Reizigers met bagage: de vakantiefilosofie van Cath Luyten, Ivo Mechels en Rudi Vranckx

We hebben met het drukbezette drietal afgesproken om de zomer op gang te trappen met hun beste verhalen over hun talrijke reizen. ‘Als ik ergens binnenging, moest ik voortdurend opletten: ‘Oei, ik stap op een schedel.’’

'Ik heb vooral geleerd dat angst tegenover een ander niet nodig is. Iedereen wil liefde en respect.'

Cath Luyten mocht tien jaar lang voor ‘Vlaanderen vakantieland’ de wereld rondreizen, Ivo Mechels is sinds 2016 CEO van Euroconsumers, de internationale consumentenkoepel boven Test-Aankoop, en als oorlogscorrespondent kent Rudi Vranckx het Midden-Oosten als zijn broekzak.

HUMO Zijn jullie blij hier te zitten zonder eens te moeten opstijgen?

Cath LUYTEN «Mij had je toch plezier gedaan met de boodschap: ‘En je mag alsnog vertrekken!’ De eerste keer dat ik het vliegtuig nam, was trouwens hier. In het zesde leerjaar mochten we met de hele klas het vliegtuig naar Koewacht op, en vlogen we boven de koeltorens van Doel.»

IVO MECHELS «Mijn eerste vliegreis was met mijn ouders, naar Spanje. Ik was toen 14, en ik weet nog dat ik erg geschrokken was door de turbulentie.»

Rudi VRANCKX «Ik was 9 toen ik voor het eerst met mijn ouders het vliegtuig naar Mallorca nam. Fantastisch. Je weet niet wat je precies moet verwachten, maar je vlíégt eindelijk. Wat ik me daarvan nog herinner, is dat er mensen op het vliegtuig aan het roken waren. Nu kun je je dat niet meer voorstellen. Ik vond toen al dat het stonk (lacht).»

MECHELS «Ik ben wel blij dat ik hier eens stressloos met een frisse pils zit. De laatste twee jaar neem ik het vliegtuig zonder erbij na te denken. Ik ben net terug van vijf dagen Rio, de week daarvoor zat ik twee dagen in Lissabon.»

VRANCKX «Ik ben sinds gisteren terug van vier dagen Perugia (een stad in Umbrië, red.), waar ik al twintig jaar een huis heb. Als ik moet decompresseren, ga ik daarheen. Daarvoor was ik zeventien dagen in Syrië en Bagdad. De oorlog blijft na zo’n opdracht voortwoeden, maar je kunt natuurlijk geen vijf jaar in Syrië blijven.»

LUYTEN «Zou je dat willen?»

VRANCKX «No way (lacht). Ik wilde er de vrouwen en kinderen van de verdwenen jihadi’s zoeken. Zodra je die gevonden en gesproken hebt, is de opdracht volbracht. Ik wilde ook per se naar Mosul, om de muzikanten te bezoeken die midden mei op mijn verzoek in Lier zijn komen optreden. Maar de laatste tien jaar kom ik ook graag terug thuis. Hoe meer je reist, hoe groter de behoefte om terug te keren.»

MECHELS «Van Rio ben ik naar Amsterdam gevlogen, om van daaruit de Thalys naar Antwerpen te nemen. Toen die Antwerpen naderde, wees ik volslagen onbekenden op de bezienswaardigheden: ‘Daar! De kathedraal! En ginds! De Luchtbal!’ (lacht) Ik kan op mijn 58ste nog altijd lyrisch worden over mijn stad. De Middenstatie: het mooiste station dat er is!»

LUYTEN «Het vierde mooiste ter wereld zelfs, volgens het Amerikaanse magazine Newsweek.»

HUMO Cath Luyten, ‘Vlaanderen vakantieland’ werd in 2015 afgevoerd. Mis je het?

