null Beeld

Peter Verhelst - De allerlaatste caracara ter wereld

Hoe mijn ademhaling onveranderd nukkig deed, en hoe ik mezelf werktuiglijk voelde verkleuren: 'Tongkat' van Peter Verhelst lezen, ergens in mijn persoonlijke oorlog van 14-18, was een sensatie.

Ik doe niet graag dik over boeken, en ik ben niet geneigd het belang van literatuur te overschatten, maar die ene macht heeft ze wel, soms, in een begenadigd uur na middernacht: een leven een tikje uit koers slaan. Na 'Tongkat' lag ik in de touwen, en ik lag daar goed.

In de nasleep van 'Tongkat' deed ik ook mijn voordeel met 'Zwellend fruit' en 'Memoires van een Luipaard': superieure poëzie in een jurk van proza. Daarna ben ik Verhelst enigszins uit het oog verloren. Of beter: ik kon niet zwijmelend de liefde-voor-één-nacht bedrijven met een hipstermeisje zonder dat vanuit haar Ikea-boekenkast 'Zwerm' me verwijtend aanstaarde.

Bij het ontbijt bleek steevast dat zij 'm óók niet gelezen had. Maar wat ben ik blij dat ik de schrijver teruggevonden heb. 'De allerlaatste caracara ter wereld' (Prometheus) is magie: een dwingend verhaal, verteld met de subtiliteit van een jonge dichter.

Verhelst situeert zijn vertelling op een Caribisch eiland waar de zon in mildheid dealt en de zee saamhorigheid brengt. Saamhorigheid, én vrouwen: in een vissersnet wordt een zwijgende schoonheid gevonden, en later spoelen er nog drie vrouwen en drie kinderen aan.

Op dat moment is de kleine gemeenschap al in de ban van Cassandra, een eilandbewoonster die - haar rug naar het land en haar breekbare ogen naar de zee - het water afspeurt, waar haar minnaar ooit opgeslokt werd. En die evenmin een woord spreekt.

Magisch realisme waar een gemeenschap niet tegenop kan, en dus worden Cassandra en de aangespoelden algauw in het politiebureau ondergebracht, en krijgt dat bureau prikkeldraad rond zich, en dienders die Kafka niet gelezen hebben maar 'm wel toepassen.

Het is dokter Victor Duval die vertelt - een tedere figuur die een verhaal in zich draagt dat pagina per pagina ontrafeld wordt. Verhelst doet dat met verve, en toont en passant hoe zijn theateruitstapjes vruchtvlees voor zijn proza zijn - vanop de bühne geleende techniekjes maken zijn roman alleen maar kruidiger.

Een Verhelst-sprookje ontvouwt zich: een taaltrip die twijfelt tussen aangeboren grimmigheid en beschonken poëzie. Maar het is méér dan het kladschrift van een woordentovenaar: onder de droom zit een in de geschiedenis vastgeplakt verhaal van oorlog, geweld, militarisme en kolonialisme.

Op zijn best vind ik Verhelst als hij het zwijgen beschrijft. De aangespoelde vrouwen die veel zeggen, maar niet spreken. De levendige romance tussen Duval en Cassandra, zonder één woord. En de vriendschap tussen Duval - arts, maar vooral tere romanticus - en Coriolan, een priester met zijn geloof als anker.

Zij spreken wél, maar hun strafste scène is die waarin zeeen avond woordeloos wijn en rum drinken. Vriendschap behoeft geen krans van woorden.

Meer dan ooit is Verhelst een schilder - in het bijzonder van vermiljoenen vrouwenportretten. Ken ik eigenlijk nog wel een schrijver die zich zo de moeite getroost om een vrouwenlichaam in taal te vangen - om met een ragfijn penseel jukbeenderen, borsten en handen te verven? Is er daarbuiten nog iemand die zich aan een bewonderende ode aan de liefde waagt?

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234