null Beeld

Pink Floyd - The Endless River

Het zou makkelijk zijn om de muziek van Pink Floyd te parodiëren: pseudosurrealistische hoezen die René Magritte zou hebben afgekeurd wegens te voor de hand liggend, oeverloze tracks, intro’s die vaak langer zijn dan de song zelf, pompeuze bombast, bigger than life-arrangementen, steeds weer hetzelfde ritme en die majestueuze maar ook voorspelbare drums (de muzikantengrap over Nick Mason is dat hij met elke mep op de cimbaal een miljoen verdiende), gitaarsolo’s die meer vrije tijd hebben dan de luisteraar...

Maar even waar is: geen enkele andere rockgroep heeft zo vroeg zo’n unieke sound bedacht, van geen enkele andere rockgroep heeft élk groepslid z’n eigen signature sound (die gitaarklank én de übermelodieuze frasering van David Gilmour – een ziljoen keer geïmiteerd maar nooit geëvenaard), en geen enkele andere groep vóór hen heeft concerten gegeven die een nog groter feest waren voor álle zintuigen.

Op 'The Endless River' is afsluiter ‘Louder than words’ de enige track met tekst. Woorden lijken een struikelblok: geen enkele van de groepsleden is blijkbaar in staat om songteksten te verzinnen. Sinds het vertrek van Roger Waters heeft enkel Polly Samson, alias mevrouw David Gilmour, wat teksten bijgedragen – op deze plaat amper tien zinnen.

Natuurlijk is een ‘eindeloze rivier’ een multifunctionele metafoor voor de dood, het hiernamaals, het doorgeven van muziek, het overbrengen van kennis... Ook die metafoor werd door Polly al in 1993 bedacht voor de prachtige titelsong van ‘The Division Bell’. En, ik bedoel het niet als sneer, maar het is een feit: van die cd zijn deze tracks de opgewarmde en lichtjes bijgewerkte overschotjes. ‘We couldn’t fit this music on that record back then,’ zo drukt Mason het uit, maar natuurlijk is dat een verbloeming, want elke artiest kiest op het moment zelf – in 1993 dus – voor de beste tracks.

‘The Endless River’ is in meer dan één betekenis een zwanenzang en een slotakkoord. Het is een eerbetoon aan de weggevallen toetsenist Rick Wright. Niet toevallig opent de plaat met zijn stem, van over het graf: ‘There’s a lot of things left unsaid...’ Of zoals Gilmour onlangs over het talent én het karakter van zijn vriend zei ‘You don’t know a good thing until it’s gone.’

Meer dan anders is er ruimte voor Wrights unieke pianoriedeltjes – veelal bedrieglijk simpel, vaak jazzy, nog vaker melancholisch. ‘Autumn '68’ dateert zelfs uit 1968: Floyd trad op in de magnifieke Royal Albert Hall, werd prompt ‘levenslang’ op de zwarte lijst gezet omdat ze het drumstel van Nick met spijkers in het antieke podium hadden verankerd, maar Rick Wright kon stiekem toch twintig minuten improviseren op het Wagneriaanse orgel dat er stond. Rond zijn improvisaties is ‘Endless River’ gebouwd. Ook ‘On Noodle Street’ verwijst er direct naar, want met Chinese restaurants heeft dat nummer niks te maken: onder Britse muzikanten betekent 'to noodle' ‘improviseren’, maar ook wel ‘tijd verlummelen’, en Wright was in allebei een meester.

Dit is allerminst een spectaculair meesterwerk. Veel op deze plaat is door de heren zelf al eerder en beter gedaan – je hoort flarden ‘Wish You Were Here’, ‘Ummagumma’, ‘Dark Side’, en heel wat van ‘The Division Bell’ - en ‘Anisina’ lijkt zelfs het tweelingbroertje van ‘Us and them’. Bovendien: waren die vijf producers echt nodig? Naast Bob Ezrin (zie ook Lou Reeds ‘Berlin’) en Gilmour hebben ook Youth, Phil ‘Roxy Music’ Manzanera en Andy Jackson de loop van deze ‘Endless River’ verlegd.

Een sof is de plaat evenmin, geen enkele noot hier is minder dan mooi. Gilmour heeft benadrukt dat het opzettelijk een sfeervolle, trage plaat is. Wie gehaast is, mag van hem gerust afhaken. Tegelijk gaat het ook snel: je denkt dat je nog naar de intro luistert, maar je zit al aan track vier.

‘Louder Than Words’ vat veertig jaar Pink Floyd samen: ‘We bitch and we fight / but this thing that we do / the sum of our parts / the beat of our hearts / it’s louder than words...’ Dat geldt voor de muziek, het succes én de legendarische vetes.

‘I suspect this is it,’ liet Gilmour – een man van weinig woorden – zich onlangs ontvallen. Of zoals Mason het met typerend understatement formuleert: ‘A significant cessation of activity.’ Supertalent én lieve mens Rick Wright is ondertussen al zes jaar dood, Gilmour haalt de hoge noten niet meer, en hij en Mason zijn vele keren binnen. De enige die nog hoopt op een reünietournee is Roger Waters – die heeft het geld evenmin nodig, maar hij wil ‘zijn’ groep opnieuw claimen. Ik zou er niet op rekenen. Goed nieuws voor de talrijke tribute bands (Australian Floyd, Brit Floyd... het wachten is op Liechtenstein Floyd), jammer voor wie Pink Floyd nooit live gezien heeft.

Er zijn nog nooit zo veel rockgroepen geweest, maar geen van hen kan Pink Floyd vervangen. Dus luidt ‘The Endless River’ het einde van een tijdperk in. Niet meer, niet minder. Om hun Zweedse collega’s te citeren: ‘Thank you for the music.’ And then some.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234