LUYTEN «Ontzettend. Door de stress heb ik toen niet beseft dat het de allermooiste job is. Maar ik trek zelf nog veel de hort op, ik wil dingen blijven ontdekken. Ik ben net terug van twee weken Qatar, waar ik een stagiaire bij Al Jazeera heb geïnterviewd. Mijn beste vriendin woont op een krakkemikkige zeilboot in Empuriabrava, aan de Frans-Spaanse grens, en van daaruit ben ik naar Qatar doorgereisd. Ik ben geen fan van oliestaten met hoge wolkenkrabbers en veel blingbling, maar Qatar was toch een openbaring. Van het Midden-Oosten had ik alleen nog maar Oman gezien. Ik herinner mij daarvan een drie uur durende tocht tussen de rotsen en een maaltijd bij het bergvolk. Toen het deksel van de pot werd genomen, zag het schapenvlees zwart van de vliegen.»

'Ik heb vazen met zand van zeventig verschillende stranden erin. Ik durf ze niet weg te doen, want dat is twintig jaar van mijn leven.'

VRANCKX «Tjokvol eiwitten!»

LUYTEN «Qatar was anders. Je merkt dat er veel geld omgaat, maar het zag er wel allemaal mooi verzorgd uit. Niemand betaalt er belastingen en iedereen heeft er een job. Of zo komt het toch over.»

VRANCKX «Als ik naar zulke landen ga, is het om te werken. Ik word er ook anders bekeken. Als ze mij in de inkomhal met allerlei opnamemateriaal zien staan, voel ik de blikken al: ‘Die komt ambetant doen. Hem moeten we volgen.’ Of ik mag niet binnen, omdat ze weten dat ik op zoek ga naar de donkere kant – de arbeiders die daar in de ellende zitten, bijvoorbeeld. Bovendien zijn er ook landen en regimes die zich hautain gedragen tegenover buitenstaanders, en de Golfstaat-Arabieren kennen er wat van. Het is toch niet omdat je olie of aardgas in de grond hebt zitten, dat je beter bent dan een Bengalees die zich voor jou halfdood moet werken? Ik kan dat niet meer loskoppelen.»

LUYTEN «Voor ‘Vlaanderen vakantieland’ ben ik vier weken door Zuid-Afrika getrokken met twee blonde Zuid-Afrikanen. Allemaal heel tof, tot ze zich plots anders gedroegen tegenover de zwarte bewakers van ons hotel. Toen zag ik dat de apartheid nog lang niet verdwenen is.»

MECHELS «Ik heb ooit een soort omgekeerd racisme meegemaakt. Ik was op de markt van Kigali papaja’s gaan kopen met een zwarte priester, en plots maande die mij aan te vertrekken. Er waren blijkbaar mensen op de grond aan het spuwen, wat ik in al m’n onbevangenheid niet had opgemerkt. Het volk uit die wijk was arm en stond door het koloniale verleden afkerig tegenover blanken. Ken je het boek ‘Alles gaat voorbij, behalve het verleden’ van Luc Huyse? Een rake titel. De Rwandese genocide dateert nog maar van 1994: dat zijn trauma’s waar je voorzichtig mee moet omgaan.»


Overal lichamen

HUMO Pluizen jullie Lonely Planet-gidsen uit voor jullie op reis gaan?

MECHELS «Het gros van mijn reizen is voor mijn werk, en er blijft weinig tijd over om de toerist uit te hangen. Mijn job is zeer vermoeiend: iedereen wil de CEO spreken, dus moet ik veel presentaties en vergaderingen bijwonen.»

HUMO Zou je liever skypen met iemand uit Brazilië dan ernaartoe te gaan?

MECHELS «Zo’n bezoek is onvervangbaar. Ik moet ter plaatse gaan in Rio en São Paulo, omdat Brazilianen andere noden hebben dan pakweg Belgen of Spanjaarden. Brazilië is een land dat opgedeeld is in sociale klassen, van A tot E. De favela’s zitten daar niet bij, er bestaat zelfs geen letter voor. Dat vind ik heel erg, maar zo werkt de financieel-economische wereld. En met de Braziliaanse evenknie van Test-Aankoop mikken we op de middenklasse.

