Paul McCartney eind deze maand op Rock Werchter: Onze Man ging op prospectie

Vier mensen waren een Beatle. Vier miljard mensen waren dat niet. Nu zijn er zeven miljard mensen, en nog maar twee Beatles. Van die twee staat er op 30 juni eentje op Rock Werchter. Onze Man ging op prospectie naar Parijs.

'Paul is een gulle gever. Hij speelt drie uur, leest en becommentarieert de pancartes van de fans en neemt ruim de tijd om een van ontroering en zenuwen huilend koppel in de echt te verbinden'

Een Beatle slaat een akkoord aan. Eigenlijk zijn het drie akkoorden die samenvallen, en waarover tot op de dag van vandaag gediscussieerd wordt. Wat telt, is dat iedereen het herkent, altijd en overal: ‘A Hard Day’s Night’. Ongelofelijk dat van miljoenen rockgroepjes er eentje een akkoord kan monopoliseren.



We zijn in Parijs, maandag 31 mei 2016. Een stop op de ‘One on One’-tournee van Sir Paul McCartney, wellicht de laatste wereldtournee die een Beatle zal doen. Dat een man van 73 met zo’n overvol cv nog tourt, is al een wonder. Dat hij bijna drie (3!) uur speelt, is dat nog meer. Dat hij, ook al is z’n stem nu frêler dan vroeger, nog altijd toonvast en krachtig zingt, is een mirakel. Dat hij het toestaat dat fans, weliswaar tegen betaling, de soundcheck meemaken, waarop hij soms voor de lol covers als ‘Blue Suede Shoes’ speelt, is ook uitzonderlijk – veel mindere goden die iets te verbergen hebben, schermen hun soundcheck af als was het een gênant staatsgeheim.

Dat openingsakkoord van ‘A Hard Day’s Night’ bezorgt mij en de 20.000 Franse fans instant kippenvel. En ook ‘Can’t Buy Me Love’, ‘We Can Work It Out’, en ‘Love Me Do’, songs van de eerste incarnatie van de Fab Four, klinken perfect. Zo fris. Zo aanstekelijk. Zo levenslustig. En dat na meer dan een halve eeuw. Als álle Beatles nu nog zouden leven, samen zijn en nog touren, het zou niet beter klinken. Er is ook iets aandoenlijks aan het feit dat McCartney ‘Love Me Do’ zingt voor de kleindochters van de vrouwen die in 1962 voor hem in zwijm vielen.

Toen Paul McCartney in de jaren 70 met Wings tourde (zie de concertfilm ‘Rockshow’), speelde hij amper iets van The Beatles. Anno 2016 zijn 23 van de 38 songs uit de Beatles-catalogus geplukt, en wat is het heerlijk om ze, in sommige gevallen voor het eerst sinds ze werden gecomponeerd, live te horen: ‘Here, There and Everywhere’, ‘I’ve Got a Feeling’, ‘You Won’t See Me’, ‘And I Love Her’, ‘The Fool on the Hill’, ‘Eleanor Rigby’, ‘Back in the USSR’, ‘Golden Slumbers’, ‘Lady Madonna’… Het kon niet op. Hij speelde zelfs ‘In Spite of the Danger’, het charmante niemendalletje dat The Quarrymen als eerste single opnamen, voor vijf pond.

In Bercy speelt hij ook ‘Michelle’ (‘Ma belle, sont des mots qui vont très bien ensemble’), om de Fransen te epateren. Hij zong ‘Michelle’ ook in het Witte Huis, voor Michelle Obama (‘Vergeef me, Barack. Ik wil niet de eerste zijn die door een president knock-out wordt geslagen.’)


— Too much information —

Wát een leven! En dat voor een man die bij zijn geboorte met zuurstoftekort te kampen had, zodat de verloskundige hem wilde doodverklaren. Een man die jong was in een tijd dat schoolmeesters hem nog met een ijzeren liniaal op de vingers sloegen. Een linkshandige die koppig linkshandig blééf ook al sloegen leraars op z’n hand om hem rechtshandig te maken. Een man die een tijdlang dacht dat hij beter zou varen met de artiestennaam Paul Ramon. Een man die met z’n eerste groepje tijdens de lunchpauze in de Cavern mocht spelen, omdat de eigenaar (die in het begin tégen rock-’n-roll was) het jonge vrouwelijke kantoorpersoneel wilde lokken.

