null Beeld

#PrayForSweden: TV-presentatoren als politieke adviseurs van de Amerikaanse president

Eén maand Donald Trump in het Witte Huis en er begint al enige gewenning, om niet te zeggen afstomping op te treden. Want ja: als er iedere dag een naaste medewerker vandoor gaat, een absurde executive order wordt getekend of een halfgare woordvoerster een terroristisch bloedbad uit de duim zuigt, heeft men als argeloze toeschouwer al snel de neiging om bij het zoveelste schandaaltje eens zuchtend de schouders op te halen: ‘Het zal wel.’

Noud Jansen

'In zijn tweets herhaalt Donald Trump soms woordelijk wat zonet op tv werd gezegd'

Toch was er in NRC Handelsblad één kop die meer dan alle andere koppen over de Grote Horrorclown onze aandacht trok: ‘Trump echoot exact wat hij net op tv zag’. De auteur van het korte maar buitengewoon verhelderende stuk heet Guus Valk, en beleeft boeiende tijden als VS-correspondent voor datzelfde NRC.

Guus Valk «Donald Trump als president is voor mij zowel een zegen als een vloek: journalistiek gezien is het geweldig, maar de keerzijde is dat ik vaak tot ver na middernacht zit door te werken, en dus weinig slaap heb. Maar goed, Trump zelf slaapt ook niet veel.»

HUMO Vier tot zes uur per nacht, schrijft u.

Valk «Dat is wat enkele medewerkers verklaard hebben aan de Amerikaanse media, en wat je ook kunt afleiden uit Trumps Twittergedrag: veruit de meeste van zijn vele tweets verschijnen ofwel vóór zes uur ’s ochtends ofwel ’s avonds laat, tegen middernacht aan of erna. Toevallig – of juist níét toevallig – zijn dat precies de tijdstippen waarop hij doorgaans televisie kijkt. Mind you: zijn vrouw Melania woont niet in Washington, dus hij heeft de neiging om ’s avonds tot erg laat te blijven doorkijken.

»Trump is een man van vaste gewoontes, en dat is niet veranderd sinds hij president is. Zo kijkt hij nog altijd naar dezelfde politieke praatprogramma’s: ’s morgens zijn dat ‘Morning Joe’ op MSNBC en ‘Fox & Friends’ op Fox News, maar evengoed kijkt hij ook weleens naar de nieuwsprogramma’s van CNN, de zender die hij al meermaals van het verspreiden van nepnieuws beschuldigde. ’s Avonds kijkt hij niet alleen naar Sean Hannity en Bill O’Reilly op Fox News – zijn rechtste bondgenoten, zou je kunnen zeggen – maar ook naar de progressievere Anderson Cooper op CNN. Z’n smartphone ligt al die tijd binnen handbereik, en telkens wanneer hij in één van die programma’s iets opvangt wat hem frappeert, stuurt hij een tweet de wereld in waarin hij niet zelden woordelijk herhaalt wat zonet op tv werd gezegd.

»Een voorbeeld: eind januari dreigde Trump op Twitter met het sturen van federale troepen naar het door bendegeweld geteisterde Chicago, indien de stad zelf ‘die vreselijke slachtpartij’ niet zou aanpakken. Dat deed hij net nadat Bill O’Reilly het over ‘die vreselijke slachtpartij’ had gehad in zijn programma. Idem toen een zekere Gregg Phillips van de organisatie VoteStand op CNN kwam beweren dat er massaal stembusfraude was gepleegd tijdens de laatste presidentsverkiezingen – ten minste drie miljoen stemmen waren volgens hem illegaal. Hooguit een halfuur later verstuurde Trump een tweet waarin hij de woorden van Phillips herhaalde, en eraan toevoegde: ‘Dit moet beter!’ En een paar minuten nadat ze bij ‘Fox & Friends’ klokkenluider Chelsea Manning een ‘ondankbare verrader’ hadden genoemd, deed Trump op Twitter exact hetzelfde. Dat zijn echt geen alleenstaande gevallen: Trumps Twitteraccount fungeert dermate frequent als echoput van zijn favoriete tv-programma’s dat je er bijna je klok op kunt gelijkzetten.»


Corrupte Hillary

HUMO Bij ‘Fox & Friends’ weten ze inmiddels dat de president een trouwe en aandachtige kijker is: onlangs lieten ze een liveshot van het Witte Huis zien, en vroegen ze Trump of hij, als hij aan het kijken was, even het licht uit en aan wilde knippen. Dat gebeurde dan ook prompt.

Valk «Ja, en dat fragment werd natuurlijk grif gedeeld op Facebook en Twitter, waar het was verschenen zonder het commentaar dat ze er op tv wél hadden aangeplakt.»

HUMO Zijnde?

