlijstjes aanvoert, kan zich iets permitteren. Zijn 40ste verjaardag - en een dreigende midlifecrisis? - vieren met een expeditie van 22 mensen en 25 muildieren naar de Tibetaanse hoogvlakte, bijvoorbeeld. In het kielzog van de door hem bewonderde Amerikaanse boeddhist, milieuactivist en schrijver Peter Matthiessen - en met een exemplaar van zijn reisverslag 'De sneeuwluipaard' weggemoffeld in zijn slaapzak - gaat Paolo Cognetti op zoek naar een vergeten stukje Tibet, waar de 'felbegeerde welvaart' nog niet heeft toegeslagen in de vorm van 'wegen, motoren, telefoons, elektriciteit en industriële producten'.

Net als in zijn thuisland toont Cognetti zich in Azië een uiterst precieze beschrijver van wat hem omringt. Hij is geen man van vage termen, maar noemt de bergen, rivieren, meren, dieren en bloemen bij naam. Als hij in het Monte Rosa-massief lyrisch kon worden over almen (de grazige hoogvlakten in de Alpen) en morenen (door ijskappen gevormde ruggen in het landschap), dan schrijft hij in de schaduw van de achtduizenders van de Himalaya even betoverend over seracs (ijsblokken in gletsjers), de bharal (in het wild levende blauwschapen) en himalayaceders ('dennenbomen die een variant van alpendennen leken te zijn').

Dat Cognetti de natuur zo nauwkeurig kan beschrijven zonder het gevoel te geven dat je een encyclopedie aan het verteren bent, is wellicht zijn grootste talent. De precieze formuleringen vormen ook een aangenaam en broodnodig tegengewicht voor zijn romantische filosofieën over bergbewoners en hun plaats in de wereld. In het coming-of-ageverhaal dat de kern van 'De acht bergen' vormt, komt de schrijver goed weg met zijn naar het zweverige neigende ideeën over mens en natuur, maar in de non-fictie die hij in 'Zonder de top te bereiken' bedrijft, dreigen zijn boeddhistische bedenksels soms even ijl te worden als de lucht in het hooggebergte. Die lucht zorgt bij de schrijver zelf steevast voor hoogteziekte, maar zijn ideeën brengen bij de lezer evengoed enige onpasselijkheid teweeg.

Net zoals Cognetti's misselijkheid afneemt bij het afdalen, neemt de leeslust weer toe als de schrijver blijk geeft van voldoende zelfkennis om zichzelf neer te zetten als één van die westerlingen die 'helemaal naar Nepal zijn gekomen om af te zien, op de grond te slapen, kou te lijden en totaal bestoft te raken, schijnbaar zonder enig ander doel dan te scheiden van onze warme bedden en onze snelle auto's'.

Al sinds het volkomen verdiende succes van 'De acht bergen' surft Paolo Cognetti gratis mee op een groene golf van hippe 'terug naar de natuur'-sentimenten. Maar er zit iets in zijn mengeling van weemoedige introspectie en heldere observatie dat ervoor zorgt dat zelfs de stadsbewoners die lage-emissiezones vooral een hinderlijke verstoring van hun habitat vinden, zich toch telkens een boekwerkje lang afvragen of een snuifje frisse berglucht niet de moeite waard zou kunnen zijn.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234