Vladimir Poetin. Beeld AFP
Vladimir Poetin.Beeld AFP

Oorlog Oekraïne

Poetin wil de Oekraïense regering verjagen, maar wat als dat lukt?

Met een grootschalige aanval op Oekraïne wil Rusland de zittende Oekraïense regering verjagen. Als dat lukt, wat wil Poetin dan?

Eric Brassem

Met raketaanvallen op militaire doelwitten in alle uithoeken van Oekraïne en een militaire invasie op verschillende fronten, heeft de Russische president Poetin gisteren de bange verwachtingen van de wereld waargemaakt.

Vanuit Wit-Rusland vielen helikopters een militair vliegveld bij de Oekraïense hoofdstad Kiev aan, grondtroepen overschreden er de grens. Oostelijk werd vanuit Rusland de stad Charkov aangevallen, elders trokken vanuit de Krim, de bezette Donbas en de Zwarte Zee Russische militairen het land in.

Al heel lang streeft Poetin naar ‘regime change’ in Kiev. Dat hij daar militair werk van ging maken was duidelijk sinds december, toen hij zijn troepen massaal verzamelde aan de grens van Oekraïne. Maar sindsdien was het nog enige weken denkbaar dat hij ‘slechts’ dreigde, om de Oekraïense regering van president Zelenski te bewegen tot concessies.

‘Historische gekte’

Die illusie verbrak Poetin maandag. Toen zei hij de separatistische ‘volksrepublieken’ in Oost-Oekraïne te zullen erkennen. In een één uur durend exposé ontkende hij het bestaansrecht van Oekraïne als staat, omdat het historisch tot Rusland zou behoren. Die ‘historische gekte’ die Oekraïne heet, zet Poetin nu recht, met wat hij donderdag een ‘speciale militaire operatie’ noemde. Doel is de ‘demilitarisering en denazificatie’ van Oekraïne. Het land ‘bezetten’ wil hij niet, legde hij uit.

Poetin zegt dus enerzijds Oekraïne te willen ontdoen van een regime dat ‘genocide’ op de Russischtalige bevolking zou plegen en een marionet van de Navo is, maar zonder het land bezet te houden.

Zo’n scenario is denkbaar, al zit de Oekraïense regering er voorlopig nog en geeft haar leger nog weerwerk. Rusland kan grote klappen uitdelen aan militaire en overheidscentra. Het kan essentiële industrieën, vliegvelden, spoorlijnen en wegen vernielen, wie weet complete stadscentra. De ingebrachte grondtroepen kunnen zware slagen toebrengen aan legereenheden, en hen westwaarts terugdringen.

En daarna kunnen de Russische troepen zich terugtrekken, achter frontlinies van dat moment. Een oostelijk, door Rusland bezet deel, zou minimaal de Donbas omvatten, maar vermoedelijk een groter gebied. Rusland kan een corridor naar de Krim bezet houden, of een nog groter gebied, tot aan de Dnjepr.

Meer verhalen over de oorlog in Oekraïne

Hoe Poetin ons in zijn greep kreeg: ‘Deze crisis gaan we nog maanden voelen in onze portefeuille’

De 7 hoofdzonden van Vladimir Poetin: ‘Hij kan niet omgaan met kritiek. Elke aanval op Rusland beschouwt hij als een aanval op zijn persoon’

Rompstaat

Is de situatie aldus bevroren, dan zal het resterende, zwaar gehavende westelijke deel voorlopig geen bedreiging meer zijn voor Rusland. Puinruimen en vluchtelingen opvangen kan Rusland aan het Westen overlaten, al of niet met president Zelenski aan het hoofd van een gekortwiekte rompstaat. Dan heeft Poetin ook één verzwegen doel van zijn ingrijpen bereikt: voorkomen dat een democratisch, welvarend, op het Westen gericht buurland de Russen op ongewenste ideeën brengt.

Een volledige bezetting kan Poetin ook overwegen. Heeft hij Zelenski vermoord, gevangengezet of verjaagd, dan kan zijn beste hoop zijn dat pro-Russische Oekraïense oligarchen zich opwerpen om een nieuwe pro-Russische regering te vormen. Wellicht heeft Poetin die al in de coulissen klaar staan.

Nieuwe machthebbers moeten wel het hoofd willen bieden aan grootschalig verzet en opstanden – spontaan of geleid door milities en resten van het reguliere leger. Guerrillalegers kunnen de Russische bezetters of hun ‘collaborateurs’ langdurig schade toebrengen. Zij zijn lastig te bestrijden, maar Rusland heeft in Syrië en Tsjetsjenië laten zien dat het niet kijkt op een paar duizend burgerdoden meer of minder.

Een Oekraïnse politieman bewaakt een treinstation in Donetsk, waar mensen wachten op een trein om het oorlogsgebied te ontvluchten. 
 Beeld AP
Een Oekraïnse politieman bewaakt een treinstation in Donetsk, waar mensen wachten op een trein om het oorlogsgebied te ontvluchten.Beeld AP

Een ideaalbeeld, vanuit Moskous perspectief, vormt Wit-Rusland: een dictator die de oppositie effectief heeft uitgeschakeld, en die zijn land praktisch heeft uitgeleverd aan Moskou.

Zonder bloedvergieten en grootschalige repressie zal het Rusland zeker niet lukken zo’n nieuw bewind in Oekraïne te installeren. De annexatie van de Krim kon Moskou nog een legaal tintje geven met een referendum. Zo’n scenario is voor de rest van Oekraïne onhaalbaar. Want regimeverandering of niet: het Kremlin heeft de Oekraïners meer dan ooit tegen zich verenigd.

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234