null Beeld

Pieter Steinz - Made in Europe

De meest bijzondere column van tegenwoordig is op zaterdag in NRC Handelsblad te vinden: ‘Lezen met ALS’ van Pieter Steinz. De voormalige directeur van het Nederlands Letterenfonds en chef-Boeken van NRC slaat een brug tussen de passie van zijn leven, de literatuur, en de sluipmoordenaar van zijn leven, de fatale spierziekte ALS.

In de eerste aflevering had Steinz het over Socrates, die gedwongen tot de gifbeker zonder angst de dood begroette, in de tweede over Dorian Gray en diens plotse veroudering aan het slot van de roman van Oscar Wilde. Eruditie en emotie, soepel hand in hand.

Voor Steinz aan zijn laatste rubriek begon, maakte hij zijn laatste boek af: ‘Made in Europe’ (Nieuw Amsterdam), ook al een feest van het belezen schrijfplezier. In ruim honderd lemma’s (en evenveel daarmee verwante kaderstukken) gaat Steinz op zoek naar de culturele fundamenten van Europa. Hij betoogt dat de kunst het leven voorafging, zo was de Grote Europese Roman er (net als de Europacup) eerder dan de Europese Unie: ‘Schrijvers van het continent hadden al veel eerder de ambitie om de condition européenne zo dwingend mogelijk uit de doeken te doen.’ Tijdens de rondgang langs de ruim tweehonderd kunstenaars, genres en fenomenen van diverse aard roemt Steinz aanstekelijk een heerlijke veelzijdigheid: van Shakespeare tot Kraftwerk, van Rodin tot Lego (‘het Esperanto onder het kinderspeelgoed’), van Versailles tot Pippi Langkous. Pioniers alom; ook popart en de auto, fotografie en het naakt in de kunst blijken Europese roots te hebben.

Natuurlijk is zo’n selectie onvermijdelijk particulier en valt Steinz te betrappen op een zeldzaam foutje (Alice Munro heeft nog geen Nobelprijs in het lemma over de hoogste literaire onderscheiding), enig chauvinisme (Mulisch wordt dubbel zo vaak vermeld als Boon en Claus samen), een betwistbare voorkeur (Tolstoj krijgt wel een lemma, Dostojevski niet), of een keuze die wat actueler had mogen zijn (het kaderstukje voor Niki de Saint Phalle was beter aan Banksy besteed). Maar dat doet er allemaal weinig toe, want elk lemma vat uitstekend geformuleerd de essentie.

In zijn boeken over literatuur, ‘Lezen etcetera’ en ‘Het web van de wereldliteratuur’, etaleerde Steinz zijn geoefend oog voor verbanden en verwijzingen, voor de manieren waarop ideeën, personages en verwikkelingen kunstenaars verenigen. Dat literaire geloof in verbondenheid, dat dit Europese project vanzelfsprekend ten goede komt, blijft een bron van leesplezier – bijvoorbeeld wanneer tot vier keer toe Willy­ Vandersteen en zijn dialoog met verhaalstof allerhande in herinnering gebracht wordt. Het maakt van ‘Made in Europe’ een tot de verbeelding sprekend testament – volgens zijn artsen haalt Pieter Steinz Kerstmis niet. Men durft zich een dergelijk lot niet in te beelden, men durft zich hooguit in te beelden dat in geval van een dergelijk lot een boek als ‘Made in Europe’ enige troost kan bieden.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234