null Beeld

Pearl Jam - Vs. - Vitalogy - Live at Orpheum Theatre

'Tegenstand is mooi' zong Stijn Meurisooit. Als wij die woorden moeten toelichten met platen, leggen we 'Vs.'en 'Vitalogy'op, de tweede en derde van Pearl Jam. Of we even willen opschrijven waarom precies, nu puike heruitgaves van dat daverende duo onder ons zijn?

Komt-ie:1991 was het jaar dat Pearl Jam maakte en - bijna - kraakte. Dankzij 'Ten', schoolvoorbeeld van een klassiek debuut, waren ze van het ene op het andere moment mega, de helmboswuivende posterboys van de grunge. Probleem: ze wílden helemaal geen spotlights, gruwden van het g-woord, voelden zich onzeker, onrustig, kut - of hoe oncomfortabel comfort kan zijn.

Je zag het aan de hoes van opvolger 'Vs.' (werktitel: 'Five Against One', release: 19 oktober 1993), waarop een arm schaap met rasterwerk worstelt, en je hoorde het aan de muziek. 't Was een onafhankelijkheidsverklaring, gekiemd uit jams van vijf angry young men die al wie op 'Ten 2' zat te wachten een revolver tegen de slaap drukten. Muziekblad Melody Maker vond het destijds 'een rauwe, etterende f***ing wonde, een briljant, ongenadig passiespel': onderga klappers als 'Animal'
of 'Rearviewmirror'
en pakkerds als 'Elderly Woman Behind the Counter in a Small Town'
of 'Indifference'
, en je krijgt daar geen speld tussen, ook vandaag niet.

'I am lost, I'm no guide, but I'm by your side' roept Eddie Vedder
ergens onderweg, en je gelooft 'm - nog altijd.Terwijl 'Vs.' na zijn eerste week de charts in de VS al aanvoerde, schitterde Pearl Jam door afwezigheid. Door geen interviews te geven en geen videoclips aan de deur van MTV achter te laten (heiligschennis toen), namen ze de teugels kordaat in eigen handen - wij onthouden: zo baanbrekend is het recente schimmenspel van Radiohead
niet.

En toch was de geboorte van 'Vitalogy', amper veertien maanden later (werktitel: 'Life', release: 6 december '94), een bloedige.

Dit keer broeide de tegenstand vanbinnen: gebakkelei over het leiderschap, gemors met drank en drugs - de tol van de roem - en gerouw om Kurt Cobain
, wiens zelfmoord een loden schaduw wierp. In de studio zweette Pearl Jam het allemaal uit, en van de weeromstuit wrikten ze hun geluid helemaal open: brute precisie ('Spin the Black Circle'
, een ode aan vinyl waarvoor de groep z'n enige Grammy zou winnen) staat zij aan zij met delicate, ja, pop (eindelijk kreeg 'Better Man'
een kans, een tienercompositie van Vedder) en blauwdrukken voor de toekomst ('Corduroy'
).

Vier experimenten, het ene ('Hey Foxymophandlemama, That's Me'
) nog dwazer dan het andere ('Bugs'
), dienen om ongewenste fans voorgoed buiten te kegelen. Je neemt ze erbij zoals je de kleine kantjes van je lief erbij neemt - totterdood, en dus ook in 2011.

De nieuwe versies van 'Vs.' en 'Vitalogy' zijn, net als die van 'Ten' in 2009, opgepoetst door huisproducent Brendan O'Brien
(niet dat het dit keer broodnodig was), en er staan telkens drie bonustracks op. Van het eerste trio kleeft vooral 'Crazy Mary'
aan de ribben, een cover van (en met) Victoria Williams
; van het tweede een spiernaakte versie van 'Better Man' (stem, gitaar, orgel). Fijne aanvulling op 'Lost Dogs' uit 2003, een compilatie van outtakes en B-kantjes die we u niet genoeg kunnen aanbevelen.

Op pearljam.com kunt u een Collector's Edition met beide reissues op de kop tikken (duur, maar met veel jammie memorabilia); u kunt ze ook apart kopen, of - TTT-toptip - in een Deluxe Edition samen met een derde deel, 'Live at the Orpheum Theatre'
, de neerslag van een concert op 12 april '94 in Boston, een handvol dagen na de laatste knal van Cobain, met een voor één keer door de crew samengestelde setlist vol materiaal van 'Ten' en 'Vs.' en - in avant-première - 'Vitalogy', gepaard aan songs van Neil Young
en Dead Boys
.

't Is één van de zeldzame vroege Pearl Jam-athons waarvan gave opnames bestaan, en klank én spel zijn machtig - een zeldzame kans ook om de geweldige Dave Abbruzzese
live te horen drummen, niet lang voor hij wegens 'persoonlijke verschillen' de zak kreeg. (O ja, om technische redenen staat de show niet van a tot z op de cd: pas er een mouw aan door de ontbrekende schakels op pearljambootlegs.org gratis te beluisteren.)

'Tegenstand is mooi' zong Stijn Meuris ooit - om haast onhoorbaar te nuanceren: 'Maar tevredenheid is mooier.' Ook dat gevoel mag Pearl Jam, twintig en still alive, niet vreemd zijn.

Voorbeluisteren

null Beeld
Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234