null Beeld

Psycholoog Maarten Vansteenkiste: 'De klimaatspijbelaars houden ons een confronterende spiegel voor'

Terwijl het protest zich uitbreidt – vorige week kwamen ook in Nederland meer dan tienduizend klimaatspijbelaars op straat – blijft het opmerkelijk dat uitgerekend scholieren ons erop moeten wijzen dat er wat aan de opwarming van de aarde moet worden gedaan. Voelen zij de klimaatkwestie beter aan? En kunnen volwassenen, die beteuterd op al die protesten staan te kijken, iets van hun onbevangen blik leren?

Terwijl het protest zich uitbreidt – vorige week kwamen ook in Nederland meer dan tienduizend klimaatspijbelaars op straat – blijft het opmerkelijk dat uitgerekend scholieren ons erop moeten wijzen dat er wat aan de opwarming van de aarde moet worden gedaan. Voelen zij de klimaatkwestie beter aan? En kunnen volwassenen, die beteuterd op al die protesten staan te kijken, iets van hun onbevangen blik leren?

Maarten Vansteenkiste (professor ontwikkelingspsychologie aan de UGent) «Volwassenen zien al snel allerlei praktische bezwaren. Of ze worden gehinderd door strategische overwegingen en komen daardoor niet in actie. Misschien is er ook al een zekere moedeloosheid ingetreden: ze hebben zich erbij neergelegd dat het toch allemaal niet veel uithaalt. Kinderen hebben nog niet ondervonden dat ze ook tegen een muur kunnen lopen, en dat onbezoedelde optimisme helpt hen om recht voor de raap hun mening te verkondigen.

»Wat ook een rol speelt, is hun vermogen tot empathie. Kinderen kunnen sterk meeleven met anderen. Thema’s als rechtvaardigheid en de toekomst van de planeet spreken hen daarom sterk aan.

»Tieners zitten bovendien in een fase waarin autonomie zeer belangrijk is. Ze ijveren voor zelfstandigheid en een eigen mening, en dat streven enten ze nu op een maatschappelijk relevant thema. Dat is een heel goede zaak. Het is niet zomaar opstandig gedrag, het is een doordachte keuze om voor iets te gaan waarin ze ten volle geloven.»

HUMO De opstandigheid die tieners van nature voelen, heeft met dit protest dus een positieve invulling gekregen?

Vansteenkiste «Ja. We associëren de puberteit vaak met rebellie tégen gezagsfiguren: denk aan de tiener die krijtjes gooit naar zijn leerkracht. Maar deze jongeren zetten zich in vóór iets. Het gaat bovendien om een kwestie die niet enkel henzelf, maar de hele gemeenschap aanbelangt. En dat maakt het zo krachtig.»

HUMO Doordat ze op schooldagen demonstreren, wordt het een vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid, en toch weer een soort rebellie.

Vansteenkiste «Als ik de organisatoren een tip mag geven: ik zou zeker ook eens op woensdagnamiddag op straat komen. Al was het maar één keer. Dat zou een nog krachtiger signaal zijn: ze zouden iedereen die aan hun oprechtheid twijfelt, de mond snoeren door te tonen dat ze niet alleen maar een dagje willen spijbelen.»

HUMO Jongeren zijn een stuk rechtlijniger in hun denken dan volwassenen. Als ze onrecht zien, vinden ze dat er iets aan gedaan moet worden en zoeken ze niet een hoop uitvluchten.

Vansteenkiste «Dat klopt. Jongeren gieten er niet die rationele saus over. Ze worden direct aangesproken door de situatie. Kinderen zijn ook al op jonge leeftijd in staat om te wijzen op inconsequenties in het gedrag van volwassenen. Ze houden ons een confronterende spiegel voor.»

HUMO Wat ook lijkt mee te spelen, is frustratie over het feit dat volwassenen over hun toekomst beslissen. Van het slappe klimaatbeleid dragen zíj straks de gevolgen.

Vansteenkiste «Die verontwaardiging wijst misschien op een sluipend generatieconflict. Ze kan zich trouwens ook op andere thema’s toespitsen, zoals de pensioenen. Ook op dat vlak kan politici verweten worden dat ze onvoldoende vooruitkijken, en te veel andere belangen laten meespelen. De rekening daarvoor zullen de jongeren van nu ook ooit op hun bord krijgen.»

HUMO Sommige volwassenen staan achter de spijbelaars en stappen zelfs mee op, maar er zijn er ook die hen naïef vinden, of slecht ingelicht. Of ze kaatsen, nogal goedkoop, de bal terug en wijzen op de enorme afvalberg na zomerfestivals.

Vansteenkiste «Je kunt van kinderen niet verwachten dat ze experts zijn. Ze benadrukken dat overigens zelf, en verwijzen naar mensen die er wél alles over weten. Dat doen ze zeer goed, vind ik. Hun doel is de overheid tot actie aanzetten. Als alleen maar de experts op straat mogen komen, kan niemand nog engagement vertonen. Dat argument houdt dus geen steek.»

HUMO Nemen wij kinderen en jongeren wel serieus genoeg? Moeten we niet meer rekening houden met wat zij denken?

Vansteenkiste «Veel scholen hebben tegenwoordig een leerlingenparlement. Dat zou je kunnen uitbreiden naar bepaalde politieke agenda’s, zodat hun stem tenminste gehoord wordt en je weet wat er bij hen leeft. Dan kun je er beleidsmatig rekening mee houden.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234