»Ik ben, in tegenstelling tot Rudi, nog niet in de favela’s gaan wandelen, maar in Rio heb ik toch onveilige situaties meegemaakt. Wij beseffen niet hoe goed we het hier hebben. Wij hoeven geen tralies voor onze ramen te zetten.»

'Als ik bezoek krijg in Italië, heb ik na een tijdje zin om hun smartphone in het veld te gooien, bij de everzwijnen (lacht)'

VRANCKX «En bij ons staat er niemand met een geweer naast de kassa, zoals in de winkels in Johannesburg: ‘Ga jij betalen of gaan wij schieten?’»

LUYTEN «In 2010 heb ik Frank (Raes, haar man, red.) vergezeld toen hij voor het WK in Johannesburg zat. We zaten twee weken opgesloten op een bewaakt domein, omdat het buiten te onveilig was. Verschrikkelijk!

»We hebben ook in Mexico rondgetrokken. Onderweg naar Palenque zagen we plots in de verte een kabel over de weg hangen. We stopten en werden ineens omsingeld door vier gewapende militairen. We moesten hun wat geld toestoppen, anders konden we niet verder. Zo houd je die praktijken in stand, maar wat kun je anders doen?»

MECHELS «In Rio liggen onze kantoren aan het strand. In het begin ging ik daar over de middag joggen, tot iemand zei: ‘Are you crazy? You take your wallet and your smartphone with you?’ De volgende keer liet ik die in het hotel liggen, maar wat als jou iets overkomt en je niemand kunt bellen? Jammer dat je daardoor dan ergens anders gaat joggen.

»Het ergste wat ik heb meegemaakt, was in 1994 in Rwanda. Ik werkte toen voor landsverdediging en vergezelde de toenmalige minister van Defensie Leo Delcroix en de blauwhelmen. We waren er een paar weken vóór het vliegtuig van de Rwandese president Juvénal Habyarimana werd neergehaald (wat de genocide van 1994 inluidde, red.). ’s Avonds ging ik met de para’s mee in hun jeeps, en er werd toen geschoten – nooit ben ik dichter bij geweren gekomen. Ik had met mensen uit de buitenwijken afgesproken in Hôtel des Mille Collines, en zij bezorgden mij lijsten met namen van mensen die vermoord zouden worden. Ik moest die aan kolonel Luc Marchal bezorgen, die de VN-troepen in Kigali leidde. Dat heb ik ook gedaan. Twee weken later is de genocide losgebarsten en kreeg ik berichten over mensen die ik daar kende: ze bleken inderdaad vermoord.»

HUMO Rudi Vranckx, jij werd in 1989 voor de eerste keer door de VRT uitgestuurd, naar de Roemeense revolutie. Went het om mensen neergeschoten te zien worden?

VRANCKX «Nee. Je ontwikkelt een soort tweede natuur om daarmee om te gaan, maar dat mág niet wennen. Ik blijf wel op een bizarre manier functioneren in zulke omstandigheden. Alles rond mij lijkt dan trager te gaan, tot het voorbij is. Maar ik heb ook mensen gezien die blokkeren, zoals konijnen voor een lichtbak. Die heb ik haast letterlijk op een vliegtuig moeten zetten.

»Twee maanden geleden liep ik met die muzikanten in Mosul rond, dat was waanzinnig. Je ziet er veertigduizend huizen in puin liggen, kilometers ver. Ik had het nog maar zelden op die schaal gezien, ik waande me in een zombiefilm. Er lagen alleen maar dode mensen en lichaamsdelen. Als je ergens binnengaat, moet je voortdurend opletten: ‘Oei, ik stap op een schedel.’ Daar droom je ’s nachts wel van.»

LUYTEN «Ga je daarna met een therapeut praten?»

