Plunder je straffeloos rijk: België is het Mekka van de faillissementsfraude

Bij één op de vijf faillissementen in ons land is fraude gemoeid: zaakvoerders stellen stromannen aan en plunderen ondertussen de vennootschap. Ze laten een put aan onbetaalde belastingen, sociale bijdragen en ontdoken btw achter, maar justitie en politiek laten hen ongemoeid.

'Mede door dat soort misdaad zijn wij het zwaarst belaste land van Europa'

‘Stel, je bent een zaakvoerder en je vennootschap stevent recht op het faillissement af,’ zegt een anonieme belastinginspecteur. ‘Je weet dat je dat geld gaat kosten als je het volgens de regels speelt. Maar als je niet zelf het gelag wilt betalen en je hebt niet veel scrupules, dan probeer je de rekening door te schuiven naar de overheid en naar je leveranciers. Je betaalt niet langer de facturen voor de goederen en diensten die aan je vennootschap geleverd zijn, je ontduikt alles wat je de overheid schuldig bent – taksen, belastingen, btw, sociale lasten – en je haalt de vennootschap leeg. Je laat echt alles verdwijnen: de administratie, de boekhouding en alle activa – de bedrijfsgebouwen en ander vastgoed, het wagenpark, de voorraden, het bedrijfsmateriaal, het geld op de bedrijfsrekeningen… Die leid je af naar een andere vennootschap of je doet ze van de hand op de zwarte markt. Als de curator dan langskomt om het faillissement af te handelen, is er geen halve eurocent meer te vinden. En ook de zaakvoerders zijn spoorloos. Die hebben de vennootschap in handen gegeven van een katvanger.’



HUMO Een katvanger?

Belastinginspecteur «Dat soort frauduleuze faillissementen is strafbaar, dus heb je als zaakvoerder een bliksemafleider nodig, iemand die jou uit de wind zet. Dat is de katvanger of stroman. Die neemt op het laatste moment je vennootschap tegen betaling over, maar dat doet hij slechts in naam. Hij bezit en beheert de vennootschap tot ze failliet is, met als enige bedoeling de echte eigenaar buiten het bereik van justitie te houden. Door de aandelen over te nemen en zaakvoerder te worden neemt de katvanger alle risico’s van zo’n frauduleus faillissement op zich: hij is de enige zichtbare verantwoordelijke voor de schulden, de ontduiking en de fraude. En de jongens die het faillissement hebben uitgelokt en de financiële putten hebben gegraven, zijn uit het vizier van de fiscus, de curatoren en justitie verdwenen.»

HUMO Wie draait ervoor op?

Anonieme curator «De overheid. Die wordt opgelicht en derft op grote schaal btw, belastingen en sociale lasten. De overheid is echter een geprefereerde schuldeiser bij een faillissement. Dus soms ziet zij wel nog geld, als de curator één en ander kan redden. Maar wie bijna altijd in de kou blijft staan, zijn de bonafide ondernemers die diensten en goederen hebben geleverd aan de failliete vennootschap en niet betaald werden. Zij komen daardoor vaak zelf in de problemen.»

'Bonafide ondernemers die diensten en goederen hebben geleverd aan de failliete vennootschap en niet betaald werden, komen zelf in de problemen'

Een voorbeeld. Atilla Usul uit Sint-Niklaas haalde meermaals de kranten als een brutale weggebruiker die een extreme hoeveelheid snelheidsovertredingen, parkeerboetes en veroordelingen voor agressie aan elkaar heeft geregen. In 2012, toen Usul aan 149 overtredingen en 55 rijverboden zat en toch achter het stuur bleef kruipen, legde de politierechter in Dendermonde hem een levenslang rijverbod op en veroordeelde hij hem tot een jaar effectieve gevangenisstraf. Maar de Belgische Turk ging in beroep en werd vrijgesproken wegens verjaring. Usul, die zichzelf Don Atilla noemt, is actief in de horeca en het nachtleven. Hij begon met tenten die pita’s en pizza’s leveren, en breidde zijn actieterrein vervolgens uit naar het segment van de duurdere restaurants en bars in Antwerpen, zomerse beachclubs in het Waasland en de toeristische horeca in Turkije. In Antwerpen baatte hij samen met een familielid een tijdje de bar Marnix 10 uit aan het trendy Marnixplein, met de bvba Ambrosiana. De Usuls hadden Ambrosiana begin 2012 overgenomen, maar eind 2013 was het verhaal al voorbij. Toen werd de bvba verkocht aan Alfred Poppe en Serge Bracqué, twee katvangers.

