null Beeld

Peter Piot: 'Een gebrek aan respect voor autoriteit kan je leven redden'

Wat zou u verkiezen: 10 miljoen levens redden? Of 10 miljoen euro opstrijken op de beurs? Voor professor en dokter Peter Piot stelde die vraag zich uitdrukkelijk níét: hij volgde gewoon zijn zucht naar avontuur, kennis en nieuwsgierigheid. De 10 miljoen levens volgden vanzelf.

In 1974 studeerde Piot (65) af als arts aan de Universiteit Gent, waarna hij in 1976 medeontdekker werd van het ebolavirus, uitgebroken in Yambuku, Zaïre. Die ontdekking leest als een detectiveroman en puilt uit van heldenmoed, cleverness en onverschrokken altruïsme. Maar ook van jeugdige onbezonnenheid en blindweg – en ongestraft! – risico’s nemen. ‘Het was pure Indiana Jones,’ zal Piot zo meteen in ons gesprek verklaren. Ja, van zó iemand wilde ik nog wel iets opsteken.

Na zijn ontdekkingen in Yambuku en het daaropvolgende aidswerk in Kenia en Zaïre, werd dokter Piot een wereldautoriteit en begon zijn Amerikaanse carrière. Hij belandde hij bij het Center for Disease Control in Atlanta en aan de University of Washington en nog later werd hij directeur van UNaids, het aidsprogramma van de Verenigde Naties. In 1995 werd hij door koning Albert II in de adelstand verheven en in 2005 eindigde hij op nummer 26 in de Vlaamse versie van ‘De grootste Belg’. Twee jaar later werd hij de nieuwe voorzitter van de Koning Boudewijnstichting en tegenwoordig is hij prof aan de London School of Hygiene & Tropical Medicine. En u?

Peter Piot «Ik was al altijd geboeid door de geheimen van het leven en de rol die bacteriën en virussen daarin spelen. Op een dag in 1976 kregen wij op het Instituut een gekoelde Chinese thermos toegestuurd, in fluorescerend blauw, door een dokter in Kinshasa meegegeven met een vliegtuig van Sabena. In die thermos zaten buisjes met bloed van een Vlaamse non, die in Afrika onder geheimzinnige omstandigheden was overleden. ‘Kan dit gele koorts zijn?’ stond er op het begeleidende briefje. Eén buisje was gebroken en de ijsblokjes waren al gesmolten. Goed, mijn vriend Guido Vander Groen maakte dat open, uit nieuwsgierigheid. We entten het bloedstaal op kweekbodems en cellijnen, die toen gebruikt werden om bacteriën en virussen te isoleren. We injecteerden dat bloed in muizen en cavia’s, we ontleedden de cellijnen, de hele tijd met gele koorts in ons achterhoofd. Maar we kwamen bij iets helemaal anders uit: na een tijdje begonnen enkele cellen af te sterven. Een celstructuur is als een mooi tapijt, maar als er een virus als ebola in groeit, komen er grote gaten in, zoals in een kapotte nylonkous of een door de motten aangevreten trui. De ingespoten babymuizen gingen uiteindelijk ook dood.

»Voor verder onderzoek met de elektronenmicroscoop moesten we naar de UIA. En daar kwam een beestje tevoorschijn dat er compleet anders uitzag dan alles wat wij tot dan toe hadden gezien. Zeker geen gele koorts! Het virus had een slangachtige structuur en was zeer groot. Wat is dát hier, dachten we. Het zag er echt afschrikwekkend uit. Vandaag zou je dat monster googelen, maar wij waren aangewezen op virusatlassen. We ontdekten dat het sterk leek op een virus dat wél gekend was: marburg. Dat virus was niet veel eerder in de gelijknamige Duitse stad ontdekt, en had daar ik weet niet hoeveel mensen gedood – mensen die poliovaccins aan het bereiden waren. Om die medicijnen te maken werd gebruikgemaakt van de niercellen van de groene meerkat, Cercopithecus aethiops, maar die groene meerkat bleek ook drager van het marburgvirus.

»Toen berichtte de Wereldgezondheidsorganisatie dat er in het toenmalige Zaïre honderden mensen aan het sterven waren, een echte epidemie. Het ging om een hemorragische koorts: de slachtoffers kregen zeer zware hoofdpijn, hevige pijnscheuten en koorts. Ze begonnen uit hun lichaamsopeningen te bloeden en gingen snel dood.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234