null Beeld

Recordaantal spoorlopers in 2016: 7 doden, 679 incidenten, 1.981 uren vertraging

Op 8 juli 2016 werden om 17.21 uur twee spoorlopers van 17 en 19 jaar nabij Ciney doodgereden door een trein. De twee jongens waren speelpleinmonitor en hadden net vijftien kinderen veilig bij hun ouders afgeleverd, toen ze de sporen overstaken in plaats van de ondergrondse oversteekplaats te gebruiken.

'Als je de trein hoort aankomen, is het al te laat'

In 2016 werden 679 incidenten met spoorlopers gemeld: een verontrustend record.

Frédéric Petit (woordvoerder Infrabel) «Er gaat geen dag voorbij of we zien spelende kinderen langs het spoor, jongeren die selfies nemen of stoere spelletjes spelen, pendelaars die een kortere weg willen nemen via de sporen, wandelaars die hun hond uitlaten. Op en rond de sporen lopen is verboden, maar in België lijkt niemand zich daaraan te storen. Tot een paar jaar geleden schommelde het aantal voorvallen rond de 500, maar in 2015 was er plots een forse sprong naar 573. Vorig jaar waren het er nog eens ruim honderd meer. En dat zijn alleen maar de gevallen die gemeld werden: de werkelijke cijfers liggen stukken hoger.»

HUMO Hoe detecteren jullie die spoorlopers?

Petit «Meestal zijn het de treinbestuurders die aan de verkeersleiding melden dat ze iemand langs de sporen zien lopen, soms zijn het ook buurtbewoners. Er gaat dan onmiddellijk een alarmsignaal naar alle treinbestuurders in de betrokken zone. Gevolg: het treinverkeer wordt stilgelegd, of de treinen rijden verder met 5 kilometer per uur. Dat zorgt natuurlijk voor gigantische vertragingen.

»In november vorig jaar hadden we twee markante voorvallen op de Brusselse Noord-Zuidas, het drukste knooppunt van het land. Op maandag 21 november liep daar een jongeman op de sporen en werd het treinverkeer 25 minuten stilgelegd. Toen de politie ter plaatse kwam, was de vogel al gaan vliegen, maar zijn korte wandeling zorgde ervoor dat 117 treinen in totaal 23 uur vertraging opliepen. Drie dagen later was het weer prijs: spoorlopers tussen Schaarbeek en Brussel-Noord zorgden toen voor 45 uur vertraging bij 225 nationale en internationale treinen. Ook toen werd het treinverkeer maar een halfuur stilgelegd, niet eens tijdens de spitsuren, maar de impact is enorm. Spoorlopers zijn de grootste oorzaak van vertragingen: elke dag gemiddeld 5,5 uur. In 2016 zorgde dat voor een totaal van 1.981 uur, bijna een verdubbeling tegenover twee jaar voordien.»

HUMO Waarom gebeurt het steeds vaker?

Petit «Het is een mentaliteitsprobleem. Eigenlijk is het heel raar: je gaat toch ook niet op een landingsbaan van een vliegtuig wandelen? Maar in het spoorverkeer lappen de mensen de verkeersregels aan hun laars, en minimaliseren ze de risico’s. ‘Geen trein te zien, even snel een selfie nemen.’ Ze denken dat ze de trein wel zullen horen aankomen, maar een trein is stil. Als je hem hoort, is het al te laat.

»We hebben vorig jaar meer dan duizend Belgen geënquêteerd over hun gewoontes rond en langs de sporen. Een kwart van de ondervraagden gaf toe dat ze af en toe langs of op de sporen wandelden; 14 procent zei zelfs dat ze af en toe een overweg overstaken bij een rood licht. Op de vraag waarom ze over de sporen liepen, antwoordde bijna de helft dat ze een kortere weg wilden nemen. Eén op de vijf ondervraagden vond het een mooie plek om te wandelen, bijna één op de vijf jongeren zag het als een ontmoetingsplaats waar ze graag rondhingen, en 4 procent zei dat ze er stoere spelletjes speelden en aan waaghalzerij deden.

»We hebben er ook een typeprofiel uit afgeleid: de meeste spoorlopers zijn mannen tussen 18 en 34 jaar, en ze wonen iets vaker in de buurt van Brussel. Elk jaar zien we een piek in de schoolvakanties. Geregeld worden dan hele groepen jongeren op de sporen gesignaleerd – twee jaar geleden hebben we zelfs een hele scoutsgroep van de rails moeten plukken. Vorig jaar kreeg ik op een zaterdag in de paasvakantie telefoon dat er kinderen aan het spelen waren op de sporen in de buurt van Herentals. Dan is het alle hens aan dek. Toen er mensen gingen kijken, waren ze verdwenen, maar anderhalf uur later zaten ze wat verder op de sporen te spelen. Daar zouden ouders toch echt beter op moeten toezien.»

