'Politie 24/7': in het spoor van de Antwerpse agenten

Vanaf maandag kan u op Eén binnenkijken bij het Antwerpse politiekorps, 2700 krachten sterk. In ‘Politie 24/7’ worden verschillende diensten – van de telecommandokamer over de wijkteams en de verkeerspolitie tot de arrestatie-eenheid – gevolgd met bodycams en mobiele cameraploegen. Maar hoe gaat het eigenlijk met het korps? Vijf Antwerpse politiemensen getuigen.

'Beelden van conflicten worden meteen op Facebook of WhatsApp gezet. Je kan daar niets aan veranderen, maar vooruitgang is het niet'

Jimmy Schippers (34) en Herman Audenaert (49) zijn lid van het wijkteam, Benny Peeters (43) werkt bij de verkeerspolitie, Tom Hertogs (38) is één van de stuwende krachten van het fietsteam, en Joseph El-Bacha (26) heeft net zijn opleiding achter de rug en rondt zijn stage op verschillende afdelingen af.

HUMO Beginnen we bij het begin: waarom gaat iemand bij de politie?

Herman Audenaert «Het is me met de paplepel ingegeven, mijn vader was adjunct-commissaris in de radiokamer. Ik ben in zijn voetsporen getreden, als wijkagent. Elke dag tussen de mensen lopen en proberen om hun problemen op te lossen, ik vind dat een droomjob.»

Jimmy Schippers «Ik ben altijd erg sportief geweest, én ik was als kind al gesteld op discipline. Voor mij is er nooit een andere optie geweest. Of toch, het leger, maar daar waren mijn ouders niet zo voor te vinden (lacht).»

Joseph El-Bacha «Als jonge gast had ik al voor mezelf uitgemaakt dat ik bij de politie het meeste kon betekenen voor de maatschappij. Maar ik wilde wel eerst kennis opdoen, een netwerk uitbouwen en mijn sociale vaardigheden aanscherpen. Daarom heb ik jeugdcriminologie gestudeerd, en werkte ik als vrijwilliger en als stagiair met kwetsbare jongeren.»

Benny Peeters «Ik droomde van een job bij de verkeerspolitie. Het aantal verkeersdoden naar beneden helpen, de maatschappij veiliger maken, en er ondertussen voor zorgen dat mensen iets vlotter van a naar b raken: ik vond dat een heel motiverende gedachte. En dat vind ik nog steeds.»

HUMO Wat meteen opvalt in ‘Politie 24/7’ is dat jullie het consequent hebben over de klant. Is de burger dood?

Peeters «Het is gewoon logisch, de politie is een dienstverlener, en de burger is onze klant.»

Audenaert «De politie heeft de afgelopen vijftien jaar een enorme evolutie doorgemaakt. Herinner je je ‘Het leven zoals het is: Antwerpse politie’ nog, de reeks uit 1999? Daarin zaten vooral smeuïge verhalen van volkse figuren, tooghangers in bruine cafés. Het Vlaams Blok speelde toen alles plat, het verzet tegen de multiculturele samenleving was heftig, en het korps had een rechtse reputatie. Er is sindsdien veel veranderd.»

Schippers «We zijn een dienst geworden, veel meer dan een repressief apparaat.»

Audenaert «Voilà: vroeger stonden we boven de burger, nu proberen we tussen de mensen te staan.»

'Als je vroeger uitstapte met je uniform en je kepie, deed iedereen een stap achteruit' Tom Hertogs

Tom Hertogs «Mja, voor mij is dat toch een beetje een valse evolutie. Toen ik twintig jaar geleden bij de rijkswacht zat, werden we daar óók al ingezet voor preventie – het was heus niet alleen kordaat de orde handhaven. Dienstbaarheid en bestraffing lopen gewoon door elkaar, en dat hebben ze altijd al gedaan.

»Op het eerste gezicht zou je kunnen zeggen dat wij bij het fietsteam vooral repressief werken: we komen tussen wanneer er iets loos is. Maar net zo goed begeleiden wij groepen schoolkinderen, of de intrede van de Sint. En we zijn heel aanspreekbaar, waardoor we mensen met problemen vaak snel kunnen helpen of doorverwijzen.»