VRANCKX «Ik heb eens met een Canadese psychiater samengezeten voor een debat over internationale journalistiek. Hij heet Anthony Feinstein en heeft onderzoek gedaan naar posttraumatische stressstoornissen bij journalisten. Hij keek mij vreemd aan toen ik vertelde dat ik al een kwarteeuw oorlogscorrespondent ben. Bleek dat de helft van mijn collega’s na vijftien jaar ofwel alcoholicus of drugsverslaafd was geworden, ofwel gek en gescheiden was. Ik raak nog altijd erg ontroerd en onthutst, maar ik slorp dat op en geef dat weer. Volgens Feinstein is dat een psychologisch beschermingsmechanisme.

»Die laatste keer in Mosul moest ik aan Rwanda denken. We gingen clandestien een kelder binnen, waar drie à vier lagen lichamen op elkaar waren gegooid. Bij mij neemt verontwaardiging dan de bovenhand: ‘Doet niemand hier iets aan?’ Onlangs is het Amnesty International-rapport over Raqqa vrijgegeven: een militair had gezegd dat het van de Vietnamoorlog geleden was dat ergens nog zoveel bommen gegooid zijn. Kunnen wij daar dan niet gaan helpen? Al is het maar om de lichamen te identificeren? Vrijwilligers gooien die lichamen in trucks, dumpen ze op een vuilnisbelt en gooien er met een bulldozer wat zand overheen.»

'Ik heb één keer moeten overnachten bij een bedelaar. Mijn jeans heb ik toen wel aangehouden.'

MECHELS «Maar Rudi, als het regime zelfs niet toestaat dat de gewonden geholpen worden, wat moet je dan met de doden doen?»

VRANCKX «Bij mij maakt het vooral boosheid los.»

HUMO En die boosheid is een motor voor je werk?

VRANCKX «Ja, dat is brandstof. Dan weet je waarom je daar bent.»

MECHELS «Het is je roeping om dat te laten zien aan de wereld, maar het zet ook dingen in gang. Kijkers worden na zo’n reportage lid van Amnesty International, bijvoorbeeld.»

VRANCKX «Daarom is het zo belangrijk dat onze Nomaden (de reporters van Vranckx’ reeks ‘Nomaden’, red.) vanuit een zekere verontwaardiging de wereld intrekken en laten zien wat er fout gaat. Je mag boos zijn, maar niet cynisch.»

HUMO Je Nomaden trekken naar exotische oorden, zoals de eilandrepubliek Kiribati. Heb je soms ook geen zin om daarheen te gaan in plaats van wéér naar een oorlogsgebied?

VRANCKX «Absoluut. Ik ben de afgelopen twintig jaar vaak met die vraag langsgegaan bij mijn bazen. Zij zeggen dan: ‘Ga toch nog maar eens.’ (lacht)»

HUMO Je expertise is soms een vloek?

VRANCKX «Ik ben van de generatie die ‘Dallas’ nog heeft gezien: als je één keer J.R. hebt gespeeld, dan zit je daar voor de rest van je leven aan vast. En eerlijk, ik zou het ook niet kunnen laten.»


Omelet op de motor

HUMO Wat steekt er altijd in jullie reiskoffer?

VRANCKX «Een lichtgevende e-reader.»

LUYTEN «Is dat niet gevaarlijk? Dan kunnen ze je lokaliseren!»

VRANCKX «In gore hotelletjes in het Midden-Oosten vraag ik altijd een kamer aan de achterkant, dan kunnen er geen granaten binnengegooid worden. En met een buitentrap, zodat ik kan wegvluchten. Meestal is er geen elektriciteit, maar ik wil kunnen lezen in bed, dus heb ik altijd een lichtgevende e-reader bij, waar je voor een prijsje detectiveverhalen op kunt downloaden. Na een paar hoofdstukken val ik dan in slaap.

»Jaren geleden heb ik de noise cancelling-hoofdtelefoon ontdekt, die alle omgevingsgeluiden onderdrukt. Op het vliegtuig is dat fantastisch. Ik kan steeds moeilijker tegen chaos en kabaal.»

