Radiohead (Heineken Music Hall, Amsterdam, 21 mei 2016)

Buzz. Als je Radiohead, de Vijf van Oxford, anno 2016 wil kenmerken, dan is dat het perfecte woord. Een plaat zonder platenmaatschappij uitbrengen en de fans zelf laten beslissen wat ze betalen? Buzz. Openlijk ruzie met Spotify zoeken? Jaren verdwijnen om dan een vage studiofoto op Instagram te plaatsen? Je hele webgeschiedenis wissen en tegelijk een nieuwe plaat droppen, waarop de tracks simpelweg alfabetisch gerangschikt staan? Buzz, buzz, buzz.

In bovenstaand licht past ook de wereldtournee die afgelopen weekend in Amsterdam werd afgetrapt. Een paar maanden geleden werden de shows aangekondigd – slechts een handvol landen, en bewust geprogrammeerd in kleinere zalen dan de status van de groep rechtvaardigt. Ga maar na: in de Heineken Music Hall (ook wel: Bijlmer Bierhal) in Amsterdam - een betonnen kolos zonder ziel, maar perfect voor livemuziek – passen 4.000 mensen. De Ziggo Dome, ook beton en een gebrek aan ziel, maar dan een steenworp verder, kan 16.000 bezoekers aan. Waarom niet daar? Waarom niet, verspreid over twee avonden, vier keer zoveel fans een kans geven om de groep voor het eerst in bijna vijf jaar live te zien spelen? Zeker omdat België wordt overgeslagen, zou dat een fraaie geste geweest zijn. Het antwoord: in kleinere zalen staan levert exclusiviteit op, een verhevigd gevoel van ‘daar móét je bij zijn’. Buzz.

Die overpeinzingen terzijde was het natuurlijk ook gewoon dolletjes om de magistrale groep het podium op te zien wandelen in Amsterdam Zuid-Oost. In volgorde van opkomst: drummer Phil Selway, een metronoom in kale, bedeesde uitvoering.Twee uur aan een stuk perfect spelen: dan ben je een beest, de motor van de groep. Hij was ook excellent in de backings – na Yorke is hij de beste stem van het gezelschap.

Colin Greenwood is een grappig klein mannetje, maar ook een bassist die er zelden naast zit. Ed O’Brien is de slaggitarist en hij doet dat al bijna 25 jaar naar behoren. Toch hebben we wat met hem te doen, als hij tijdens een elektronisch nummer weer eens sip naar zijn schoenpunten staart. Maar op andere momenten stáát hij er: wat hij tegen het einde van de reguliere set in 'The National Anthem' presteerde, daar kun je alle mogelijke combinaties van de woorden ‘rock’ en ‘roll’ op loslaten.

Jonny Greenwood is steeds meer de kapitein van Radiohead. De nieuwe plaat klinkt als één van zijn P.T. Anderson-soundtracks, live voerde hij de groep ook zaterdagavond virtuoos aan. Of het nu met een Telecaster, een piano, een transistorradio of zijn befaamde analogue system is: het is nooit minder dan virtuoos. En zou hij stiekem Peter Pan zijn? Zelden een muzikant zo erg niet zien verouderen. In Amsterdam zagen we diezelfde magere kop met bloempotkapsel als in ’97.

Over Thom Yorke, aka Loetje Lodderoog, kunnen we kort zijn: de dagen dat hij met zichzelf in de knoop lag, zijn long gone. Een hipsterknot, een leren motorjack en de moves van om het even welke Studio 54-paradijsvogel: een mens die eindelijk vrede heeft met het feit dat hij een rockster wil zijn. Hij zong de hele avond loepzuiver, en was overduidelijk in een goede bui. Getuige de meerdere, pesterige 'Creep'-aanzetjes die hij gaf. Om het dan niet te spelen. De fans aten uit zijn hand.

Na de set, dik twintig nummers en twee uur lang, kunnen we een aantal zaken concluderen. De tour rond 'A Moon Shaped Pool' staat nog in de steigers. Er werd overduidelijk één en ander uitgeprobeerd. Het tweede deel van de reguliere set bestond voornamelijk uit midtempo-songs van de laatste twee platen: 'The Numbers', 'Present Tense', 'Nude', 'Separator' en het behoorlijk geweldige 'Identikit', dat met zijn krautdub weer wat beroering bracht. Sterke songs op de cd, die live in geclusterde vorm de aandacht deden verslappen. Niet meer doen, kortom. O’Brien en Greenwood zaten er ook flink naast in de dubbele solo die 'Identikit' naar de uitgang begeleidde. Dan liever 'Everything in Its Right Place' dat, met 'The National Anthem' daarvoor, de hartslag weer omhoog deed knallen. Het was de afsluiter van de reguliere set, en Yorke zag dat het goed was.

Andere conclusie: het materiaal van 'A Moon Shaped Pool' wint live aan zeggingskracht. 'Burn the Witch' en 'Daydreaming' mochten openen, en dat gebeurde harder en intenser dan op de plaat. 'Decks Dark' en 'Desert Island Disk' waren live zelfs een stuk beter dan op cd. 'Ful Stop' was een absoluut hoogtepunt – duistere jazz met een uitzinnig coda, waarin extra slagwerker Clive Deamer (Portishead) mocht schitteren; hij rolde het tapijt uit waarop Yorke vooraan op het podium zijn voodoo uitvoerde. Waanzinnig. Met oudje 'Talk Show Host', een loeihard 'There There, All I Need' en een zinsbegoochelend 'Lotus Flower' werd in het midden van de set de overwinning binnengehaald.

En verder? Dat het publiek collectief kippenvel van kont tot kruin kreeg bij de eerste akkoorden van 'Lucky', maar dat dat niet noodzakelijk opging voor Thom Yorke zelf. Dat bleek ook bij de eerste, goeddeels akoestische toegift: zijn gedachten leken in 'How To Disappear Completely' elders, 'Karma Police' werd loom, te loom, gespeeld. 'Street Spirit' was een aangename verrassing, maar ook wat makkelijk scoren: het publiek nam de zang over. Nee, dan liever de tweede toegift: 'Bodysnatchers', een song die met zijn ruige gitaren in drievoudige canon verdraaid complex in elkaar steekt, maar toch hard en direct is als een uppercut van The Stooges. De laatste song, 'Idioteque', vinden wij, na er vijftien jaar mee te hebben geleefd, toch wat lomp, maar van de uitzinnig dansende Yorke krijgen we nooit genoeg.

Radiohead in Amsterdam was een halve repetitie en een halve kerkdienst. We zagen een legendarische groep die aan het uitvinden is hoe straf ze live kunnen zijn, en ook hoe ze een compromis kunnen vinden tussen oud en nieuw, tussen gitaar en synthesizer. Het was een goede show, maar eerlijk is eerlijk: we hebben ze ook al beter gezien. Geen probleem, verder: we wachten geduldig af tot ze nog eens naar hier komen, ongetwijfeld tot de tanden bewapend en weer volledig bedreven in een livegroep zijn.


Setlist:

Burn the Witch

Daydreaming

Decks Dark

Desert Island Disk

Ful Stop

Lucky

There There

Lotus Flower

All I Need

Talk Show Host

Identikit

The Numbers

Present Tense

Separator

Nude

The National Anthem

Everything in Its Right Place

Toegift:

Give Up the Ghost

How to Disappear Completely

Karma Police

Bloom

Street Spirit (Fade Out)

Toegift#2:

Bodysnatchers

Idioteque

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234