HUMO Nabijheid en aanspreekbaarheid zijn termen die we vooral associëren met de wijkpolitie.

Audenaert «Ik neem mijn job als wijkagent heel ernstig. Wij zijn er niet om de burgers te kloten, zoals sommigen weleens beweren, maar om hen te hélpen: een goeie wijkagent is ook psycholoog en straathoekwerker. Ik vind het belangrijk om mensen in nood in contact te brengen met de hulpverlening. Misschien is dat strikt genomen mijn taak niet, maar ik doe het wel. Het maakt niet alleen mijn werk gemakkelijker – het verkleint de kans op overlast op straat – maar het helpt mensen ook.»

Schippers «Ik werk veel met daklozen op en rond de Groenplaats. Ik ken hen, en zij kennen mij. Wandel ik door de buurt, dan is het ‘Hé Jimmy’ hier en ‘Hoe is ’t jongen?’ daar. Voor mij is dat de essentie van wijkwerking, dat mensen je kennen, en dat ze je kunnen aanspreken.

»Het hele wij-zij-denken is weg: de politie wordt niet langer alleen maar gezien als een bende repressieve machtswellustelingen, en de daklozen niet langer alleen als mensen die weigeren om hun problemen in de ogen te kijken. Ik geloof echt dat een maatschappij beter wordt als de politie zich onder de mensen beweegt.»

'Luid brullend een deur intrappen, dat zit niet in mij' Joseph El-Bacha

El-Bacha «Ik ben geen boeman. Luid brullend een deur intrappen, dat zit niet in mij. Ik babbel graag, ik vind het fijn om me in te leven en tot iemand door te dringen. Dáárom ben ik bij de politie gegaan. In spannende achtervolgingen of heftige confrontaties ben ik niet geïnteresseerd.»

Schippers «Dat klinkt misschien soft, maar het werkt wel. Ik merk bijvoorbeeld dat daklozen heel anders reageren als collega’s van de interventiedienst tussenkomen. Dan klappen ze dicht, of worden ze agressiever. Tegenover ons zijn ze opener, omdat ze weten dat er gepraat kan worden. We beginnen niet meteen een proces-verbaal op te stellen. Nee, liever eerst praten.

»Nu goed, het blijft een delicate evenwichtsoefening. Je moet als politieman heel duidelijk de grenzen aangeven. We blijven uiteraard wel de instantie die de orde in de samenleving bewaakt.»

El-Bacha «Uit mijn ervaringen in de hulpverlening weet ik dat het soms gewoon nodig is om iemand te isoleren van de groep, net om die groep te beschermen.»

Schippers «Vaak zie je dat mensen die al verschillende keren gearresteerd werden, langzaam voor rede vatbaar worden, en proberen om hun leven te beteren. Geduld is cruciaal als je met kwetsbare groepen werkt. Je kan niet zeggen: ‘Ik wil je helpen, maar dan moet je nu stoppen met je verslaving.’ Zo werkt het niet.»

El-Bacha «Het beste uit iemand halen vind ik één van de belangrijkste opdrachten voor een politieman. En daarvoor moet je een evenwicht vinden tussen preventie en repressie.»

'We zijn er niet om de burgers te kloten, maar om hen te hélpen'


Straatcultuur

HUMO Volgens het cliché zet een rechts stadsbestuur vooral in op repressie. In 2015 stapte Jinnih Beels op als hoofd van de cel diversiteit omdat er volgens haar te weinig werd ingezet op dialoog, en te veel op de harde aanpak.

El-Bacha «Er zijn behoorlijk wat middelen vrijgemaakt voor bijvoorbeeld het snelleresponsteam, dat klopt. Maar tegelijk wordt er ook nog in wijkwerking geïnvesteerd, hoor.»

Schippers «Veel mensen zien ons als een verlengstuk van het stadhuis. Maar voor ons verandert er eigenlijk nauwelijks iets aan de dagelijkse werking.»

Hertogs «Ja, we laten ons vooral dicteren door de straat. Zijn er plots opvallend veel halskettingdieven aan het werk, dan concentreren we ons daarop. Voelen we op een bepaald plein iets broeien, dan gaan we daar meer patrouilleren.»