LUYTEN «Ik sleur kilo’s reisgidsen mee, die soms leuke situaties opleveren. We waren eens op roadtrip door Amerika, en volgens zo’n gids kon je in Death Valley, de warmste plek van Noord-Amerika, een eitje bakken op je motorkap. Ik wilde dat testen, dus zijn we eerst om eitjes gegaan.»

VRANCKX «En ze waren gekookt toen je door Death Valley reed?»

LUYTEN «Nee, maar het ei was in de motorkap ingebrand. We kregen het er niet meer uit!»

VRANCKX «Die autoverhuurder zal gedacht hebben: ‘Wéér iemand die de Lonely Planet gelezen heeft!’ (hilariteit)»

MECHELS «Als CEO van Euroconsumers moet ik vijf organisaties leiden, samen 1.500 werknemers. Om de stress te bestrijden, heb ik altijd een boekje over mindfulness van Edel Maex bij. Alleen al de gedachte dat ik het bij me heb, helpt al. En verder zitten altijd een powerbank en een universele stekker in de koffer.»

HUMO Is er tijd om naar films te kijken op het vliegtuig?

MECHELS «Op de heenreis moet ik vaak nog documenten doornemen, presentaties voorbereiden en mails beantwoorden. Maar op de terugreis lukt het soms wel. Onlangs heb ik ‘The Post’ gezien, die film over The Washington Post met Meryl Streep en Tom Hanks. Keigoed!»

LUYTEN «Dat vliegen wordt onderschat. Ik mocht voor ‘Vlaanderen vakantieland’ eens naar de Seychellen. Iedereen jaloers, maar tijdens die reis heb ik huilend naar huis gebeld: ‘Ik stop ermee!’ Na een nachtvlucht van tien uur vanuit Parijs, waarop ik niet geslapen had omdat ik de reportage moest voorbereiden, moesten we beginnen te draaien zodra we geland waren. We sliepen op een catamaran zonder airco, en het was vier dagen aan het regenen. Ik had de videocassettes in m’n kajuit bewaard, maar die was ondergelopen. Ik heb ook met een voetwonde in hondenpoep getrapt. Later kreeg ik een zwarte plek op m’n voet: er bleek een worm in te zitten (lacht). Mensen denken vaak: je moet niet zagen, je zit op de Seychellen. Maar het is nog altijd wérken.

»Onlangs heb ik voor het eerst in businessclass gevlogen: een gigantisch verschil! Je zit ruim, je kunt je stoel tot een bed omtoveren en ze komen je vragen waar je zin in hebt.»

MECHELS «Heb ik nog nooit gedaan: Test-Aankoop betaalt dat niet.»

VRANCKX «De VRT ook niet.»

MECHELS «Er is mij wel ooit een upgrade aangeboden, maar de voorzitter van de raad van bestuur zat toen vlak achter mij. Ik heb beleefd bedankt (lacht).»

HUMO En wat nemen jullie terug mee naar huis?

LUYTEN «Ik heb vazen staan met zand van zeventig verschillende stranden erin. Met krantenpapier ertussen, en per laagje klevertjes aan de buitenkant van de vaas met de herkomst van het zand: Oman, de Seychellen, Mexico. Op een gegeven moment waren m’n klevertjes op, waardoor ik niet meer weet welk zand precies van welk strand komt. Nu heb ik vier zulke vazen staan en ik vind ze niet mooi meer, maar ik durf ze niet weg te doen. Dan roep ik onheil over me af, want in die vazen zit twintig jaar van m’n leven.»

'Mijn vrouw zou liever à l'improviste gaan kamperen, maar ik heb zo weinig vrije tijd, dat ik liever vooraf alles uitstippel.' Ivo Mechels

MECHELS «In India heb ik eens op een olifant mogen rijden, en sindsdien heb ik een zwak voor die dieren. Als ik ergens mooie olifantenbeeldjes zie, dan kan ik het niet laten die te kopen.»

VRANCKX «Ten tijde van de oorlog in Irak kreeg ik van mensen weleens een cactus uit hun tuin mee: nu heb ik een hele collectie cactussen staan. En ik heb ook een kapot bord uit het hoofdkwartier van de Libische dictator Kadhafi

LUYTEN «Allee, jong!»