Poppe en Bracqué verhuisden Ambrosiana meteen naar een onderkomen pand in de Zinnikstraat 11-13 in Brussel, waar de bvba werd gedumpt en vervolgens leeggeplunderd. In oktober 2014 werd de firma failliet verklaard door de Antwerpse kamer van koophandel. Uit het laatste jaarverslag van de vennootschap, dat in 2012 werd neergelegd voor het boekjaar 2011, bleek dat er een verlies van bijna 50.000 euro was.

‘Ik weet niet wie Alfred Poppe is,’ zegt Atilla Usul aan de telefoon. ‘Nog nooit van gehoord. Maar wij hebben die vennootschap zeker niet aan hem verkocht. En voor de rest hoef ik u absoluut niets te vertellen, vriend.’

‘Alle activa waren spoorloos uit Ambrosiana verdwenen,’ zegt curator Annemie Moens uit Wilrijk, die het faillissement behandelde.

Annemie Moens «Er was niks meer. Ook de jaarrekeningen ontbraken. Sommige waren zelfs niet neergelegd, ook al is dat een verplichting. De zaakvoerders van Ambrosiana hebben minimaal een gat van 35.000 euro geslagen. Dat zijn de niet-betaalde lasten en onbetaalde vorderingen van leveranciers die we hebben kunnen reconstrueren. Vervolgens hebben ze de bvba doorgeschoven naar katvangers. Ik ken de naam Serge Bracqué. Die is bekend in het milieu van de frauduleuze faillissementen. En de Zinnikstraat 11-13 in Brussel, waar de bvba Ambrosiana uiteindelijk terecht is gekomen, is geen bedrijfszetel, maar een postbusadres waar tientallen vennootschappen worden gedumpt. Omdat er niks meer te halen was, heb ik het faillissement-Ambrosiana afgesloten. En zoals het hoort, heb ik dat netjes gemeld aan het parket in Antwerpen. Het is aan de magistraten om te beslissen of ze de zaakvoerders van Ambrosiana en de katvangers vervolgen of niet.»


NV Poppe & Bracqué

Belastinginspecteur «Katvangers zijn vaak mannen op leeftijd, en meestal Belgen die op papier onvermogend zijn, zodat justitie bij hen geen cent van het faillissement kan recupereren. Officieel bezitten ze niets: geen huis, geen auto, geen bankrekening… Ze hebben meestal zelfs geen vast adres.»

Alfred Poppe en Serge Bracqué zijn gerenommeerde katvangers in het milieu. Poppe is een 68-jarige Gentenaar die nepadressen opgeeft in Adegem, een deelgemeente van Maldegem, en in de onbewoonde Rabottoren 2 aan de Filips van Cleeflaan in Gent. Serge Bracqué (56) geeft adressen op in Sint-Niklaas en Nieuwkerken-Waas. Bracqué is een pathologische oplichter. Al in 1998 werd hij tot 2,5 jaar cel veroordeeld omdat hij zich had uitgegeven voor de directeur van een grote Antwerpse onderneming. Met vervalste bestelbonnen had hij dure auto’s gekocht bij garages in Lokeren. Bracqué verdween daarna spoorloos en de auto’s werden nooit betaald. De man had toen al een uitgebreid strafregister en was berucht als flessentrekker: hij nuttigde copieuze maaltijden in restaurants en liep weg zonder te betalen.

Alfred Poppe is de zaakvoerder en eigenaar van een twintigtal failliete of op sterven na dode vennootschappen, Serge Bracqué heeft er een goeie zestig. De twee werken ook samen. Soms nemen ze vennootschappen van elkaar over en hun nv’s en bvba’s eindigen bijna allemaal op dezelfde adressen in trieste achterbuurten: de Jos Scheurweghstraat 42 in Deurne, de Steenweg op Zellik 29 in Sint-Agatha-Berchem, de Zinnikstraat 11-13 in Brussel, de Vandemeerschstraat 6 in Schaarbeek.

Anonieme curator «In Antwerpen heb je de Erwtenstraat, de Boomsesteenweg, de Vlaamsekaai… Echte olifantenkerkhoven voor vennootschappen. Meestal zijn het adressen in huurpanden waar mensen zonder toekomstperspectief wonen. Soms zijn het ook adressen van chique bedrijvencentra, zoals de Middelmolenlaan 175 in Deurne of de Boudewijnstraat 17 in Brecht. Sommige centra zijn nergens vies van: ze vangen 200 of 300 euro per maand en stellen geen vragen. Als je er zo tien hebt en je hoeft er niet naar om te kijken...»

