'Phantom Thread': het verbluffende afscheid van steracteur Daniel Day-Lewis

Sorry, Steven Seagal, maar de meest intense acteur ter wereld blijft Daniel Day-Lewis. In ‘Phantom Thread’, de nieuwe film van Paul Thomas Anderson, is hij wederom verbluffend. Jammer genoeg wordt het zijn allerlaatste kunststukje: Day-Lewis heeft aangekondigd dat hij stopt met acteren. Als eresaluut stelden wij de top 5 samen van zijn meest memorabele vertolkingen.


5. MY LEFT FOOT (1989)

Van: Jim Sheridan.

Met: Daniel Day-Lewis, Brenda Fricker, Alison Whelan en Cyril Cusack.

Na bijrollen in ‘Gandhi’ en ‘The Bounty’ en een halfgeslaagde hoofdrol in de lauwe Milan Kundera-verfilming ‘The Unbearable Lightness of Being’ was zijn grote moment in 1989 aangebroken: toen won Daniel Day-Lewis – DDL voor de vrienden – een Oscar voor zijn rol in ‘My Left Foot’. Wie de film vandaag terugziet, valt nog steeds steil achterover van de immense overgave waarmee hij in de huid kruipt van Christy Brown, een gehandicapte man die alleen zijn linkervoet kan bewegen. Voor de eerste keer kon de wereld kennismaken met Day-Lewis’ intussen legendarisch geworden hang naar perfectionisme: hij bleef ook tussen de opnames door in zijn rolstoel hangen. Als je een personage echt wilt begrijpen, zo is Day-Lewis van oordeel, dan moet je dat personage wórden.

‘Ik begrijp wel dat sommige mensen dat raar vinden,’ aldus Day-Lewis. ‘Ik weet nog dat mijn manager me op de set van ‘My Left Foot’ een bezoekje kwam brengen. Hij moest het dringend met me hebben over enkele nieuwe aanbiedingen, maar ja, ik kon alleen maar met mijn linkervoet communiceren, en hij verstond niets van wat ik zei. Mijn manager is dan maar afgedropen en is enigszins aangeslagen op een terrasje een whisky gaan drinken (lacht).’


4. IN THE NAME OF THE FATHER (1993)

Van: Jim Sheridan.

Met: Daniel Day-Lewis, Pete Postlethwaite, Emma Thompson en Anthony Brophy.

In dit zielsaangrijpende, op ware feiten gebaseerde gevangenisdrama schittert Day-Lewis als Gerry Conlon, een jonge Ierse snaak die anno 1974 samen met zijn vader Giuseppe en twee vrienden onterecht werd verdacht van een aanslag op een pub in de Londense buitenwijk Guilford (het viertal maakte naam als de Guilford Four en werd het symbool voor het dwalende Ierland-beleid). Tijdens de opnamen kwam opnieuw tot uiting dat Day-Lewis behoorlijk fanatiek te werk gaat. Om zich goed voor te bereiden op de ondervragingsscène door de politie, liet hij zich 48 uur opsluiten en hardhandig ondervragen door twee échte agenten, die hem op zijn eigen verzoek voortdurend mentaal folterden. Hij weigerde te eten, en om de zoveel minuten werd er op zijn celdeur gebonkt zodat hij niet kon slapen. Op de set wilde hij met Gerry worden aangesproken. ‘Denk niet dat ik een masochist ben,’ aldus Day-Lewis. ‘Integendeel. Hoe dieper ik in een personage wegzink, hoe meer ik mezelf voel verdwijnen. En dat gevoel is een zegen.’

Wie zich afvraagt waar zijn ontzagwekkende talent vandaan komt, hoeft niet ver te zoeken: het zit in de genen. Zijn vader was de schrijver en dichter Nicholas Blake, zijn moeder was de actrice Jill Balcon en zijn grootvader was Sir Michael Balcon, het hoofd van de Ealing Studios, de beroemde filmstudio waar Britse klassiekers als ‘The Cruel Sea’ en ‘The Ladykillers’ werden gedraaid. De prille Daniel volgde een acteeropleiding aan de befaamde Bristol Old Vic School, en warmde zijn acteerspieren verder op bij de Royal Shakespeare Company. Merkwaardig weetje: ooit stapte hij in het midden van een opvoering van ‘Hamlet’ van het podium omdat hij geloofde dat hij werd aangestaard door de geest van zijn dode vader. Sindsdien heeft hij nooit meer op de planken gestaan.


3. GANGS OF NEW YORK (2002)

Van: Martin Scorsese.

Met: Daniel Day-Lewis, Leonardo DiCaprio, Cameron Diaz en Jim Broadbent.

