Peter R. de Vries (1956-2021). Beeld ISOPIX
Peter R. de Vries (1956-2021).Beeld ISOPIX

PortretPeter R. De Vries

Peter R. de Vries: zoveel meer dan een misdaadverslaggever

Peter R. de Vries begon als misdaadverslaggever, maar werd een merk. Als beroepsexpert, tv-maker, hulpverlener, privé-rechercheur en vertrouwenspersoon speelde hij decennialang een sleutelrol in de Nederlandse misdaadbestrijding en de media. Over een ‘nationale held’ met veel petten en nog meer vijanden. En een klein hartje.

Hij stelde zich steevast voor als misdaadverslaggever, maar eigenlijk schoot die introductie tekort. Peter R. de Vries - vandaag overleden nadat hij vorige week was neergeschoten - was vooral kameleon en alleskunner: dan weer vertrouwenspersoon, dan woordvoerder, privéspeurder, luis in de pels, zelfverklaard expert in alles, voetbalmakelaar en op enig moment zelfs bijna politicus – al zag hij daar vanaf toen bleek dat stemgerechtigd Nederland niet en masse op hem zat te wachten.

Hij zat eerste rang bij zo’n beetje alle grote misdaadzaken sinds de jaren 80. Soms door misstanden op te sporen - neem de Puttense moordzaak, of de Schiedammer Parkmoord. Dan weer om aandacht te vragen voor zaken waar de dader weg dreigde te glippen – van Nicky Verstappen tot Tanja Groen en Natalee Holloway. (Lees hier alles over bekendste zaken.)

De Vries was altijd precies in het kader van de camera’s bij die kwesties. En als hij dat niet was, kluisterde hij het land wel aan de buis met zelf geschoten beelden. De uitzending waarin hij een handlanger inhuurde om Joran van der Sloot de moord op Holloway te laten bekennen, trok zeven miljoen kijkers.

Peter R. de Vries als Telegraaf-journalist op bezoek bij de Heineken-ontvoerders Cor van Hout en Willem Holleeder in Frankrijk bij hun hotel waar ze toen moesten verblijven van de Franse justitie. Beeld Wim Hofland
Peter R. de Vries als Telegraaf-journalist op bezoek bij de Heineken-ontvoerders Cor van Hout en Willem Holleeder in Frankrijk bij hun hotel waar ze toen moesten verblijven van de Franse justitie.Beeld Wim Hofland

De onthulling dat prinses Mabel ver voor haar huwelijk met prins Friso een relatie had met de crimineel Klaas Bruinsma –blootgelegd door een oude bodyguard van de gangster (‘Hé Mabel, ken je me nog?’) - zorgde zelfs voor ongemak bij het Koninklijk Huis.

De constante: zijn vastberadenheid. De verbeten blik. De ik-weet-het-beter-houding. Zijn idioom werd gemeengoed voor een complete generatie. De politie had ‘steken laten vallen’, criminelen waren ‘nietsontziend’, de moordenaar mocht ‘niet vrijuit gaan’, want nabestaanden hadden ‘ook levenslang’. En: “Eén moord kost meer levens.” Het verdriet na de aanslag op zijn eigen leven bewijst zoveel wel.

Oeuvre

Het was een oeuvre en positie waaraan hij in 1978 begon te schaven, toen nog als jonge verslaggever bij De Telegraaf. Zijn naam als misdaadjournalist vestigde hij pas echt toen hij het boek De ontvoering van Freddy Heineken schreef. Een bestseller. Geheel volgens kenmerkende stijl: hij had het verhaal opgetekend uit de mond van ontvoerder Cor van Hout met wie hij ‘boezemvrienden’ was geworden. Het was het eerste – maar zeker niet het laatste – moment dat De Vries moeiteloos van rol wisselde tussen verslaggever en deel van het onderwerp. Met innige connecties bij politie en justitie, maar ook onder criminelen.

