null Beeld

Piet bewaarde zijn dode moeder in huis. 'Hij kwam op mij over als een goed mens, niet als een gevaarlijke gek'

Waarom bewaart iemand het dode lichaam van zijn moeder in huis? In 'Moeders lichaam' schetst de Nederlandse schrijver Joris van Casteren een fascinerend en liefdevol portret van een man, zijn moeder en een Limburgs dorp.

'Heb je dat verhaal gehoord over die man met zijn dode moeder?' vroeg zijn oud-docent journalistiek een paar jaar geleden. Nee, dat had Joris van Casteren niet. Voor zijn boek Mensen op Mars was Van Casteren in Amerika geweest. De nieuwsberichten over de Limburgse Piet van der Molen, die het lichaam van zijn dode moeder tweeënhalf jaar in huis had bewaard, waren hem ontgaan. Moeder en zoon woonden hun hele leven samen in de Berkenstraat in Oirsbeek. De vader van Piet was in 1997 overleden en toen de 91-jarige Gerda haar einde voelde naderen, liet ze Piet naar zijn zeggen beloven haar dood geheim te houden - dan kon hij daar blijven wonen en voor de katten zorgen.

Enkele dagen later stierf ze en Piet besloot dat hij zijn belofte niet kon verbreken. Het ontbindingsproces verliep minder ordentelijk dan hij zich had voorgesteld - áls hij zich er al iets bij had voorgesteld. Noodgedwongen vertimmerde hij een kast tot kist, legde haar rottende lichaam erin en borg het op in een kamer. Na tweeënhalf jaar stond de politie voor de deur. Van Casteren reconstrueerde het verhaal in Moeders lichaam: een gevoelig en integer boek over een lugubere, ultieme liefdesdaad.

- Welke snaar raakte dit verhaal bij jou?

Van Casteren «Mijn familie komt uit Brabant, dus ik kreeg meteen beeld bij de sfeer en omgeving. Het was al bizar dat dit was gebeurd, maar helemaal in zo'n vredig dorpje met grote sociale controle, waar je een bepaalde gemoedelijkheid verwacht. Piet zou dit hebben gedaan uit liefde voor zijn moeder. Omdat ik niet altijd een even goede band met mijn moeder heb gehad, sprak dat tot mijn verbeelding. Waarom zou iemand het lichaam van zijn dode moeder in huis willen houden? Een geniaal verhaal.»

- Je trok de stoute schoenen aan en zocht hem op. Hoe reageerde hij?

Van Casteren «Zijn huis was zo gevonden, vanwege de boom die was omgezaagd toen de kist van zijn moeder uit huis werd getakeld. Het zag er groezelig uit. Door een stukje politietape drong ten volle door wat daar was gebeurd: in dat huis had zijn moeder liggen ontbinden. Achter het glas van de voordeur hing een briefje: Hier geldt art. 461 Wetboek van Strafrecht. Heb je geen afspraak? Ben je niet welkom! Ik vond het best angstaanjagend. Toch klopte ik maar aan. Toen ik vertelde dat ik schrijver was en zijn verhaal had gehoord, liet hij me binnen. Hij was nieuwsgierig naar mij, zoals ik nieuwsgierig was naar hem.»

- Wat trof je aan?

Van Casteren «Het huis zag eruit als bij mijn oma, met van die oude, versleten meubels en dezelfde soort voorwerpen - al was haar huis juist wél schoon en netjes. Het fascineerde me dat hij in het interieur van zijn ouders woonde. Het was alsof ik terugging in de tijd, in een parallel universum terecht was gekomen. Ik vond het intrigerend om te zien hoe hij in het leven stond. Daardoor gaat mijn boek ook over de vraag hoe onze wereld in elkaar zit en wat wij als samenleving 'normaal' vinden. Dat is maar een afspraak of aanname; je kunt kiezen voor een totaal andere benadering, zoals Piet heeft gedaan. Hij bleek een slimme man, welbespraakt. Al snel kreeg ik sympathie voor hem; hij kwam over als een goed mens, niet als een gevaarlijke gek. Hij had een bepaalde trots, ondanks de bizarre situatie waarin hij verkeert. Hij is een wandelend personage. Iemand van wie je niet verwacht dat die echt bestaat.»

- Een boek over wat hij gedaan heeft, vond hij dat een goed plan?