Na ‘The Boxer’ (1997) verdween Day-Lewis vijf jaar lang van het toneel: om te kunnen afkicken van zijn rol als bokser Danny Flynn ging hij in een afgelegen Italiaans bergdorpje aan de slag als schoenlapper. Maar aan de lokroep van Martin Scorsese kon hij niet weerstaan: die gaf hem in het gangsterepos ‘Gangs of New York’ de indrukwekkende rol van Bill ‘The Butcher’ Cutting, een angstaanjagende bendeleider die, wanneer hij zijn tegenstanders niet in mootjes hakt, graag met het lemmet van zijn mes tegen zijn eigen glazen oog tikt. Ook onder de vleugels van Scorsese liet Day-Lewis zich kennen als een acteur die er helemaal voor gaat: zo bekloeg zijn tegenspeler Leonardo DiCaprio er zich over dat Day-Lewis continu in het vel van Bill The Butcher bleef hangen: ‘Ik heb nooit een normaal gesprek gehad met Daniel.’

Day-Lewis: ‘Zolang de opnames duren, vind ik het erg moeilijk om een personage af te schudden. En ná de opnamen word ik telkens weer overvallen door een immens gevoel van treurigheid. Het moment waarop de regisseur ‘It’s a wrap!’ roept is voor mij telkens opnieuw een moment van rouw: ineens wordt van je verlangd dat je een stuk van jezelf zomaar opzij schuift, terwijl je daar niet klaar voor bent.’


2. THERE WILL BE BLOOD (2007)

Van: Paul Thomas Anderson.

Met: Daniel Day-Lewis, Paul Dano, Ciarán Hinds en James Downey.

In dit imposante epos van Paul Thomas Anderson (‘Magnolia’) kruipt Day-Lewis in de pikdonkere ziel van één van de meest memorabele personages uit de filmgeschiedenis: de Amerikaanse oliebaron Daniel Plainview. Hij kreeg er zijn tweede Oscar voor, en terecht (hij zou er in 2013 nog één winnen voor ‘Lincoln’). Day-Lewis’ grandioze meesterschap is misschien nog het best voelbaar in de eerste twintig minuten, waarin we Plainview in zijn eentje in een put naar olie zien delven. Hoewel hij in die eerste scènes geen woord spreekt, kom je toch alles over het personage te weten wat je móét weten – je ziet glimpen van zijn fanatisme, van zijn ijzeren wilskracht én van de waanzin die onder zijn hersenpan borrelt. Achteraf vertelde Day-Lewis dat het vertolken van Plainview één van de meest intense ervaringen was uit zijn carrière. ‘Plainview is een heftig man, die de extreme grenzen van het menselijke gedrag opzoekt. Maar ik vond het erg interessant om in zijn geest af te dalen – zelfs al gaat het dan om een stikdonkere en diep verontrustende geest. Weet u, mijn job laat me toe om de beest uit te hangen, en om mezelf over te geven aan de meest ranzige gedachten, zonder dat ik daarvoor de gevangenis invlieg. Dat vind ik een zeer groot voorrecht. Het houdt me gezond.’


1. PHANTOM THREAD (2017)

Van: Paul Thomas Anderson.

Met: Daniel Day-Lewis, Vicky Krieps, Lesley Manville en Sue Clark.

Jawel: zijn laatste vertolking is – toch naar onze bescheiden mening – zijn allerbeste ooit. Uiteraard kreeg hij bijstand van regisseur en scenarist Paul Thomas Anderson, die speciaal voor hem een werkelijk schitterend personage uittekende: Reynolds Woodcock, een onberispelijk geklede modeontwerper die – omdat hij geen lawaai, stoorzenders of conflicten verdraagt – de liefde het liefst op een veilige afstand houdt. Day-Lewis doet in ‘Phantom Thread’ iets ongelooflijks: hij overtreft zichzelf. Hoe hij in de eerste scène zijn paarse kousen en zijn broek aantrekt, of hoe hij in een pub een pot lapsang, enkele worsten, een toast met een gepocheerd ei erop en room bestelt: ook uw ogen zullen aan het scherm plakken.

Maar er is nog een andere reden waarom we ‘Phantom Thread’ op 1 hebben gezet: de in zijn eigen wereld levende, op zijn rust gestelde Woodcock is één van zijn weinige personages met wie we ons – tot op zekere hoogte – écht kunnen identificeren; toch méér dan met bijvoorbeeld de bigger than life-personages Bill The Butcher, Abraham Lincoln of Daniel Plainview. En of dit nu werkelijk zijn laatste rol is geweest? Dat valt nog te bezien. Voor Day-Lewis is het maken van een film altijd weer een extreem slopende ervaring waarvan hij jaren moet bekomen. ‘Alleen de tijd kan me helpen om een personage af te schudden.’ Het is dus best mogelijk dat hij nu eerst enkele jaren op Malta aan de slag gaat als hoefsmid, om in 2025 een fenomenale comeback te maken. We rekenen erop.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234