'De laatste en de beste van een generatie die verdwijnt'

Zelfs de Stones en Elvis hebben niet alles afgevinkt wat McCartney heeft gedaan. Shea Stadium. Live Aid én Live 8. In het Witte Huis gespeeld. Voor de Queen gespeeld. De finale van de openingsceremonie van de Olympische Spelen gespeeld. Geridderd. In Rusland gespeeld. In Parijs maakte McCartney daarover dit grapje: ‘In het Kremlin werd ik aangeklampt door een apparatsjik die me zei: ‘We learned to speak English from Beatles records. Hello. Goodbye.’’

Scènes waar ik had willen bij zijn. Maggie McGivern die in de flat van haar vriendin Alma Cogan het embryonale ‘The Long and Winding Road’ te horen krijgt. De prille Silver Beatles die in 1961 optreden zonder microfoonstandaards op het te krappe podium, zodat hun vriendinnetjes moeten knielen aan de rand ervan en elk een bezemsteel naar hen uithouden waar aan het uiteinde de microfoon was vastgebonden. Terwijl John met een hamer op z’n zesdehandse versterker moest slaan om ’m aan de praat te krijgen.

Een scène waar ik níét had willen bij zijn: ‘John Lennon nam de leiding bij de groepsmasturbatie. Dan gingen de latere Beatles in een fauteuil zitten, ze deden het licht uit en ze rukten zich af, terwijl ze elkaar opjutten door de namen van geile actrices als Brigitte Bardot te roepen. Al verpestte John soms het moment suprême door voor de lol ‘Winston Churchill!’ te roepen.’ Voor dit soort biografische precisie is de term ‘too much information’ uitgevonden. Maar de scène staat op mijn netvlies gegrift, dus ik vond dat ik er ook u mee moest lastigvallen.


— Lieve Linda —

Zoals Frank Sinatra doet ook Paul McCartney de dingen his way. The Beatles hadden ruimschoots volstaan als verwezenlijking, maar dit is een eeuwig ambitieuze, rusteloze artiest die zijn weg volgt zonder al te veel acht te slaan op wat het peloton doet. De details op zijn cv spreken boekdelen. Terwijl de punk raasde, verkocht McCartney miljoenen singles van een antipunksong als ‘Mull of Kintyre’.

Ook zijn huidige status meet je af aan details. Zo krijgt enkel een Beatle Natalie Portman en Johnny Depp zover dat ze gebarentaal leren om te figureren in een videoclipje voor zijn show. En welke andere artiest heeft een straat (Abbey Road) zo beroemd gemaakt dat het stadsbestuur de naam ervan op de muur heeft laten schilderen, omdat het straatbord honderden keren werd gestolen?

McCartney belichaamt helaas ook de manier waarop de maatschappij met haar helden omgaat. Hij werd even vaak verguisd als bejubeld. Voor sommige cynische mensen is het nooit genoeg. Zijn lieve vrouw Linda werd lang venijnig bespot en misprezen door jaloerse fans die het niet konden verkroppen dat zij hun Paul had ‘gestolen’. Dat die twee zo lang samenbleven (een unicum voor een rockster – vergelijk dat met Rod Stewarts 379 huwelijken en de 6.484 affaires van Mick Jagger) én dat Paul haar ‘voor de gezelligheid, ze is tenslotte mijn allerliefste’ mee op het podium vroeg, vergaven ze hem evenmin. In de muziekbusiness circuleerde lang een tape waarop een asshole van een liveversie van ‘Let It Be’ alle sporen had weggemixt behalve Linda’s wankele zang. Dat verraad woog zwaarder omdat je zo’n tape, zeker toen, enkel kan opnemen op de mixtafel. De achterbakse verrader stond dus wellicht op de loonlijst van Paul. Ik bezit een kopie van die cassette, en ik schaam me dat ik niet de moed had om hem die te geven toen ik ’m zag.