De positie als nummer één onder de misdaadreporters maakte hij definitief met zijn eigen tv-programma. Peter R. de Vries, misdaadverslaggever heette het – uiteraard – en hield hem 17 jaar lang in de voorste linie. Wie keek ‘had altijd een alibi’.

Zijn retoriek was misschien zwart-wit; tussen goed en kwaad zitten vele tinten grijs, ondervond De Vries. Ontvoerder Van Hout had zo zijn vriendelijke kanten, hijzelf dreigde als tiener nog de verkeerde afslag te nemen. De Vries nam stiekem geld uit de huishoudpot, pleegde winkeldiefstalletjes, jatte lege kratten bij een winkel voor statiegeld. Kruimelwerk misschien, maar ‘wat komt er van Petertje terecht’ was een wanhopige vraag in het gereformeerde gezin-De Vries.

Peter R. de Vries arriveert bij de Bunker, de extra beveiligde rechtbank in Osdorp voor het strafproces tegen Willem Holleeder. Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht
Peter R. de Vries arriveert bij de Bunker, de extra beveiligde rechtbank in Osdorp voor het strafproces tegen Willem Holleeder.Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Dat hij na de brute aanslag als ‘nationale held’ geprezen werd, kon toen niemand bevroeden. Al was hij dat wel al jaren voor tal van families die de wanhoop nabij waren omdat hun zoon of dochter verdwenen of vermoord was, omdat iemand onschuldig achter tralies zat of omdat politie en justitie maar niet verder kwamen en de zaak liever op de plank legden. Dat hij daarbij moest zeuren om grootschalig DNA-onderzoek, zoals in de zaak van Marianne Vaatstra, deerde De Vries niet. Dat er 44 uitzendingen van zijn tv-show nodig waren om de Puttense moordzaak heropend te krijgen: geen punt.

Daarbij nam hij het op tegen de grootste criminelen van het land. Het was De Vries die zich opwierp als getuige tegen crimineel Willem Holleeder nadat hij zich als vertrouwenspersoon van diens zussen had opgeworpen. En sinds vorig jaar stond hij kroongetuige Nabil B. bij, als vertrouwenspersoon in het Marengo-proces, waarin 17 verdachten terechtstaan voor moorden in opdracht van Ridouan Taghi. Zonder angst of aarzeling stapte De Vries in. Vaak was de roep om zijn hulp voor betrokkenen een laatste optie.

“Het is ons alleen door Peter gelukt”, zei Berthie Verstappen. Haar zoon Nicky was in 1998 dood gevonden op de Brunssummerheide, De Vries begon zich te bemoeien met de zaak en nu dik twintig jaar later zit er een veroordeelde in de cel. Berthie en haar man Peetje vertellen erover, vertrouwensman De Vries zit erbij, zoals altijd als het spannend wordt. Als de ouders het te moeilijk krijgen, worden de ogen van De Vries ook vochtig.

De zaak-Nicky was geen werk meer, maar een levenswerk. Berthie: “Onze dochter zegt weleens: hoe moet het straks met de zaak als jullie er niet meer zijn? Dan hebben we Peter nog, hè” Een leven zonder De Vries past niet in het hoofd.

Peter R. De Vries met Berthie en Peetje Verstappen.
 Beeld Koen Verheijden
Peter R. De Vries met Berthie en Peetje Verstappen.Beeld Koen Verheijden

Tijdens de behandeling van die zaak fungeert De Vries als schild en steunpilaar voor de Verstappens. Hij pent elk belangrijk detail in zijn notitieboekje, adviseert het Openbaar Ministerie, praat de pers bij en creëert een ijzeren ring rond Nicky’s familie. In de rechtszaal neemt De Vries plaats achter Berthie als ze verdachte Jos Brech toespreekt, aan de talkshowtafel schiet De Vries gaten in het verweer van Brechs advocaat Gerald Roethof.

Dat gaat dan volgens de methode-De Vries. Met zijn kenmerkende nasale stemgeluid somt hij een aantal zwakke punten op, concluderend met een provocatief zinnetje: “U zit hier te goochelen met feiten meneer Roethof, dat moet ik dan even rechtzetten.”