VRANCKX «Ik was Kadhafi’s paleis binnengegaan nadat er pas gevochten was, en dat lag op zijn schouw. Voor alle duidelijkheid, het heeft geen enkele waarde.»

HUMO Maar je hebt toch een stukje geschiedenis liggen.

VRANCKX «Ik heb ook een stuk steen uit de compound van Osama bin Laden. Daar heeft hij wel over gelopen, hè! En een stuk gips met de afbeelding van een engel, van de bedsponde van Saddam Hoessein

MECHELS «Geweldig!»

VRANCKX «Ja, ik ben snel ter plaatse op plekken waar weinig anderen komen (lacht).»

LUYTEN «Door een tekort aan slaapplaatsen heb ik ooit eens in het bad van Nelson Mandela geslapen. Daar heb ik toen heel bewust van genoten.»

VRANCKX «Het mooiste wat ik liggen heb, is een schilderij over de aanval op een kerk in Bagdad, waar in 2010 58 mensen zijn omgekomen. Om dat te verwerken, hadden sommige overlevenden daar tijdens hun therapie een schilderij over gemaakt. Eén van hen heeft me zijn doek meegegeven, over de waanzin zoals hij die beleefd heeft. Het hangt nog altijd in mijn huis in Italië.»


HIV voor iedereen

HUMO Cath Luyten, jij zei eens dat je in tien jaar ‘Vlaanderen vakantieland’ meer hebt geleerd dan aan de unief. Wat zoal?

LUYTEN «Begrip en respect voor iedereen. Niet neerkijken op anderen is het hoogste goed in het leven. Door te reizen kom je in situaties en op plekken terecht die je doen beseffen dat je niets voorstelt. Waardoor je ook niet met je kin in de lucht gaat lopen, ook al kom je toevallig op tv. Als ik met mijn zoon ga roadtrippen door Amerika, dan ziet hij alle blingbling van L.A., maar hij ziet óók dat er daklozen in hun eigen urine liggen te slapen.

»Ik ben ooit op reportage geweest in Lesotho, een bergachtig staatje in Zuid-Afrika. Meer dan de helft van de bevolking heeft er hiv. Je herkent hen aan het T-shirt dat ze moeten dragen. Overdag zie je timmerlui lachend doodskisten maken, terwijl de radio loeihard speelt. Wij lopen hier vaak te kankeren over pietluttigheden.»

VRANCKX «Mensen vragen mij altijd of ik door mijn job mijn beeld over de mens niet heb moeten bijstellen. Wel: neen. 95 procent van de mensen wil dat hun kinderen naar school kunnen gaan om een beter leven te kunnen leiden dan zijzelf. Ik ben redelijk naïef gebleven, omdat ik merk dat mensen voor me openstaan en me willen helpen, ook al hoeven ze dat niet te doen. Als er in Bagdad 2 miljoen euro op je hoofd staat en er dan toch mensen zijn die je uitnodigen om bij hen thuis te schuilen – terwijl ze met één telefoontje rijk zouden kunnen worden – dan kun je niet anders dan blijven geloven in de goedheid van de mens. Er zijn nu veel polariserende debatten die ik niet snap. Ik heb vooral geleerd dat angst tegenover een ander niet nodig is. Iedereen wil liefde en respect.»

MECHELS «Ik heb bewust Spaans geleerd, zodat ik toch een beetje kan communiceren als ik voor mijn werk op reis ga. En je merkt dat het een ander soort contact oplevert. Je doet dat uit respect, en dan krijg je ook respect terug. Het valt mij ook op dat mensen niet zoveel verschillen. Met Euroconsumers behartigen wij de basisbehoeften: veiligheid, gezonde voeding en een goede hospitalisatieverzekering. Dat laatste kennen ze niet in Brazilië, terwijl dat bij ons keuzestress veroorzaakt: ‘Welke verzekering zouden we het best nemen?’»

