null Beeld

'Problemski Hotel': Manu Riche verfilmt Dimitri Verhulst

Even opfrissen: op vraag van het literaire tijdschrift Deus Ex Machina liet schrijver Dimitri Verhulst zich in de winter van 2001 – het puin van de Twin Towers smeulde nog na – voor enkele dagen opsluiten in asielcentrum Totem in Arendonk, met de bedoeling een reportage te schrijven over de bewoners.

Kristoff Tilkin

'Het leven is hopeloos absurd'

Documentairemaker Manu Riche (bekend van zijn bijdragen aan ‘Striptease’ en ‘Hoge bomen’, alsook van zijn dEUS-portret ‘Tempo of a Restless Soul’) beet zich vast in het boek van Dimitri Verhulst, en regisseerde een cast van oude bekenden (Marijke Pinoy, Josse De Pauw) en jonge honden (Gökhan Girginol, Evgenia Brendes, Tarek Halaby). Vanaf 13 januari draait zijn film ‘Problemski Hotel’ overal te lande, maar voor wie niet zo lang kan wachten: op vrijdag 16 oktober is er een eenmalige vertoning tijdens Film Fest Gent.

null Beeld

HUMO Eerst een cynische bedenking: de timing van de release had niet beter gekund.

Manu Riche «Wreed tragisch, eigenlijk. Ik volg het nieuws wel een beetje, maar toen ik drie jaar geleden aan het scenario begon, had ik nooit kunnen voorspellen dat er zich een crisis van deze omvang zou voordoen. Dimitri’s verhaal was bij wijze van spreken oude koek, maar ’t ging wél over een thema dat al lang sluimert in onze samenleving. Ik wist trouwens heel goed waarom ik uitgerekend ‘Problemski Hotel’ wilde verfilmen: Dimitri voelde perfect aan dat hij de realiteit naar zijn hand moest zetten, en ze zelfs moest uitvergroten. Met een gewone reportage had hij de absurditeit nooit zo tastbaar kunnen maken. Vandaar dat ik ook geen documentaire over het onderwerp wilde draaien, maar een fictiefilm. Alleen op die manier kon ik clichés vermijden en illusies doorprikken.

»Vooral dat laatste was meer dan nodig: we leven nog altijd in de illusie dat de wereld netjes geordend is, en dat is compleet belachelijk. Natúúrlijk gaan mensen op zoek naar een plek waar er geen oorlog woedt, en waar ze een dak boven hun hoofd kunnen krijgen en voedsel op hun bord. Wat hadden we nu anders gedacht? Onze politieke partijen voeren intussen hoogoplopende discussies over wat voor soort vluchteling je nu precies bent, of over formaliteiten als ‘het eerste land van asiel’ – echt: die prietpraat is van zo’n bedenkelijk niveau dat ik ’m nauwelijks kan aanhoren.»

HUMO In zijn ‘Problemski Hotel’ drukt Verhulst de lezer op bijna laconieke wijze met de neus op de realiteit van de vluchteling: hoelang zijn reis ook heeft geduurd, hoeveel ontberingen hij onderweg ook heeft moeten ondergaan, nu begint het pas écht.

Riche «Dat is ook de kern van mijn film. Het verhaal stopt niet aan de poorten van het asielcentrum, hè: het gaat erover hoe wij allemaal proberen te overleven in dit systeem, en over hoe wij eigenlijk allemaal verloren zijn in de wereld. Blijkbaar hebben we de vluchtelingen nodig om ons daar héél erg bewust van te worden. Het is ook daarom dat ik niet gefilmd heb in een stereotiepe kazerne, maar in het voormalige hoofdkwartier van Fortis in Brussel. Een mooier symbool kon ik nauwelijks bedenken: een prachtig stuk architectuur uit de jaren 70 dat wordt gebruikt voor wat zo mooi ‘de opvang’ heet, en dat de absurditeit nog eens extra in de verf zet. (Denkt na) Als er verder nog één raakpunt is tussen Dimitri’s boek en mijn film, dan wel dit: er zit bijzonder weinig hoop in.»

undefined

null Beeld

HUMO Euh, blij toe.

