Boek★★★☆☆

Paolo Giordano - ‘In tijden van besmetting’: Wiskundige troost in bange dagen

Paolo Giordano is behalve schrijver van internationale bestsellers als 'De eenzaamheid van de priemgetallen' (2009) en 'De hemel verslinden' (2018) ook wetenschapper, Italiaan en hypochonder. Het zijn eigenschappen, de ene misschien iets meer dan de andere, die hem in een ideale positie plaatsen om met 'In tijden van besmetting' een essayistisch licht te laten schijnen op het officieel SARS-CoV-2 gedoopte virus dat de wereld ongenadig de adem afsnijdt.

Twee weken vóór zijn land in quarantaine ging, schreef de auteur, die thuis ook een doctoraat in de natuurkunde op de schouw heeft staan, in de Italiaanse krant Corriere della Sera een artikel over de wiskundige logica achter een virale besmetting. Lang voor hij schrijver werd, gebruikte Paolo Giordano al wiskunde om zijn angsten te bezweren. Hij probeerde nu met formules, vergelijkingen en logische redeneringen zijn landgenoten ervan te overtuigen hun gedrag zodanig bij te sturen dat de kans op besmetting met het virus zou verkleinen. Het artikel verspreidde zich sneller en verder dan de gemiddelde speekseldruppel, maar inmiddels weten we dat het de instorting van de Italiaanse gezondheidszorg niet heeft kunnen voorkomen.

Ook voor het stilvallen van de zorg waarschuwt Giordano in het boekje dat hij begon te schrijven nadat zijn krantenstukje was verschenen. Het 80 pagina's tellende pamflet is geen besmettingsdagboek, maar een reeks bedenkingen bij de coronacrisis. De schrijver, die al zijn internationale afspraken toch geannuleerd zag, onderzoekt 'wat deze epidemie ons over onszelf vertelt'. Hij vangt ook hier aan met de mogelijk geruststellende kracht van de wiskunde en gebruikt formules om op een eenvoudige manier uit te leggen waarom solidariteit belangrijk is, en om te waarschuwen dat 'de belangrijkste gezondheidsbedreiging van onze tijd' niet de laatste zal zijn. Ondanks een terecht pleidooi voor heldere informatie als een essentieel voorbehoedmiddel overschat hij wellicht de helende werking van getallen. Niet iedereen zal zich even getroost voelen door 's mans nuchtere vaststellingen over de toekomst van CoV-2.

'In tijden van besmetting' wordt interessanter wanneer Paolo Giordano het coronavirus aan enkele andere plagen van onze geglobaliseerde wereld verbindt. Dat nepnieuws zich volgens precies hetzelfde patroon als een epidemie zou verspreiden, is één van de meer prikkelende hypotheses, maar die verdient wel meer uitwerking dan de anderhalve pagina die hij er nu aan spendeert. Ook de invloed van de klimaatverandering, onze positie als 'de meest invasieve soort in een fragiel en schitterend ecosysteem' en het idee dat contact met nieuwe ziektekiemen steeds waarschijnlijker wordt 'door onze agressie jegens het milieu' zijn stellingen die beter gebaat zijn met gefundeerde uitleg dan met olijke oneliners. Dat de wereld 'op het punt staat zich onder te schijten' mag fraai beeldrijk taalgebruik zijn, het zal non-believers er niet direct van overtuigen dat hun dagelijkse biefstuk evenveel 'schuld' draagt aan deze besmetting als het broodje vleermuis van hun Chinese collega-carnivoren.

Het is tekenend, en tegelijkertijd jammer, dat Paolo Giordano naar een psalm uit de Bijbel moet grijpen om 'zin te geven aan deze besmetting'. De auteur is eerlijk genoeg om toe te geven dat hij ook niet weet hoe we na de doortocht van Covid-19 verder moeten, maar zijn conclusie dat we, nu we er tijd voor hebben, allemaal goed moeten nadenken over wat we meemaken, valt toch licht uit. Als hij dat zelf iets langer had gedaan over deze tekst, dan was 'In tijden van besmetting' misschien meer geweest dan het verhelderende en bij momenten vreemd vermakelijke, maar uiteindelijk vluchtige boekje dat het nu is geworden.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234