'Ze benoemen als zaakvoerder een sukkel van een stroman die niets bezit: geen auto, geen huis, geen bankrekening'

HUMO Maar de katvangers zijn niet het brein achter de vennootschapsfraude?

Belastinginspecteur «Katvangers zijn marginalen, drank- of drugsverslaafden die voortdurend op zoek zijn naar geld. Het zijn sukkels. In Antwerpen worden ze gerekruteerd in de volkscafés in de Stuivenbergbuurt en de Seefhoek. Meestal blijven ze zes maanden zaakvoerder voor ze de boel failliet laten gaan, de tijd die de vorige zaakvoerders nodig hebben om buiten schot van de belastingdienst en justitie te raken. Voor die zes maanden krijgen de katvangers een paar honderd, soms een paar duizend euro. Ze lenen dan hun naam en een kopie van hun identiteitskaart. Ze weten vaak niet eens van hoeveel vennootschappen ze zaakvoerder zijn. Hun opdrachtgevers benoemen hen naar believen in vennootschappen in het binnen- en het buitenland.»

HUMO Wie zijn die opdrachtgevers?

Belastinginspecteur «Malafide boekhouders, zakenkantoren, bedrijfsadviseurs en fiscalisten. Zij gebruiken de katvangers als service voor klanten die af willen van met schulden beladen vennootschappen. Alfred Poppe wordt geregeld ingeschakeld door een familiaal boekhoudkantoor aan de Lakborslei in Deurne.

»In het hele land helpen malafide boekhouders louche zakenlui en criminelen op grote schaal belastingen en sociale lasten te ontduiken en hun schulden te ontvluchten. Ze bieden kant-en-klare sterfhuisconstructies aan om je onvermogen te organiseren, met adressen in achterbuurten waar je je zieltogende vennootschap kunt dumpen, en katvangers die de fiscale en gerechtelijke schokken opvangen.»

HUMO Dat is eigenlijk georganiseerde misdaad.

Anonieme curator «Je hebt faillissementsfraudeurs in alle maten en gewichten. Er zijn boekhoudkantoren en bedrijfsadviseurs die katvangers leveren omdat hun klanten er zelf om vragen. Nochtans zijn boekhouders onderworpen aan de antiwitwaswetgeving en hebben ze een meldingsplicht. Zelfs al doen ze het maar occasioneel, het levert toch iedere keer een paar duizend euro op, in het zwart.

»Sommige boekhouders hebben zich gespecialiseerd in dat soort fraude en zijn criminele organisaties geworden. Ze leveren niet alleen de fraude-instrumenten aan zaakvoerders die van hun vennootschap af willen. Ze nemen ook zelf vennootschappen over en plunderen ze leeg. Stel, een bakker heeft een bvba die over activa beschikt: bakkersapparatuur, voertuigen, enzovoort. Maar plots gaat het bergaf, de schulden stapelen zich op en het faillissement dreigt. Dan zijn de vennootschapsgangsters er als de kippen bij om de zieltogende bvba over te nemen, met schulden en al, waarna ze de vennootschap leegroven. Auto’s, vrachtwagens, gereedschap en handelsgoederen doen ze in het buitenland in het zwart van de hand achter de rug van de oorspronkelijke eigenaars. Die kunnen moeilijk naar de politie lopen, want ze zitten zelf tot over hun oren in de fraude.

'De fraudeurs schuimen verkoopsites zoals Kapaza af, op zoek naar vennootschappen die te koop worden aangeboden'

»De organisatie kan de vennootschappen ook gebruiken om er misdaadgeld mee wit te wassen of carambouilles mee op te zetten. Dat is een vorm van oplichting waarbij een stervende vennootschap vlak vóór het faillissement nog een groot aantal bestellingen plaatst en de goederen niet betaalt, maar ze spoorloos laat verdwijnen. Daarna wordt een katvanger in de vennootschap gestoken om ze failliet te laten gaan. Vaak schuimen de fraudeurs verkoopsites zoals Kapaza af, op zoek naar vennootschappen die te koop worden aangeboden.