Riche «Wie het nieuws dezer dagen een beetje volgt, kan toch moeilijk beweren dat de hoop hoog oplaait? Ik vond in elk geval dat ik tot op het bot moest gaan: ik wilde niet vervallen in zo’n onschadelijk liefdesverhaaltje van ‘O, wat gaat het allemaal slecht, maar gelukkig hebben we de liefde nog!’, of in een epische vertelling over een vluchteling die het ofwel helemaal maakt, ofwel een tragische dood sterft. Ik kan onmogelijk meegaan in illusies, laat staan dat ik ze zélf zou willen verkopen. Als filmmaker probeer ik enkel te tonen hoe het leven is, en dat wil helaas zeggen: hopeloos absurd. Dat gezegd zijnde: het is een diepmenselijk verhaal geworden over hoe mensen in de meest benarde omstandigheden door het leven ploeteren.»

undefined

null Beeld

'Dimitri voelde perfect aan dat hij de realiteit moest uitvergroten. Met een gewone reportage had hij de absurditeit nooit zo tastbaar kunnen maken.'

HUMO Kortom: een gezellig avondje naar de film zit er niet meteen in.

Riche «Het zal je misschien verbazen, maar toch wel (lacht). Oké: ‘Problemski Hotel’ is natuurlijk geen feelgoodfilm, daarvoor zijn de situaties waarin de personages stranden veel te benard. Films die de mensen met een gerust geweten de nacht insturen: daar doe ik niet aan mee. Maar het hoeft zeker niet onaangenaam te zijn om de donkere kant van het bestaan te aanschouwen: je kunt perfect een entertainende film maken over ellendige toestanden. Bovendien zit er ontzettend veel leven in, mede dankzij de mooie personages en de geweldige acteurs – sommige zijn zélf ooit vluchteling geweest. Nu ik erover nadenk: het is een echte kerstfilm, want het gaat over geboren worden, over lijden en plezier maken, en over sterven. Ziedaar het leven in een notendop.»

HUMO Nog even over de financiering. ‘Manu Riche zou er graag aan beginnen,’ zo jeremieerde Verhulst in 2012 in Humo, ‘maar hij krijgt geen geld van het Vlaams Audiovisueel Fonds. Motivatie: ‘Vlaanderen is er niet klaar voor.’ Dan ontplof je toch? Intussen stikt dit landje wel van de culturele zelfgenoegzaamheid. Waar dient cultuur anders voor dan om iets te maken waar niemand klaar voor is? Als ik zoiets hoor, dan jank ik echt. Godverdomme!’

Riche (verbaasd) «Heeft hij dat echt gezegd? We hebben inderdaad niet meteen groen licht gekregen, maar dat is niet abnormaal: elk voorstel wordt in drie verschillende stadia beoordeeld door telkens een aparte commissie – scenario, ontwikkeling en productie. En in die tweede is hij inderdaad eventjes opnieuw moeten passeren. Maar het gros van de films passeert wel ergens meer dan één keer.»

HUMO Kortom: schrijvers slaan sneller in paniek dan cineasten?

Riche «Daar lijkt het wel op. We zijn trouwens niet alleen bij het VAF gaan aankloppen, maar ook bij de Franse gemeenschap en het Nederlands Filmfonds: het duurt telkens een tijdje voor je antwoord krijgt, maar dat is de normale procedure. Zodra we vertrokken waren, liep het allemaal als een trein. En om je gerust te stellen: Dimitri heeft de film intussen gezien, en hij is er zeer blij mee.»

HUMO Dus toch: eind goed, al goed.

null Beeld


'Problemski Hotel' speelt op 16/10 om 20.30u. in de Vooruit in Gent (Film Fest Gent). Na de vertoning gaan Manu Riche, Dimitri Verhulst, Els Keytsman (Directeur Vluchtelingenwerk Vlaanderen) en de Iraakse acteur Hayden Helo in gesprek met Phara de Aguirre.

Info en tickets »

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234