HUMO Toen ik Sien Volders interviewde over haar roman ‘Noord’, zei ze: ‘Bij hun thuiskomst worden wereldreizigers ongelukkig door de banaliteit van het dagelijkse leven, terwijl alle verhalen die je in verre oorden bijeensprokkelt, ook hier te vinden zijn, als je er tenminste voor openstaat.’

VRANCKX «Reizen is een gemoedstoestand. Ik ben vandaag lukraak een kapperszaak in hartje Leuven binnengewandeld. De kapper bleek een Syrische vluchteling te zijn, die in 2009 uit Afrin weggevlucht is. Hij was er acteur, en vertelde me over een bevriende danser die vermoord was. Ik kon na de kappersbeurt bij wijze van spreken een boek over zijn leven schrijven. Je hoeft daar dus niet voor te reizen.»

LUYTEN «Wat Sien wellicht bedoelt, is dat je op reis andere dingen belangrijk vindt. Ik kan dan tevreden zijn met een matras op een koude vloer, maar terug thuis plots een andere zetel willen, omdat die beter in het interieur zou passen. Wat is daar toch de verklaring voor?»

HUMO Zouden jullie kunnen reizen zoals Wim Lybaert met zijn Columbus: zien waar je uitkomt, want de reis is belangrijker dan de bestemming?

LUYTEN «Mijn reisgezelschap verwijt me weleens dat ik aan het volledigheidssyndroom lijd: ik wil alles gezien en iedereen gesproken hebben. Je weet immers nooit waar je daardoor terechtkomt. In een restaurant iemand aanspreken van wie de zoon een boot blijkt te hebben, waar je de dag daarna mee kunt gaan varen: dat maak je niet mee als je aan het zwembad van je hotel blijft liggen.»

MECHELS «Ik heb daar discussies over met mijn vrouw. Zij zou liever à l’improviste gaan kamperen, maar ik heb zo weinig vrije tijd, dat ik liever vooraf alles uitstippel. We hebben nu afgesproken dat we één nacht in een tent slapen, en de andere nachten op hotel.»

LUYTEN «Ik geef het je op een briefje: dat zullen al snel meerdere nachten worden!»

VRANCKX «Vroeger reisde ik graag traag: dan kon ik makkelijk twee maanden onderweg zijn, met de boot of de trein tot in Istanbul. Maar sinds m’n huidige job ga ik altijd naar m’n huis in Italië. Als ik daar naar een restaurant ga, weten ze al wat ik ga bestellen. Als ik in Italië bezoek krijg, doorbreek ik soms m’n routine, maar ik zal zelf geen uitjes plannen. Ik moet voor m’n werk al zoveel organiseren, dat ik dat niet ook op vakantie wil doen.»

HUMO Is het de bedoeling ooit definitief naar Italië te verkassen?

VRANCKX «Mijn wortels liggen zowel in Leuven als in Umbrië, en daarnaast trek ik naar de brandhaarden in het Midden-Oosten: dat is yin en yang voor mij. Ik ben bang dat ik onrustig zou worden als ik me ergens permanent zou vestigen.»

MECHELS «Mijn beste vrienden – een Vlaming die met een Ierse is getrouwd – hebben een cottage gekocht op het punt tussen County Clare, County Tipperary en County Limerick. We gaan er elk jaar naartoe. Ik heb m’n hart aan Ierland verloren. Het land, de mensen, de scones, de thee, de Guinness, de whiskey… Zalig! Alleen het weer is wat minder (lacht).»

LUYTEN «Ik ben eens met Frank op vakantie gegaan naar Mauritius. Ik dacht dat we er niets zouden beleven, maar het was de meest bewogen trip tot dusver. John McAreavey, een Gaelic footballspeler, was er toevallig op huwelijksreis en verbleef in hetzelfde hotel. Zijn vrouw was thee gaan halen in hun hotelkamer, maar een halfuur later was ze nog steeds niet terug op het strand: ze bleek dood in bad te liggen, drie kamers verder dan de onze. De schuldigen bleken personeelsleden te zijn, die toeristen beroofden. Twee dagen eerder had ik ze met z’n drieën met een kaart aan onze deur zien prutsen, hoewel er geen probleem was met die deur. Ze zijn toen mompelend weggegaan.»

