Professor Ad Kerkhof: 'Met betere hulpverlening kun je het aantal zelfdodingen halveren'

De mens is het enige zoogdier dat zichzelf bewust om het leven brengt: als dieren in gevangenschap stoppen met eten, is dat geen zelfdoding, maar een reactie op onleefbare omstandigheden. Maar eigenlijk is dat bij de mens óók zo, zegt emeritus hoogleraar psychologie Ad Kerkhof. Wie een suïcidepoging onderneemt, ervaart dat als de enige uitweg, want doorleven lijkt nog veel erger. Alleen, zegt Kerkhof: dat is een verkeerde voorstelling van zaken.


Denk je aan zelfmoord en heb je nood aan een gesprek, dan kun je terecht bij de Zelfmoordlijn op het nummer 1813 of via zelfmoord1813.be

Ad Kerkhof «Mensen die zichzelf willen doden, zijn vaak zichzelf niet meer. Ze zitten gevangen in een draaikolk van angst, dwanggedachten, slapeloosheid en realiteitsverlies. Ze kunnen geen vrije, weloverwogen keuze meer maken.»

– Is zelfdoding wel te onderzoeken? Wie zichzelf van het leven heeft beroofd, kan niet meer uitleggen waarom.

Kerkhof «Nee, maar er is veel onderzoek gedaan naar mensen die een zeer serieuze poging hebben overleefd. Achteraf laten zij weten dat ze niet dood wilden, maar hun situatie wilden beëindigen.

»Als je heel depressief of angstig bent, wordt zelfdoding een dwanggedachte. Daar kom je niet van af door de depressie te bestrijden, je moet de cirkel doorbreken dat zelfdoding de enige oplossing is. En dat kun je niet alleen. Praat erover, met je huisarts, of een psycholoog. Heb je een naaste met suïcidale gedachten, laat die dan weten dat je van hem of haar houdt, dat je hem of haar niet kwijt wilt.»

– Vanaf 2007 steeg het aantal zelfdodingen bij ons gevoelig. Hoe komt dat?

Kerkhof «Die stijging viel samen met de economische crisis. Dat was in het begin van de jaren 80 ook zo. De toename was het sterkst bij kwetsbare mensen. Minder perspectieven op een baan, bezuinigingen in de zorg, armoede: dat alles kan een extra druk leggen op mensen die misschien al depressief zijn. Gelukkig is het cijfer na enkele jaren alweer gedaald.»

– U pleit voor meer aandacht voor suïcide in de opleiding van artsen en verpleegkundigen.

Kerkhof «Men denkt onterecht dat zelfdoding een vrije keuze is. Als iemand na een relatiebreuk een overdosis medicatie inneemt en binnenkomt op de eerstehulpafdeling, ergert het medische personeel zich daar vaak aan. Zij moeten noodhulp verlenen, maar je kiest toch zelf voor een suïcidepoging? En een relatiebreuk, dat maakt iedereen toch weleens mee?

»Die medici gaan voorbij aan de dynamiek van een suïcidepoging: het ís geen vrije keuze. Ze snappen er vaak helemaal niets van, en dat is niet bevorderlijk voor een professionele opvang.»

– U pleit voor meer scholing. Welk effect zou dat hebben op het aantal zelfdodingen?

Kerkhof «Binnen de twee jaar leidt dat tot een afname van 50 tot 100 zelfdodingen, vermoed ik. Op korte termijn zullen er 5.000 mensen minder een suïcidepoging ondernemen, en zullen 50.000 mensen met suïcidale gedachten sneller geholpen worden. Als je het breed aanpakt, kun je in tien jaar het aantal zelfdodingen halveren.» (jvk)

Denk je aan zelfmoord en heb je nood aan een gesprek, dan kun je terecht bij de Zelfmoordlijn op het nummer 1813 of via zelfmoord1813.be.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234