De kijker ziet een stekelig gevecht tussen een crimefighter en advocaat ‘van het kwaad’, maar achter de schermen spreekt De Vries met veel respect voor Roethof. En als de advocaat een fondsenwerving start voor het coronadrama in Suriname is er één donateur die veruit het meeste in de pot stopt: Peter Rudolf De Vries.

De Vries was ook wat linkser dan de gemiddelde Telegraaf-lezer zou denken, weet Klaas Wilting, oud-politieman en destijds belangrijke bron voor de misdaadverslaggever. “Hij is ook altijd heel maatschappelijk betrokken, zijn dochter is in derdewereldlanden actief, dat steunt hij dan enorm.”

Toch beschouwt niet iedereen De Vries als nobele wereldverbeteraar. Kritiek op zijn handelwijze klinkt er zijn hele loopbaan lang. Al in 1993 schreef Het Parool een artikel dat De Vries zich als een soort ‘verdediger’ van hasj-koning Klaas Bruinsma had ontpopt, terwijl de Amsterdamse krant juist verslag deed van diens imperium.

Peter R. de Vries bij de speciaal beveiligde rechtbank waar de rechtszaak tegen Willem Holleeder begint.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Peter R. de Vries bij de speciaal beveiligde rechtbank waar de rechtszaak tegen Willem Holleeder begint.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Strafpleiter Theo Hiddema verweet De Vries in een stekelig gesprek aan – jawel – de talkshowtafel iets vergelijkbaars: de misdaadreporter had nauwe banden met de bekende advocaat Max Moszkowicz sr. Volgens De Vries was dat een nauwe professionele relatie, Hiddema schertste dat Max De Vries vooral gebruikte als ‘nuttige idioot’. En in zijn nietsontziende zoektocht naar de moordenaar van Nicky Verstappen nagelt De Vries in zijn tv-uitzendingen een kamp-oudste aan de schandpaal om diens zedenverleden. Uiteindelijk wordt zelfs het graf opengemaakt voor onderzoek, de naam van de kampleider is zwaar bezoedeld, jaren later blijkt dat hij niet betrokken was bij de dood van Nicky.

En kwesties kunnen persoonlijk worden. Journalisten van media die te kritisch zijn – of in een persoonlijk interview te lang doorvragen over zijn open relatie – krijgen jaren later nog te horen dat ze ‘niet op een gesprek hoeven te rekenen’. Dan is De Vries rigide, rancuneus bijna.

Al is het aan de talkshowtafel vaak een zaak van professionaliteit. De Vries wordt daar al snel niet alleen meer gevraagd voor zijn misdaad-opinies. Tv-makers weten: De Vries levert. Of het nu over voetbal of politiek gaat. Zet hem tegenover een weifelende politicus of een beginnend rapper en de crimefighter gaat er met gestrekt been in. Legendarisch worden confrontaties met Hiddema, Joran van der Sloot (die een glas wijn in De Vries’ gezicht mikt), Roethof, maar ook Matthijs van Nieuwkerk.

Joran van der Sloot (met pet) gooit vlak na de uitzending van Pauw en Witteman een glas wijn in het gezicht van Peter R. de Vries in 2008.  Beeld RV
Joran van der Sloot (met pet) gooit vlak na de uitzending van Pauw en Witteman een glas wijn in het gezicht van Peter R. de Vries in 2008.Beeld RV

Tv was ook gewoon ‘business’ voor De Vries. Hij vroeg 1500 euro per optreden. Op die manier financierden omroepen en commerciële zenders indirect zijn pro-deo-werk voor getroffen families, leek het. Die anderhalf duizend euro is ook geen gek bedrag als je alle voorbereiding meetelt, zei hij zelf: “Als je voor zo’n programma de hele dag bij het proces tegen Holleeder moet zitten (...) kom je op een uurtarief uit waarvoor een loodgieter nog niet komt voorrijden.” En hij is nooit onvoorbereid: hij wil de kleine lettertjes van de belangrijke dossiers zelf kennen.

