null Beeld

Pieter Steinz - Lezen met ALS

‘Literatuur is een mood changer, een tijdmachine, een touroperator, een herinneringsactivator.’ Pieter Steinz wist dat ongetwijfeld al lang, na decennia tussen de boeken als boekenredacteur van NRC Handelsblad en directeur van het Nederlands Letterenfonds. Maar in de zomer van 2013, na het verdict van de fatale spierziekte ALS, werd de polyvalente zegen der letteren een kwestie op leven en dood. In ‘Lezen met ALS’ (Nieuw Amsterdam) verbindt Steinz, gestaag immobieler op zijn ziekbed, in eerder in de krant verschenen columns zijn lezersleven met zijn sluipmoordenaar.

Hij begint zijn associatieve gespiegel bij Socrates, die gedwongen tot de gifbeker zonder angst de dood begroette – ‘het toppunt van grace under pressure’. Vervolgens heeft hij het onder meer over Gontsjarovs Oblomov en Nescio’s uitvreter en hun ‘onaandoenlijk worden voor het getting and spending om je heen’, over het verlangen in ‘The Fault in Our Stars’ van John Green ‘dat mijn leven van betekenis is’ en over het verlies van de stem, zoals Andersens kleine zeemeermin: ‘Als mijn vrouw mijn stem wil horen, dan googelt ze een opname van één van mijn voordrachten of belt ze naar mijn voicemail.’ Telkens gaan eruditie en emotie soepel hand in hand – vaak nietsontziend, bijvoorbeeld als ‘1984’ geciteerd wordt: ‘Van pijn kon je maar één ding verlangen: dat zij zou ophouden.’

Deze kroniek van een aangekondigde dood imponeert door de lucide waardigheid waarmee Steinz zijn lot tegen het literaire licht houdt. De emotionele impact van zijn bundel, een hechter geheel dan andere columnverzamelingen, is – om een in ALS-context onbetamelijk woord te bezigen – adembenemend. Bovenal illustreert ‘Lezen met ALS’ de vitale kracht van de literatuur, waar het gaat om de accuratesse van nuance, om wat niet in cijfers of handelsbalansen te vatten is, om – kortom – het merg van het leven. Pieter Steinz wordt, met wat meeval, in oktober 52 (‘dat zou mooi zijn, want 26 is mijn geluksgetal en 52 is daar een veelvoud van’) – geen toeval dat welgeteld 52 columns zijn troostrijke testament vormen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234