HUMO Hebben jullie weet van jongeren die elkaar uitdagen om zo lang mogelijk op de sporen te blijven staan?

Petit «Dat gebeurt, we zien het soms op filmpjes en foto’s die jongeren op sociale media posten. We communiceren daar bewust weinig rond, omdat we beducht zijn voor het copycat-effect, maar we weten dat sommige jongeren er een kick van krijgen. Er worden ook veel selfies op de sporen genomen, en vorig jaar hadden twee meisjes het klaargespeeld om een hele fotoshoot op de sporen te doen. Als we achter zulke fratsen komen, nemen we altijd contact op met de betrokkenen en vragen we om het filmpje te verwijderen, omdat het aanzet tot gevaarlijk gedrag.»

undefined

null Beeld


Struikelmatten

HUMO Jullie voeren al jaren campagnes tegen spoorlopen, maar niks lijkt te helpen.

Petit «We proberen het probleem op verschillende manieren aan te pakken. Zo hebben we een vijftigtal hotspots in kaart gebracht waar veel spoorlopers worden gesignaleerd. Daar plaatsen we afsluitingen en hagen met doornen, zodat de sporen moeilijker bereikbaar worden. Maar je kunt dat niet overal doen: we hebben in België 9.000 kilometer spoor. We gebruiken sinds twee jaar ook struikelmatten in de buurt van stopplaatsen en overwegen, matten met rubberen kegels waar de mensen moeilijk over kunnen wandelen.

»Maar het is vooral de mentaliteit die moet veranderen: de cijfers zijn zó verontrustend. 2017 is niet goed begonnen: in januari zijn in Landelies twee rugzaktoeristen in een tunnel door een trein gegrepen, de derde was zwaargewond. Ook voor de treinbestuurder en de hulpverleners is het erg traumatiserend. Er blijft niet veel over van een slachtoffer. In juni 2015 is er in Anzegem een jongetje van 11 door een trein aangereden. Ik ben daar toen zelf geweest: alleen al dat rode tentje op de sporen zien staan, dat hakt er in. Vandaar dat we aan ouders en leerkrachten vragen: pomp die veiligheidsregels erin. Wij hebben zelf ook lessenpakketten samengesteld over de veiligheid op en rond het spoor.

»Tegelijk zetten we in op repressie. De spoorwegpolitie, de lokale politie en onze veiligheidsmensen van Securail voeren heel veel controles uit. Soms is dat het enige wat helpt. Dat zie je bijvoorbeeld bij de kabeldiefstallen: tussen 2006 en 2012 hadden we meer dan 1.300 kabeldiefstallen per jaar. We hebben dan in samenspraak met de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken een nationaal actieplan uitgedokterd, met heel veel politiecontroles en strenge straffen in de rechtbanken. En zie: vandaag is het aantal gedaald naar een honderdtal. Ik denk dat er voor spoorlopers ook zo’n maatregel nodig is.

»Dat de Belg lak heeft aan de regels in het spoorverkeer, zie je trouwens ook aan de ongevallen aan de overwegen. Er zijn wekelijks incidenten met auto’s en fietsers die door de gesloten slagbomen rijden, en bijna maandelijks valt er een dode.»

HUMO Ook het aantal zelfdodingen op het spoor is opnieuw gestegen.

Petit «Ja, maar op uitdrukkelijke vraag van preventieorganisaties geven we daarover geen cijfers meer, omdat ook dat een copycat-effect kan hebben. In 2009 heeft Robert Enke, een beroemde Duitse voetballer, een einde aan zijn leven gemaakt op het spoor, en in de weken nadien waren er op het Duitse spoor vijf tot zes keer meer gevallen van zelfdoding. We pakken dat dus met fluwelen handschoenen aan. We blijven wel maatregelen nemen: we plaatsen omheiningen en infraroodcamera’s, en we werken sinds enkele jaren ook met bluelights: blauw licht heeft een rustgevend effect op mensen, waardoor ze minder gemakkelijk extreme dingen gaan doen. In Japan behaalden ze er al bijzonder goede resultaten mee.»

HUMO In de nasleep van 22 maart zagen we ook een verdubbeling van het aantal bommeldingen.

Petit «In 2016 hadden we maar liefst veertig bommeldingen of verdachte pakketjes, tegenover 18 in 2015. Tot nu toe allemaal vals alarm, maar de hinder is gigantisch. Op 5 oktober 2016 was er een bommelding in Brussel-Noord. Daar zijn toen 285 treinen afgeschaft en was er in totaal meer dan 400 uur vertraging. Eén telefoontje, en tienduizenden reizigers kwamen uren te laat op hun bestemming.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234