»Het is echt schrijnend om zien hoe de Belgische staat en bonafide handelaars zo voor honderden miljoenen euro’s per jaar worden bestolen. In Antwerpen heeft één fraudenetwerk de voorbije twee jaar meer dan 5 miljoen euro achterovergedrukt. Faillissementsfraude is geen marginale misdaadvorm meer. Naar schatting 20 procent van alle faillissementen is frauduleus van opzet. Vorig jaar waren er bijna 10.000 faillissementen in België: zeker 2.000 daarvan waren dus frauduleus. Bij een faillissement gaat er al snel 50.000 euro in rook op, maar vaker gaat het om miljoenen. Hoeveel geld de overheid jaarlijks door de neus wordt geboord, is niet exact te zeggen, maar het loopt in de honderden miljoenen.»


Brits bedrog

Een snelle zoektocht op Kapaza levert meteen een resem opkopers van vennootschappen op: Tramaco LLP (Limited Liability Partnership), bijvoorbeeld, een vennootschap naar Brits recht. Tramaco koopt vennootschappen en heeft zelf Britse en Bulgaarse in de aanbieding. En: Tramaco verhuurt katvangers. Spilfiguur is Jean H., wiens naam ook opdook bij Eurimpex Belgium. Dat is een inmiddels opgedoekte nv die werd gecontroleerd door vennootschappen uit belastingparadijzen als Luxemburg en offshores als de Amerikaanse staat Delaware en de Britse Maagdeneilanden.

‘Ik neem inderdaad vennootschappen over,’ zegt Jean H. aan de telefoon. ‘Hoeveel ik daarvoor betaal? Als je schulden hebt, dan is het niet een kwestie van wat ík ervoor geef, maar hoeveel jij míj betaalt om ervan af te zijn. Meer wil ik niet zeggen. Ik weet niet wie jij bent. Nee, ik sms ook niet. Stuur me maar een mail. En waarom ik met een Britse vennootschap werk? Omdat ik met een Belgische geen geld verdien.’

Vreemd genoeg bestaat de Britse vennootschap waarmee Jean H. in België handel drijft, niet meer. Tramaco LLP werd in april van dit jaar geschrapt door het Britse Companies House. Maar het valt op dat veel vennootschappen in de faillissementenbranche met Britse vennootschappen werken. ‘In België kost het oprichten van een bvba 18.500 euro,’ zegt advocaat en professor fiscaal recht Michel Maus. ‘Een Britse vennootschap kost je 100 of 150 euro. Bovendien ben je in België als vennoot persoonlijk aansprakelijk ten bedrage van het startkapitaal, 18.500 euro, en in Groot-Brittannië dus maar voor 100 of 150 euro.’

Michel Maus «Als je die Britse vennootschap een zetel en een bijhuis in België geeft, wordt ze door de Belgische fiscus beschouwd als een Belgische onderneming en als dusdanig belast. Maar als je de zetel in Groot-Brittannië laat en de bestuurders hebben allemaal een domicilie in Groot-Brittannië, verandert de zaak. Betaal je dan nog belastingen? Ja, als je de Belgische fiscus vertelt dat je een Britse vennootschap gebruikt en dat die in België actief is. Anders niet. Omgekeerd weten ze in Groot-Brittannië niet waar die vennootschap mee bezig is in België en wat ze omzet. Met zo’n constructie kun je dus heel wat trucs uithalen.»

HUMO Waarom zou ik een Bulgaarse vennootschap kopen, zoals Tramaco die aanbiedt?

Maus «Tja, de sociale lasten in Bulgarije liggen een stuk lager. En als je een duovennootschap opzet, een Belgische bvba met een Bulgaarse dochter bijvoorbeeld, kun je via een paar fiscale trucs met dividendenuitkeringen tot 95 procent van je winst belastingvrij maken. Dat is wel een legale ontwijkingstechniek.»

Anonieme curator «Waarom frauduleuze faillissementen zo populair zijn in België? Je wordt er rijk mee en je kunt het straffeloos doen. Dus gaat de georganiseerde misdaad zich ermee bezighouden.»

De verantwoordelijke minister van Financiën, Johan Van Overtveldt (N-VA), heeft een actieplan klaar om de fiscale fraude grondig aan te pakken. Maar in zijn onlangs gepubliceerde plan is niet veel te vinden over faillissementsfraude, en al helemaal niets over de georganiseerde criminaliteit die erachter zit. Woordvoerster Caroline Dujacquier maakt zich er met één zin van af: ‘Frauduleuze faillissementen zijn geen fiscale fraude.’ Dus de minister heeft er niets mee te maken.