El-Bacha «En de wijkwerking is allesbehalve dood. Zodra ik mijn stage heb afgerond, stap ik allicht in een project dat nu opgestart wordt in Borgerhout. Het doel is om contact te leggen met de jongeren daar, om relaties op te bouwen en zo de noden en problemen van die buurt beter in te schatten. Er gebeurt veel daar, en er moeten oplossingen komen. Eén van de manieren is om meer in te zetten op wijkteams. En waarom zouden op termijn een paar gasten uit die buurt niet bij de politie gaan?»

'Media brengen maar zelden positief nieuws over de politie' Jimmy Schippers

HUMO Ook zo’n teer punt: het korps is lang geen afspiegeling geweest van de bevolking.

Peeters «Het klopt dat diversiteit lang een probleem is geweest. Maar daar is de afgelopen jaren heel hard aan gewerkt.»

Audenaert «Hopelijk kan ‘Politie 24/7’ daar ook wat bij helpen. Bij bepaalde bevolkingsgroepen hebben we een imagoprobleem, dat kunnen we niet ontkennen.»

El-Bacha «Rekruteringscampagnes richten zich nu ook expliciet op de allochtone gemeenschap, en dat werpt zijn vruchten af. Tijdens mijn opleiding zaten we met acht mensen met buitenlandse roots in de klas. Het is een logische evolutie die een zetje in de goeie richting moest krijgen.

»Meer diversiteit in het korps wérkt ook echt. Ik heb al gemerkt dat ik veel makkelijker dan mijn autochtone collega’s communiceer met mensen met Arabische roots. Dat ik de taal begrijp en spreek, helpt uiteraard. Maar ik heb ook inzicht in de relatie van jongeren met hun ouders, in nuances en gevoeligheden, en in de mechanismen van de straatcultuur. Ik heb zelf veel tijd op straat doorgebracht, ik ken de keuzes en de valkuilen. Daardoor raak ik makkelijker door de defensieve houding van veel jongeren.

»Op mijn eerste stagedag moest ik mee naar een geval van familiaal geweld. Het was een Arabisch gezin, en dat betekent dat je drempels over moet. Sowieso bellen zij de politie liever niet, en klacht indienen is al helemaal uit den boze. Maar als zo’n vrouw nóg eens geslagen wordt, is het belangrijk dat er een dossier bestaat. Die vrouw wilde weg van haar man, maar ze was ook doodsbang. Uiteindelijk heb ik haar kunnen overtuigen om het toch allemaal op papier te laten zetten. Dat was een revelatie voor mij: ‘Dít kan ik dus betekenen bij de politie!’»

'Elke dag de problemen van de mensen oplossen, ik vind dat een droomjob' Herman Audenaert


Stereotiepen

HUMO De burger – excuseer, klant – schijnt ook veel mondiger geworden te zijn.

Peeters «Het verschil met vroeger is groot. Als ik nu iemand aan de kant zet en verbaliseer, krijg ik veel meer weerwerk. Mensen verdedigen zich in alle talen of dreigen met een advocaat. Ze beweren dat we procedurefouten maken en lachen dat ze er ongestraft mee weg zullen komen, terwijl wij onze job doen zoals het hoort. Sommige jonge gastjes houden zich niet in als ze ons zien, ze doen er zelfs vaak nog een schepje bovenop. Vooral jongere collega’s hebben daar nogal eens last van.»

Hertogs «Als je vroeger uitstapte met je uniform en je kepie, was er ontzag – iedereen deed een stap achteruit en nam een afwachtende houding aan. Nu komen de mensen toegesneld en willen ze zelf politieman spelen. Ze weten het allemaal beter. Prima, er zijn vacatures genoeg in ons korps. Schrijf je zeker in!»

Audenaert «Er zijn ook de sociale media. Vroeger hielden mensen zich meestal afzijdig. Als er vandaag een conflict ontstaat, beginnen ze meteen te filmen. Die beelden worden dan meteen op Facebook of WhatsApp gezet en rondgestuurd. Je kan daar niets aan veranderen, maar een vooruitgang vind ik het niet.»