— John & Paul —

In Parijs betoont McCartney zich zeer genereus voor zijn mede-Beatles. ‘Something’ zet hij in op ukelele, omdat George graag ukelele speelde en omdat Paul Georges song ooit als verrassing op ukelele had ingestudeerd. Ook grappig: de enige Beatles-reünie ooit vond plaats op het grasveld van George’s kasteel Friar Park, waar de overblijvende Beatles een middagje songs op ukelele speelden. ‘Something’ op ukelele openbaart ook hoe cruciaal arrangeren is, want op dat minimalistische instrument en iets te snel gespeeld, klinkt zelfs die klassieker tamelijk banaal.

'Paul in Parijs. Anno 2016 zijn 23 van de 38 songs uit de Beatles-catalogus geplukt, en wat is het heerlijk om ze, in sommige gevallen voor het eerst sinds ze werden gecomponeerd, live te horen.'

Op deze tournee eert hij John Lennon met een prachtig ‘Here Today’ – ‘deze song is het gesprek dat ik nog graag met John had gehad.’ Het nummer bewijst trouwens het ongelijk van wie beweert dat de soloartiest McCartney nooit iets heeft geschreven dat aan de Beatles-catalogus kan tippen, én het illustreert de tragiek van McCartney: al wat hij na 1970 deed, was gedoemd in competitie te gaan met zijn eigen onevenaarbare cv. En toch: toen een handvol fans op de eerste rijen Lennons ‘Give Peace a Chance’ inzetten, ging McCartney daar spontaan in mee en galmde het refrein door Bercy. Weten die van IS wie The Beatles waren?

Live is Paul McCartney de tegenpool van Bob Dylan. De Beatle speelt al z’n songs zo perfect dat ze de plaatversies benaderen of dupliceren, terwijl Dylan soms onherkenbare nieuwe versies van z’n klassiekers brengt. Eerlijk gezegd: geef mij maar McCartney – waarom monumentjes live herkneden tot vormeloze schimmen van het origineel? Nog een opvallend onderscheid tussen die twee: Dylan beklimt altijd ongezien in het donker het podium. McCartney daarentegen paradeert als een bokser naar de ring, zijn show begint al op twintig meter van het podium.

Mijn favoriet van de huidige setlist is ‘For the Benefit of Mr. Kite’, die vergeten parel van ‘Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band’. We kennen het verhaal: Paul was op bezoek bij John, zag een vintage poster van een music hall-gezelschap, en als je een muzikaal genie bent, dan schrijft de song zichzelf: ‘Pablo, Henry the Horse… It was all there, so we wrote it down.’ Dat moet natuurlijk zijn ‘I wrote it down’, want ‘Kite’ is een McCartney-song, en ook dát is deze setlist: een puntjes op de i zettende correctie van de geschiedenis, waarbij McCartney elegant maar ook nadrukkelijk aangeeft welke Beatles-klassiekers hij schreef, ook al staat er Lennon/McCartney onder. McCartney heeft de voorbije decennia zijn Beatles-verleden onopvallend maar tactisch geclaimd. En de scheve mythe rechtgetrokken die hem afschilderde als de brave rijmelaar en Lennon als de avontuurlijke rebel. McCartney heeft veel vaker geëxperimenteerd en risico’s genomen dan Lennon-fanaten beweren.

En ‘it was all there’ is één van die eufemistische, van zelfrelativering overlopende oneliners waar McCartney het patent op heeft. Want zo’n prachtige melodie, zo’n unieke akkoordenstructuur, zo’n inventief arrangement, zo’n perfectionistische productie én dat fabuleuze achterstevorencarrouselmiddenstuk is nooit zomaar ‘all there’. Al helpt het lot soms een handje – zo was ‘Eleanor Rigby’ een naam op een verweerde 19de-eeuwse grafsteen op het kerkhof van Woolton bij Liverpool.


