null Beeld

Queer Pride Gent: minder party, meer protest

In Gent vindt 11 mei de eerste én de enige Queer Pride in België plaats. De queerbeweging wint de laatste jaren aan populariteit, en is er als fors groeiend alternatief voor LGBT. Humo sprak met medeorganisator Martin Zebracki (University of Leeds) over wat queer net is, en waarom een andere pride nodig is. 'In New York kan je gay ijsjes kopen, maar wat zegt dat nog eigenlijk?'

HUMO Voor veel mensen is het nog niet helemaal duidelijk wat queer precies is. Het lijkt te werken als een overkoepelende term, waardoor iedereen er zijn eigen definitie aan geeft. Is er wel een eenduidige definitie?

Zebracki «De definitie is ongoing. En dat kan niet in een label of een zinnetje samengevat worden. We zijn een collectief en daarbinnen wordt er heel verschillend gedacht over wat queer inhoudt. Het kan verwijzen naar mensen die niet passen in de sociale en seksuele normen, maar het is ook een bepaalde kritische houding. Dat komt voor in het werkwoord 'to query', uitdagen. De term is een ruimte van mogelijkheden om na te denken over wat mis is in de maatschappij. De kern is dat via queer de normen en normaliteit uitgedaagd worden.

'Grote bedrijven springen op de pride, maar de vraag is of die interesse oprecht is.'

»Daarom gaat queer ook niet enkel om seksuele identiteit alleen, maar ook om onder meer klasse, etniciteit, beperking, leeftijd, levensovertuiging en geografische afkomst. Het is niet alleen zo dat iemand als homoseksueel of transgender enkel op vlak van seksualiteit gediscrimineerd kan worden, er kunnen ook allerlei andere factoren een rol spelen.»

HUMO Als heteropersoon kan je perfect ook queer zijn?

Zebracki «Inderdaad! Iedereen kan queer denken of zijn. Het is niet voorbehouden aan wie dan ook. Het is voor éénieder die voor de queer manier van denken en leven open staat.»

HUMO Queer is tegen het hokjesdenken. Identiteiten zouden fluïde zijn, en daardoor ook niet te labelen. Maar is queer dan ook geen label?

Zebracki «Het wordt juist niét gezien als een label of hokje. De term 'queer' houdt in dat het geen label is. Queer houdt fluïditeit in, en dat staat haaks op vaste normen en dus tegen hetgeen waar ‘abnormale’ mensen mee onderdrukt worden. Daarom richt queer zich tegen de ‘normaliteit’ die bevestigd en gereproduceerd wordt door onder andere het politieapparaat, de media en het kapitalistisch heteropatriarchaat. Kortom, queer treedt activistisch op voor een alternatieve en inclusieve maatschappij voorbij winstbejag en privileges voor 'normale' heteroseksuele witte mannen met een hoge sociaal-economische klasse.

»Queer wil tegen dat establishment ingaan, tegen de binaire manier van denken van 'hetero versus homo', 'man versus vrouw', 'wit versus zwart'. Queer daagt labels uit, en dat is een verschil met LGBT en alle andere acroniemen die gebruikt worden.»


Gay Ijsjes

HUMO Queer wordt geassocieerd met 'raar' of 'bizar'. Met het opnieuw opeisen van de term scharen jullie zich in een traditie van dyke, het n-woord en white trash.

Zebracki «Queer is een soort van geuzennaam. Het is toegeëigend. Oorspronkelijk verwijst het naar 'eigenaardig', 'anders', 'vreemd'. Daarna is het heel populair geworden om het te gebruiken als sneer naar homoseksuelen. Maar vandaag gaat het fundamenteel om het uitdagen van sociale identiteiten en structurele problemen zoals onderdrukking.»

HUMO In de beschrijving van de Queer Pride Gent las ik dat pride-evenementen vaak te 'commercieel' en 'institutioneel' gedreven zijn.

Zebracki «Er is het gevoel dat het commerciële gehalte van de pride vaak de overhand heeft. Het werd meer een parade, een party dan een protest. Afgelopen zomer ging ik bijvoorbeeld voor mijn 'Queer Memorials'-onderzoek naar de prides in Amsterdam en in Warschau. Daar zie je overal wel de regenboogvlag, maar de 'pride=protest'-boodschap is minder een evidentie. Je krijgt een cocktail van regenboogkleuren zonder dat de kritische boodschap rechtstreeks naar voren komt.

'Queer daagt labels uit, en dat is een verschil met LGBT en alle andere acroniemen die gebruikt worden.'

»Grote bedrijven springen op de pride, sponsoren laten zien dat ze het goed voorhebben met LGBT's, maar de vraag is of die interesse oprecht is. Hetzelfde kan je je afvragen over politieke partijen die inspelen op pride events. En in Greenwich Village heb je bijvoorbeeld een Big Gay Ice Cream Shop waar je gay ijsjes kunt kopen. Maar wat zegt dat nog eigenlijk?»

HUMO Jullie kozen bewust om het woord 'queer' voor het woord 'pride' te plaatsen in jullie naam. Is dat een manier om je af te zetten tegen LGBT?

Zebracki «Het is allereerst organisch gegroeid. Het queerdenken was er al via mensen die zich ermee identificeerden op hun eigen manier. Het evenement is aangewakkerd vanuit lokaal en globaal engagement tegen ongelijkheid. En de queer spirit staat centraal, dus het is een gegeven dat queer in de titel staat. Zeker niet LGBT of gay of parade. Het gaat om het teruggrijpen naar de boodschap 'pride=protest' die vijftig jaar geleden ontstond bij de Stonewall-rellen in New York. Toen kwamen holebi's en in het bijzonder transgenders collectief in opstand tegen onderdrukking en politiegeweld. »


Een Momentum

HUMO Is het de bedoeling dat queer LGBT zal vervangen op een gegeven moment?

Zebracki «Het is wat afhankelijk van de geografische context. In bepaalde landen heeft het nog altijd veel zin om jezelf via identiteitspolitiek zichtbaar te maken. Plaatsen waar je mogelijk vervolgd kan worden als niet-hetero, vragen nu eenmaal een heel andere aanpak. Jezelf profileren op basis van je seksuele identiteit om geëmancipeerd te worden werkt daar wellicht anders dan hier in België waar je bijvoorbeeld wel al kan trouwen met iemand van hetzelfde geslacht.

»Hier kunnen we verder gaan dan identiteitspolitiek. Met queer kunnen we andere mistoestanden aankaarten dan enkel seksuele identiteit. Queer zou vooral zelfreflectief moeten blijven en zich niet moeten laten instrumentaliseren. Er zijn verworvenheden maar we moeten kijken hoe die kritisch te rijmen vallen met de normen die bestaan.»

HUMO Het kan aan mij liggen, maar de laatste twee jaar lijk ik meer en meer op queer feestjes, queer film screenings en queer bars te stoten. Is er een queerboom aan de gang?

Zebracki «Ik denk dat er een momentum is, zo voelt het alleszins. Ik heb geen cijfers, maar het woord 'queer' wordt inderdaad veel gebruikt. Het verwijst soms naar mensen, soms naar een state of mind, maar ik denk wel dat het telkens gaat om het creëren van een kritisch platform om hele actuele thema's zoals fobie voor de 'ander', institutioneel geweld, systematisch racisme, discriminatie, vooringenomenheid, stigma en onverdraagzaamheid aan te kaarten. En zo te tonen dat het ons allemaal raakt.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234