'Pro Deo' op VTM

'Deze reeks geeft een unieke inkijk in de relatie tussen de pro-Deoadvocaat en zijn klant,' zo beloofde de voice-over van 'Pro Deo' op VTM, en het viel me gelijk op dat ik níét naar 'De rechtbank' aan het kijken was, een programma in dezelfde interessesfeer dat liep op Eén, en later op VIER. Van de firma Woestijnvis, makers van 'De rechtbank', ga ik er immers blindelings van uit dat haar programmamakers het verschil kennen tussen een cliënt en een klant, en dat ze, mocht er toch enige twijfel optreden, moeiteloos de weg zullen vinden naar de dichtstbijzijnde vraagbaak.

Op de taalwebsite van de VRT, een gratis dienst die ik bij dezen van harte aanbeveel, staat immers zwart op wit dat iemand die gebruik maakt van diensten een cliënt is, en iemand die aankopen doet een klant. Wie vanwege een chronisch ontoereikend saldo op z'n bankrekening beroep doet op een pro-Deoadvocaat is dus een cliënt, geen klant. Tenzij iemand bij VTM in een vlaag van grapdwang toch maar voor 'klant' heeft geopteerd, bijvoorbeeld omdat de cliënten die we zien te kregen in 'Pro Deo' veelal aanspraak konden maken op het label 'bajesklant', maar een grap die je moet uitleggen is per definitie een slechte grap.

Nu ja: bij dezen verklaren we, terwijl we onze hielen nog één keer kordaat tegen elkaar klakken, het hoofdstuk taalnazisme voor gesloten, en ontfermen ons spoorslags over de inhoud van 'Pro Deo'.

We kregen inkijk in de zaak van Steven, een manspersoon die de gevangenis al vaker van de binnenkant gezien had, en die op oudjaarsavond iemand in elkaar getimmerd had in het station van Brugge. Er hing hem nu een gevangenisstraf van 18 maanden boven het hoofd, en daar leek hij zich oprecht beroerd over te voelen. Zijn advocaat Stijn Leliaert, met wie hij zijn zaak besprak, was ervan overtuigd dat mensen als Steven kansen moeten blijven krijgen; hij besefte zelf dat hij meer geluk had gehad dan zijn cliënt, en kuste zijn beide handjes omdat zijn wieg wél in een warm nest had gestaan. De maatschappij, zo sprak de meester, mag een misdaad wel vergelden, maar ze moet misdadigers niet botweg uitrangeren door ze in een huis van bewaring te stoppen, ook al hebben ze dan een handvol vechtpartijen en een overval op een nachtwinkel op hun palmares.

De genaamde Kevin zat dan weer in voorlopige hechtenis: hij was betrapt toen hij met een paar biertjes en een pizza onder de arm een warenhuis verliet, zonder eerst langs de kassa te zijn gepasseerd. Doordat hij onder invloed was van speed én benzodiazepines - 'tien, twintig benzootjes' - was zijn reactie niet die van de doorsnee verstrooide klant, maar waren er klappen gevallen. Zelf wist hij van niks meer; zelfs zijn verklaring aan de politie kwam hem niet helder meer voor de geest.

Er was ook een derde zaak: die van ene Christian Klopfer, een late veertiger die een veroordeling voor - je verzint het niet - slagen en verwondingen riskeerde. Hij had, tureluurs van de drank, z'n vriendin geslagen, ook met de hondenriem, maar trots was hij daar niet op.

'Pro Deo' switchte hoofdzakelijk tussen Steven en Kevin en hun respectievelijke pro-Deo's; Christian en de zijne kwamen slechts aan bod als amuse voor de tweede aflevering. Van Steven kwamen we te weten dat hij intussen op het goeie pad is, en dat hij en zijn vriendin hoopten dat hij slechts een werkstraf zou krijgen: eindelijk had hij z'n leven eens op de rails, het zou zonde zijn als hij alwéér overnieuw moest beginnen. Over Kevin leerden we dat hij was grootgebracht in een gezin die naam onwaardig - hij had wel een keertje gezien hoe z'n verwekker z'n draagster van de trappen had geduwd, en met zijn vuisten op haar had ingewerkt.

In de rechtbank kwam Steven oog in oog te staan met een voorzitster die we ook al kenden uit 'De rechtbank', en die de beklaagde met de neus op de feiten drukte - het kwam zo te zien hard aan. De nadruk lag veeleer op de geweldenaar en z'n berouw dan op het pleidooi van zijn advocaat, die zijn stinkende best stond te doen voor een fractie van het ereloon dat hij elders kon scheppen. Op zich was daar niks mis mee, maar ik heb zulke schrijnende gevallen eerder gezien in 'De rechtbank', en in 'Alloo in de gevangenis' mochten gedetineerden ook al honderduit vertellen over het leven achter tralies. De noodzaak van 'Pro Deo' ontging me dan ook enigszins.

Eén keer vloog het programma compleet uit de bocht: toen voornoemde vriendin van Steven bij het verlaten van de rechtbank in tranen uitbarstte, zette de cameraman een sukkeldrafje in, om toch maar frontaal te kunnen inzoomen. Ik had het tafereel niet minder schrijnend gevonden als ze van op een afstandje gefilmd waren; het is niet omdat je een cameraploeg in je zog duldt, dat die zich als een stel ramptoeristen moet gedragen.

Of ik pro bono naar 'Pro Deo' zou kijken? Niet als ik de laatste aflevering van 'Better Call Saul' op Netflix nog niet achter de kiezen heb.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234