— Zes carrières, vier groepen —

De nieuwe setlist toont ook aan dat McCartney eigenlijk zes carrières achter de rug heeft, en dat The Beatles víér groepen waren. Tussen het banale ‘In Spite of All the Danger’, dat meer mensen zouden kunnen schrijven, en pakweg ‘Can’t Buy Me Love’ gaapt al een kloof. Vanaf ‘Rubber Soul’ schakelden The Beatles nog een versnelling hoger. ‘Revolver’ en ‘The Beatles’ overklassen ‘Rubber Soul’. En de meesterwerken ‘Sgt. Pepper’s’ en ‘Abbey Road’ zijn ongenaakbaar. Die laatste maakten ze bovendien ondanks zakelijke beslommeringen en wederzijdse wrevel.

Stel je nu voor dat jij al die klassiekers schrijft… maar dat door een schurftige zakelijke deal jouw auteursrechten daarvoor via zesentwintig louche tussenpersonen belanden bij één van je concurrenten, in casu Michael Jackson. De wrevel tussen Paul enerzijds en Yoko en John anderzijds, begrijp je misschien beter als je weet dat John méér verdiende aan ‘Yesterday’ dan Paul, ook al schreef die het helemaal zelf.

Ik hou niet van elke noot die McCartney ooit schreef. Ik vind ‘Temporary Secretary’ een iets te opzichtige en krampachtige brug naar een jonger publiek. De deejay die voor het concert veelal vergezochte danceremixes van ‘Say Say Say’ en ‘With a Little Luck’ speelde, bewees hem geen dienst, maar hij vatte perfect de positie van McCartney anno 2016: een levende legende die amper aansluiting vindt bij de jeugd. Ooit waren The Beatles de jonge garde. Nu is McCartney een vader die, vanuit het publiek, met z’n gsm een foto neemt van het optreden van zijn zoon James. Maar anderzijds is McCartney geen vadsige kluizenaar die zich wentelt in z’n status van levende legende en neerkijkt op het jonge grut. Hij werkte onlangs samen met Rihanna en Kanye West. En waar bracht hij oudejaarsavond door? In het gezelschap van... Prince. Op 4 mei speelde Paul McCartney in het Target Center in Minneapolis. Ik weet zeker wie daar als special guest zou hebben meegespeeld, als hij niet een maand eerder onverwacht was gestorven.

McCartney is een people pleaser. Wat hij live nooit doet (en veel andere rocksterren wel) is hard to get spelen. Hij zou het zich, met zijn status en op zijn leeftijd, makkelijk kunnen maken en een korte set spelen van pakweg vijftien klassiekers en iedereen zou tevreden huiswaarts keren. Maar hij is nu eenmaal een gulle gever. Het typeert de man die ‘een muur rond mezelf’ optrok toen zijn geliefde moeder Mary veel te jong stierf. Hij speelt drie uur, leest en becommentarieert de talrijke pancartes waarmee fans in het publiek zijn aandacht zoeken (‘Please play at our wedding’? Sure, I’ll check my diary.’) In Parijs neemt hij ruim de tijd om een van ontroering en zenuwen huilend koppel op podium in de echt te verbinden. Vorige maand in Buenos Aires mocht een 10-jarig meisje op basgitaar ‘Get Back’ meespelen.


— Eentje voor de wereld —

Heel toepasselijk speelt Maca (in Liverpool spellen ze dat met slechts één c) op deze tournee als slotakkoord ‘The End’ – met daarin de boodschap die hij, eeuwige positivo, al meer dan een halve eeuw preekt: ‘In the end, the love you take is equal to the love you make’.

Maca. De Fab One. De laatste en de beste van een generatie die verdwijnt. Je kunt zeggen: ‘Daar staat een opa die aangename deuntjes zingt en die voor mijn grootouders iets betekende.’ Maar dichter bij de waarheid is: daar staat een man zonder wie niet alleen deze zaal leeg zou zijn, maar zowat élke concertzaal. Want hoeveel muzikanten hebben naar een (bas)gitaar gegrepen door The Beatles? Het motto van Pauls lagere school was ‘Non nobis solum sed toti mundo nati’ – niet voor onszelf zijn wij geboren, maar voor de hele wereld. Het had zijn persoonlijke motto kunnen zijn. ‘Als je een deuntje kan spelen, lad, dan word je de rest van je leven overal voor feestjes gevraagd,’ zei Pauls vader Jim hem ooit. Quod erat demonstrandum. Forever Fab.

Een Beatle op Werchter. Be there or be square.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234