Het kabinet van minister van Justitie Koen Geens (CD&V) antwoordt niet op onze vragen, evenmin als de FOD Justitie. Het zegt vermoedelijk alles over de aandacht die de minister heeft voor het probleem, dat toch door veel van zijn eigen mensen als acuut wordt omschreven in een samenleving die kreunt onder de belastingdruk.

Belastinginspecteur «Overheid en politiek zijn niet geïnteresseerd. Dat is al jaren zo. En wat doet justitie? De criminelen achter de faillissementsfraude worden nauwelijks vervolgd.»


Iedereen slachtoffer

In het justitiepaleis van Antwerpen slaat magistraat Steven De Winter de ogen ten hemel. Hij is voor de parketten van Antwerpen, Mechelen en Turnhout de arrondissementele verantwoordelijke van Ecofin, de afdeling die zich bezighoudt met economische en financiële fraude. Hij kent de klachten over de faillissementsfraude, de traagheid van justitie en het gevoel dat er totale straffeloosheid heerst.

Steven De Winter «Het is geen populaire misdaad, hè. Waar maken mensen zich druk over? Over een triatleet die wordt neergestoken in Antwerpen-Noord, over een bejaarde vrouw die wordt neergeslagen in Brussel… Financiële misdaad zoals faillissementsfraude is onzichtbare misdaad. Niemand ziet het. Ik hoor vaak: ‘Ach, het is misdaad zonder slachtoffers.’ Dat is niet waar: wij zijn allemáál slachtoffer van die vorm van criminaliteit. De miljoenen euro’s verplichte lasten moeten van elders komen: van u en mij, van de belastingbetaler. Mede door dat soort misdaad zijn wij het zwaarst belaste land van Europa.»

HUMO En wat doet u eraan?

De Winter «Ik wil het niet over het verleden hebben. Straffeloosheid was er zeker, maar daar willen we komaf mee maken. We hebben nu negen mensen bij Ecofin. Dat is niet genoeg om elk geval van faillissementsfraude te vervolgen, maar het zijn jonge, gedreven magistraten die bereid zijn hun tanden in de dossiers te zetten. Na de reorganisatie hier en de samenvoeging van de parketten van Antwerpen, Mechelen en Turnhout maken wij er sinds maart vorig jaar wél werk van. Ik zat vroeger bij Ecofin bij het parket van Mechelen. Daar werkten we hard op faillissementsfraude. Fraudeurs werden er vervolgd en je zag de grootschalige criminele fraude terugvallen.

»In Antwerpen focussen we ons op misdrijven zoals het doen verdwijnen van activa en de boekhouding van een vennootschap, het bedrieglijk onvermogen en het gebruik van stromannen. Ook zaakvoerders die weigeren mee te werken met de curator, pakken we hard aan. Wie niet antwoordt op zijn vragen, komt voor de rechter. Eindelijk zegt justitie: ‘Je kunt met een vennootschap niet doen wat je wilt. Wij tolereren fraude niet langer.’»

HUMO Hoe wilt u de katvangers aanpakken?

De Winter «Een zaakvoerder die veroordeeld wordt in een bedrieglijk faillissement, mag niet opnieuw aan de slag kunnen. Rechtbanken spreken wel al beroepsverboden uit, maar de controle daarop is nagenoeg onbestaande. In het Verenigd Koninkrijk heb je een voor iedereen vrij toegankelijke centrale database met disqualified directors, veroordeelde bestuurders. Daarin kun je nakijken wie een vennootschap mag besturen en wie niet. Hier bestaat zoiets niet. In de praktijk kun je in België een beroepsverbod krijgen en even later weer zaakvoerder worden in een vennootschap. Dat moet stoppen. Katvangers met honderd of tweehonderd failliete bedrijven op hun naam moeten zo snel mogelijk uit het commerciële verkeer worden gehaald, net als hun opdrachtgevers, de boekhouders, de zakenkantoren, en de fraudeurs.

»Wij krijgen elk jaar zevenduizend dossiers binnen. Het gaat hier dus om heel veel geld. In Mechelen had ik onlangs een geval waarin een man in korte tijd met drie vennootschappen een gat van 3,2 miljoen euro had geslagen: 2,2 miljoen euro aan onbetaalde btw, sociale lasten en directe belastingen en 1 miljoen aan onbetaalde rekeningen. Leg dat eens naast het belastingformulier van een doorsnee werknemer: zelfs als die zijn hele leven geen cent belasting zou betalen, dan komt hij nog niet aan die 2 miljoen euro.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234