Ondertussen loerde het gevaar overal. Criminelen die hem bedreigen moesten een nummertje trekken: ze stonden in rijen, al sinds de jaren 90. Soms werd het fysiek, zoals in 2007 toen de voormalig drugshandelaar Steve Brown hem klappen gaf op de Amsterdamse Lijnbaansgracht. Met een blauw oog en snijwond in zijn kaak zei De Vries dat hij geen beveiliging wilde. “Nee, ik denk dat hier weinig tegen te beveiligen valt. Maar het is niet fijn. Die man is echt een psychopaat.”

Maar zo kruisten er meer zijn pad. Hoewel zijn band met Willem Holleeder ooit op z’n minst schappelijk was, verzuurde dat in 2013, toen Holleeder zijn naam uit de Amerikaanse verfilming wilde hebben van de Heineken-ontvoering. Later zou De Vries getuige worden in het moordproces tegen Holleeder, dus de angst had geen grip op hem gekregen. Zoals De Vries zelf zei: “Ik ben niet bang aangelegd. Een misdaadverslaggever die op echt spannende momenten aan komt zetten met ‘nu wordt het mij iets té intens’ kan beter bij Libelle gaan werken.”

Berthie Verstappen (midden), Femke Verstappen (links) en Peter R. de Vries komen aan bij de rechtbank voor de uitspraak in de zaak tegen Jos Brech. Beeld ANP
Berthie Verstappen (midden), Femke Verstappen (links) en Peter R. de Vries komen aan bij de rechtbank voor de uitspraak in de zaak tegen Jos Brech.Beeld ANP

Angst mocht, vond hij, een mens nooit in een greep houden. Het zou je knechten, stelde hij. De getatoeëerde tekst op zijn been verwees ernaar: ‘On bended knee is no way to be free’. De Vries: “Dat wil zeggen dat we aan niemand ondergeschikt zijn, dat wil zeggen dat niemand ons kan overheersen en dat wil zeggen dat we nooit ‘ever never’ iemands slaaf zijn.” Waarschuwingen over gevaar waren er genoeg, van intimi en de families die hij hielp tot aan de veiligheidsdienst NCTV. Er komt nu nog een onafhankelijk onderzoek naar de beveiliging rond De Vries.

En waar buitenstaanders een workaholic zagen die ‘alles voor de zaak’ doet, had De Vries zelf een andere belangrijke missie in het leven, zo vertelde hij in een radio-interview in 2019. Mocht hij snel ‘onder de tram komen’ en overlijden, dan telt er maar één ding: “Dat ik een goeie vader was. Voor de rest maakt het me niet uit. Ik heb geleerd dat je altijd voor- en tegenstanders hebt, wat je ook doet. Het enige belangrijke is wat mijn kinderen van me zeggen.”

Wat duidelijk is: vóór hem was er niemand zoals hij en na De Vries zal er ook een leegte zijn. De Vries was uniek in stijl, in zijn werk, met alle dubbelrollen en het grote netwerk. Zijn eigen familie is diep geraakt, maar daarna volgen al snel de gezinnen voor wie hij 24/7 klaarstond.

Berthie en Peetje Verstappen ‘missen hem nu al’, zei Berthie na de aanslag gebroken aan de telefoon vanuit Meijel: “Hij was onze laatste hoop. Hij heeft altijd zo hard gevochten voor de mensen om hem heen. Maar nu kan niemand voor hem terugvechten.”

Peter R. De Vries (Aalsmeer, 1956) laat een partner en twee kinderen na. Zoon Royce is werkzaam bij het advocatenkantoor De Vries & Kasem, waar zijn vader directeur was. Dochter Kelly woonde een lange tijd in Ghana, waar ze tien jaar lang actief was met haar eigen stichting ‘Meet Kate’.

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234