Radiohead - A Moon Shaped Pool

De allereerste reacties op de nieuwe, negende Radiohead waren voorspelbaar in twee kampen onder te brengen: de cynici die de plaat snel terzijde wierpen, wegens geen ‘OK Computer’ 2.0, en zij die er maandagochtend al – en dus na amper anderhalve beluistering – het grootste meesterwerk van het lopende jaar in hoorden. Dat moeten mensen met goede oren zijn, want het schuchtere ‘A Moon Shaped Pool’ laat zijn gezicht pas na lang aandringen zien.


Alles over Radiohead

Wij weten bij het begin van deze recensie alleen dat we een break-upplaat in handen hebben. In ‘Desert Island Disk’ verslikt Thom Yorke zich bijvoorbeeld in de mantra ‘Different types of love are possible’, en dat zou verwijzen naar de recente breuk tussen de zanger en Rachel Owen, 23 jaar lang zijn partner. Meer signalen van ontworteling in ‘Present Tense’ (‘As my world comes crashing down / I’m dancing / Freaking out’) en ‘Ful Stop’ (‘You really messed up everything’). In ‘Identikit’ is Yorke dan weer hoorbaar zijn marbles aan het verliezen.

Passend bij een plaat die een afsluiting van het verleden beoogt, heeft de band een aantal oude parels opgevist. Zoals ‘True Love Waits’: voor het eerst op een concert gespeeld in 1995, uitgegroeid tot livefavoriet, aanwezig op liveplaat ‘I Might Be Wrong’ en hier in een extra trage, dromerige, wonderlijke dieetversie. De bouwstukken van ‘Burn the Witch’ werden tijdens de ‘Kid A’-sessies al eens in elkaar geklikt. ‘Present Tense’ was er, in protogedaante, in 2008. En ook het met dubreggae overgoten ‘Identikit’ gaat al vijf jaar mee. Vier keer het wachten waard.

‘A Moon Shaped Pool’ is ook ‘Jommekes Grote Vakantieboek’: tjokvol raadsels, leuke weetjes en puzzels. ‘Daydreaming’ herhaalt om te beginnen het als apekool klinkende zinnetje ‘Efil ym fo flaH’ – maar hou dat voor een spiegel en je krijgt ‘Half of my life’, opnieuw een verwijzing naar de relatiebreuk. Dan: wie de cirkelende baslijn van ‘The Numbers’ hoort, zal ‘Zoek de zeven verschillen’ met Serge Gainsbourgs ‘Melody’ willen spelen. En de claymation-video bij ‘Burn the Witch’ was al een politieke rebus. Ook blijken alle songtitels op de tracklisting in alfabetische volgorde te staan, maar naar het waarom zijn we nog aan het zoeken. We beseffen pas dat we het écht te ver gaan zoeken als we na uren anagrammen met de letters van ‘A Moon Shaped Pool’ niet verder raken dan ‘Lap, shampoo no deo’, en daar tóch een betekenis achter vermoeden.

Als dit een plaat over het bloedende hart van Yorke is, dan ook één die meer dan ooit aan het muzikale infuus van de filmcomponist in Jonny Greenwood hangt. De Radiohead-gitarist voorzag de voorbije jaren Hollywood-films als ‘There Will Be Blood’, ‘We Need to Talk About Kevin’ en ‘Inherent Vice’ van een soundtrack, en ook hier spalkt hij de helft van de songs met weelderige strijkersarrangementen, sinistere soundscapes en heelder scènes oproepende sfeerschepping. Op de achtergrond van bijna elke song: talloze krullen, dubbele bodems en extra ritmelaagjes, die als figuranten subtiel door beeld komen gelopen. ‘The Numbers’ is het duidelijkste voorbeeld: een open song, die door het London Contemporary Orchestra op een hoger, tijdloos plan getild wordt. Als Radiohead straks géén symfonisch orkest mee op tournee neemt, zou dat de nieuwe songs bijna automatisch te kort doen.

Single ‘Burn the Witch’ is verder de beste Radiohead-openingssong sinds ‘Everything in Its Right Place’ – van het hoogst potente ‘met de deur in huis’-type. Het lethargische ‘Daydreaming’ vergt veel luisterbeurten om helemaal open te bloeien, maar wie volhardt, hoort een prachtige miniatuur, met een contrabas die in de slotseconden de klaaglijke stem van Yorke imiteert. ‘Ful Stop’ is nu al een Radiohead-classic: een pulserende, aardedonkere groove die je zes minuten aan de haak houdt. ‘Present Tense’ is de raarste kwiet: psychedelische flamenco light met een streep country-gothic. ‘Tinker Tailor Soldier Sailor Rich Man Poor Man Beggar Man Thief’ is geweldig, en weer zo’n halve film in vijf minuten.

De negende van Radiohead kent grote statements noch dijkbreuken, wil niet krampachtig afscheid nemen van wat voorafging – en is alleen al daarom een buitenbeentje in hun output van de laatste vijftien jaar. ‘A Moon Shaped Pool’ heeft ook geen hoogtepunten die onmiddellijk boven de rest van het veld uittorenen, nauwelijks evidente singles. Het is: de hele plaat of niets, en dat draagt bij – voor wie tijd heeft – tot een intense en verslavende luisterervaring.

Vorige week mochten we voor Humo alle voorgaande Radiohead-platen in een soort subjectieve hitparade rangschikken, van gewoon goed naar geniaal. Daarin komt ‘A Moon Shaped Pool’, met wat we nu weten, voorlopig op vier te staan. Als we er nog een paar weken mee samenleven, komt het brons vanzelf in zicht.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234