Hertogs «Ik vind het ook jammer, maar ik probeer het te relativeren. Het is wel sneu dat mensen er soms een politiek spel van proberen te maken. Dat incident van even geleden aan de Turnhoutsebaan, waarbij een filmpje verspreid werd waaruit moest blijken dat het fietsteam veel te brutaal was geweest: dat was niet fijn. Omdat we wisten dat het niet de waarheid was. Later, toen het héle filmpje te zien was, bleek dat het team recht in de schoenen stond. Maar de perceptie was al gevormd. Dan moet je vooral in jezelf geloven, je zo weinig mogelijk aantrekken van de buitenwereld, en verdergaan met je onderzoek.»

HUMO Er doken recent ook schandalen op: een racistische WhatsAppgroep, politielui die mensen zonder papieren aftuigden, agenten die de identiteit van burgers gebruikten om te gokken...

Audenaert «Dat doet pijn, zéker wanneer je kinderen thuiskomen met vragen over wat ze gehoord en gelezen hebben. Maar ik weet niet of het probleem wel zo groot is als het voorgesteld wordt. Ik ben fier op mijn korps. En mensen mogen niet vergeten dat wij ons altijd moeten verantwoorden voor strenge interne controleorganen. Dat vind ik trouwens heel terecht, want een agent heeft een voorbeeldfunctie. Die mag niet dronken in de wagen stappen of de wet overtreden. Dat soort toestanden straalt altijd af op de rest van het korps.»

Schippers «De media spelen daar ook een rol in, die brengen maar zelden positief nieuws over de politie.»

'Er is de afgelopen jaren heel hard gewerkt aan diversiteit' Benny Peeters

HUMO Maar er is dus geen probleem met racisme en homofobie, zoals weleens beweerd wordt over het Antwerpse korps?

Hertogs «Ik weet voor mezelf waar ik voor sta. En ik hoop dat mijn collega’s dezelfde normen en waarden hanteren. Als dat niet zo is, zal een onderzoek dat wel aantonen.»

Schippers «In de eerste aflevering van ‘Politie 24/7’ zit een fragment waarin we een dronken man oppakken die op het terras van een holebicafé iedereen uitscheldt. Je ziet dat we dat heel ernstig nemen. We halen die man daar weg en pakken ’m op. We zijn daar heel scherp en consequent in, want in 2018 kom je niet meer weg met homohaat.»

Audenaert «Achteraf leggen we dan wel het hele verhaal bloot. Die man bleek chronisch ziek te zijn, en had veel problemen.»

Schippers «En dat is dan óók weer onze taak: niet in stereotiepen denken, en weten dat elke mens en elke situatie anders is. Je moet het telkens zo goed mogelijk inschatten, en beseffen dat één pennentrek van jou verregaande gevolgen kan hebben voor het leven van de ander.»

'Als je hier werkt, mag je niet verlangen naar een rustig kabbelende job'

HUMO Tot slot: moet je Antwerpen graag zien om er politieman te kunnen zijn?

El-Bacha «Het is een voordeel als die stad toch minstens een béétje je minnares is. En als je er zelf ook belang bij hebt dat het hier goed gaat. Ik wil dat mijn kinderen later in een veilige stad zullen opgroeien.»

Schippers «Ik ben zo’n Antwerpse chauvinist die ontzettend veel van zijn stad houdt, ja. Maar of dat nu het belangrijkste is? Als je hier werkt, mag je vooral niet het verlangen koesteren om een rustig kabbelende job te hebben. Die mensen houden het hier doorgaans snel voor bekeken, en verhuizen naar een zone buiten de stad.»

El-Bacha «Hier is veel, echt héél veel werk. En je maakt, denk ik, het verschil door je ingesteldheid. Je kan met oogkleppen op buitenkomen, en alleen je opdracht uitvoeren. Maar je kan ook alert en nieuwsgierig de straat opgaan, en opmerken wat er leeft. Burgers helpen die met vragen zitten. Een neus hebben voor problemen. Ingrijpen als je overlast vaststelt.

»Ik zag de politie als iets homogeens, het korps als een groep mensen die allemaal min of meer op dezelfde manier werken. Maar zo is het niet. Er zijn mensen die trekken, en er zijn mensen die volgen. Ik hoop dat ik een trekker kan worden. Want als je je best doet, kan je een verschil maken. Dat geloof ik écht.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234