Valk «Dat het een grap van de makers was (lacht). Al ben ik geneigd te denken dat het in principe wel had kúnnen gebeuren. Dat legt meteen ook het onderliggende probleem bloot: bepaalde tv-programma’s hebben zo veel invloed op Trump dat hun presentatoren in feite adviseurs zijn geworden. De Bill O’Reilly’s en Sean Hannity’s van deze wereld zitten in een fantastische positie: wanneer zij iets aankaarten in hun programma’s, weten ze dat de kans groot is dat de machtigste man op aarde het nog tijdens de duur van hun programma onder de aandacht zal brengen. En ook al kijkt hij zoals gezegd ook weleens naar programma’s van ‘de vijand’, ’t zijn toch vooral de media die hem gunstig gezind zijn die voor een groot deel zijn agenda bepalen. Het gevolg laat zich raden: kritische journalisten komen hoe langer hoe minder aan bod. Fox News heeft er ondertussen al heel wat de laan uitgestuurd, en vervangen door Trump-adepten. Zo hopen ze hun invloed op het Witte Huis te vergroten, en daarmee ook hun algehele slagkracht.»

HUMO Zou Trump daar willens en wetens op aansturen, of is hij gewoon impulsief?

Valk «Moeilijk te zeggen. Misschien dat het een beetje van de twee is? Trump is inderdaad van het impulsieve soort, en strategisch gezien komt hem dat nog niet zo slecht uit.

»Ik sprak ooit met Trumps biograaf Gwenda Blair, die hem al zeker dertig jaar kent. Zij vertelde me dat hij een product is van twee dingen, die nu perfect samenkomen op zijn Twitteraccount. Ten eerste: de tabloids, de schreeuwerige roddelkranten die heel goed zijn in het wervend en bondig verpakken van een politieke boodschap. Catchphrases als ‘Lyin’ Ted’ of ‘Crooked Hillary’: dat heeft Trump van de tabloids geleerd. En ten tweede is hij een product van de ochtendprogramma’s waar je kon inbellen, een nieuw fenomeen in de jaren 80. Trump heeft daar altijd graag naar gekeken, en in de loop der jaren heeft hij ook geregeld van de mogelijkheid gebruik gemaakt om in te bellen en zijn mening te geven. Hij kan het gewoon niet laten.»


big brother

HUMO 45ste president van de Verenigde Staten of niet, Trump is gewoon uitvoerend producent gebleven van ‘The Celebrity Apprentice’, het programma dat dit seizoen (dat liep van 2 januari tot 13 februari, red.) door Arnold Schwarzenegger werd gepresenteerd. Trump wordt dus niet enkel beïnvloed door televisie, hij ís televisie.

Valk «Klopt. Daarbij komt nog dat in ‘The Celebrity Apprentice’, hoewel het geen politiek programma is, een wereldbeeld wordt geschetst dat erg bij dat van Trump aansluit. Eén van zijn biografen schreef ooit dat Trump tijdens het maken van dat programma, toen-ie het zelf nog presenteerde, zijn presidentiële ambities heeft gekregen. Hij werd daar op een soort troon gezet, hoger dan het plebs, vanwaar hij als een soort god mocht oordelen over leven en dood: dat smaakte naar meer, natuurlijk. Het programma weerspiegelde perfect zijn kijk op hoe een leider hoort te zijn: grillig, onvoorspelbaar, hard, onredelijk. Een leider moet gevreesd worden, en wie voorspelbaar is en al te gedwee, wordt niet gevreesd. Dat sociaal darwinisme, om het zo maar te noemen, zag je Trump al als presidentskandidaat uitdragen. Nu hij daadwerkelijk president is, gaat hij er vrolijk mee verder.»

HUMO Soms lijkt het alsof hij zich nog altijd in een realityshow waant.

Valk «Trump is ook, bewust of onbewust, erg beïnvloed door de realitytelevisie zoals die eind de jaren 90 is opgekomen in Amerika en Europa. Neem nu ‘Big Brother’: de aantrekkingskracht van dat programma zat ’m voor een groot stuk in het ongepolijste van de deelnemers. Hoe meer conflicten, ranzigheid en dwaze fratsen, hoe beter. En de meest grillige, idiote en op het eerste zicht onsympathieke karakters werden uiteindelijk toch het sympathiekst gevonden, en schopten het het verst.»

HUMO Zal Trump de volle vier jaar van zijn termijn uitzitten, denkt u?

Valk «Ik zeg alleszins geen ‘nee’. Trump is al vaak afgeschreven, maar telkens onterecht. Toen hij zich in juni 2015 kandidaat stelde voor het presidentschap was mijn eerste gedachte, en die van velen met mij: ‘Kansloos.’ Nu zie je opnieuw dat hij massaal wordt afgeschreven: niet veel mensen lijken nog te geloven dat hij zijn vier jaar zal volmaken. Ik zou zeggen: wees niet verbaasd als Donald Trump over vier jaar nog altijd op zijn post zit, en lachend aan een tweede termijn begint.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234