Van Casteren «Min of meer wel, want hij had zelf plannen om een boek te schrijven, omdat hem dwarszat dat er in het dorp over hem werd gepraat. Dus toen ik hem vertelde dat ik geïntrigeerd was door zijn verhaal, dat ik had gehoord dat hij het uit liefde had gedaan en me afvroeg hoe dat precies zat, begon hij meteen te vertellen. Ik heb brieven en dagboeken gelezen, het onderzoeksdossier van de politie, ik heb met vrienden, buurtbewoners en familieleden gepraat. Dat was dus nogal wat, want door mij moest hij alles herbeleven. Eigenlijk ben ik een soort therapeut voor hem geweest.»

- Wat dácht hij nou van tevoren: dat lichaam vergaat wel en houdt vanzelf op met stinken?

Van Casteren «Hij was naïef en in shock toen zijn moeder ineens doodging. Ook al was ze 91 jaar, hij kon zich dat gewoon écht niet voorstellen. Daardoor was hij totaal niet voorbereid op wat hij moest doen als het zover was. Maar hij kon zijn belofte aan haar ook niet breken. Hij dacht dat ze keurig in bed zou mummificeren. Het was heel warm toen ze stierf en hij had niet verwacht dat het lichaam zou opzwellen in plaats van te verdrogen.»

- Had zij zoveel macht over hem, zelfs na zijn dood?

Van Casteren «Hij was hun enig kind en zij kon hem niet loslaten. Haar grootste angst was dat haar zoon iets overkwam, ze was overdreven bezorgd. Ze kon niet zonder hem. Dat ging ver: ze was bijvoorbeeld nooit enthousiast over Piets vriendinnetjes. Misschien lukte het hem mede daardoor niet in de liefde. Hij durfde zijn moeder niet tegen te spreken.»

- Van zijn ouders hoefde hij ook nooit te werken.

Van Casteren «Omdat zijn ouders het zwaar hadden gehad, vonden ze dat Piet niet hoefde te werken en maar lekker moest genieten. Zelf had hij allerlei principiële redenen om niet te werken. Ik denk dat veel mensen om die reden een hekel aan hem zullen hebben, want in Nederland kun je twee dingen niet zijn: pedofiel en uitkeringstrekker, al helemaal niet als je niet wílt werken. Juist daarom vind ik hem interessant. Hij is een wonderlijke figuur met allerlei principes die elkaar tegenspreken. Maar wat je daar ook verder van vindt, hij is niemand tot last. Het is de vraag of de maatschappij er zo veel beter van wordt als hij bijvoorbeeld gesubsidieerd werk was gaan doen, want dat kost ook geld. Bovendien: hij heeft zijn moeder tot op hoge leeftijd helemaal alleen verzorgd en dat heeft de samenleving veel geld bespaard. Piet is de ultieme mantelzorger geweest.»

- De rechter denkt dat hij het heeft gedaan uit eigenbelang.

Van Casteren «Daar ben ik het niet mee eens. Het enige wat hij heeft gedaan is wat zijn moeder hem vroeg: voor de katten zorgen en het huishouden in stand houden zoals het was. Ik vind dat de rechters onderschatten hoe sterk haar invloed op hem was. Hij heeft van het geld dat hij ontving geen rare dingen gedaan; hij is niet op reis gegaan, heeft geen dure spullen gekocht. De katten zijn hem uiteindelijk afgenomen. Dat vindt hij nog het ergst van alles. Hoewel hij spijt heeft van al het gedoe dat dit hem heeft opgeleverd, kan hij daar beter mee leven dan wanneer hij zijn belofte aan zijn moeder had gebroken.»

- Ben jij hem gaan begrijpen?

Van Casteren «Kijk, het kán natuurlijk niet wat hij heeft gedaan, een lijk verstoppen is een misdrijf. Maar ja, ik begrijp wel waarom hij het heeft gedaan. Ik hoop dat de lezer van mijn boek zich dat ook afvraagt: wat zou ik in zijn situatie hebben gedaan? Dat die steeds meer begrip voor Piet ontwikkelt en de situatie waarin hij is terechtgekomen, en misschien zelfs hoopt dat het niet wordt ontdekt. Ik wil laten zien dat zijn daad een soort poëzie was: niet alleen gruwelijk en misschien verwerpelijk, maar ook liefdevol en hilarisch. Hoe Piet het heeft aangepakt, vind ik een soort kunst - wat het natuurlijk niet zou zijn geweest als het om moord ging. Dit is zoiets absurds dat je er ook met bewondering naar kunt kijken. Het kan bij wijze van spreken zó een museum in.»

Moeders lichaam van Joris van Casteren is verschenen bij De Bezige Bij.

Ⓒ AD

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234