MECHELS «Toen ik vroeger naar Ierland trok, liftte ik eerst naar Oostende, waar ik de boot naar Dover nam. Dan reisde ik heel Engeland door tot in Holyhead. Daar scheepte ik in naar Dublin, en het laatste stuk deed ik met de trein. Ik was drie dagen onderweg. Dat is toch spannender dan gewoon een vliegtuigticket kopen? Toen ik was aangekomen in Limerick, had ik de laatste bus gemist naar Murroe, waar m’n vrienden woonden. Ik vond geen B&B meer en ben toen bij verschillende huizen gaan aanbellen. Uiteindelijk kon ik de kamer delen met een bedelaar: door mensen te laten overnachten, kon hij de huur aan z’n landlady betalen. Ik heb toen wel mijn jeans aangehouden (lacht).»

HUMO Hoe zit het met de vakantieliefdes?

MECHELS «Voor zover ik me kan herinneren, zijn die er nooit geweest.»

LUYTEN «Er was eens een Klaus Heffner uit Münster. Ik dacht: een man met zo’n familienaam! (lacht) Dat is nog even iets geweest, ik ben hem nog vaak met de auto gaan opzoeken. En er was ook een Fabio in Toscane.»

MECHELS «Om op dat liften terug te komen, ik heb nooit iets raars meegemaakt, maar wel veel toffe gesprekken gehad. Ik vind het jammer dat je nog weinig lifters ziet.»

VRANCKX «Op mijn 22ste ben ik met een schoolvriend liftend door Griekenland getrokken. We sliepen toen op stranden en kwamen soms op louche plekken terecht. In parken die berucht waren als trefpunt voor homoseksuelen, spraken we af dat we om beurten drie uur zouden slapen (lacht). En kun je je inbeelden dat de gsm en het internet nog niet bestonden? Je was een maand weg, en je stuurde een kaartje dat vaak pas aankwam als jij ook weer thuis was: ‘Het eten is hier goed en het weer is niet slecht.’ Hoe zouden ouders daar nu mee omgaan?»

''Iedereen was jaloers toen ik voor 'Vlaanderen vakantieland naar de Seychellen mocht, maar tijdens die reis heb ik huilend naar huis gebeld: 'Ik stop ermee!'' Cath Luyten

LUYTEN «Ik heb m’n gsm eens bewust thuisgelaten toen ik voor drie weken naar Corsica vertrok, maar dat had niet het verhoopte effect. Erg om dat te moeten constateren. Ik deel toch graag dingen met mijn vrienden of ouders.»

VRANCKX «Sociale media zijn pure horror. Als ik bezoek krijg in Italië, probeer ik mijn gezelschap op te leggen op twee tijdstippen per dag hun mails te checken. Maar ik krijg dat niet verkocht. Dan heb ik op den duur zin om dat ding in het veld te gooien, bij de everzwijnen (lacht).»


Zware voetafdruk

HUMO Het cliché wil dat mensen vaak hun grenzen verleggen op reis, of zichzelf tegenkomen.

LUYTEN «Voor ‘Vlaanderen vakantieland’ heb ik dingen gedaan die ik anders niet snel zou doen, zoals canyoning en bungeejumpen. Maar of dat een pluspunt is?»

VRANCKX «Fysiek grenzen verleggen interesseert mij niet, maar ik zou wel een keer een week lang in het zuiden willen rondtrekken. Alleen, zonder tegen iemand te spreken. Dat is voor mij jezelf tegenkomen. Ik heb al overwogen om vanuit Italië Franciscus van Assisi achterna te gaan.»

MECHELS «Of te voet naar Compostela! Joost Callens (CEO van Durabrik, red.), die ik via de mindfulness heb leren kennen, heeft dat al een paar keer gedaan.»

HUMO Hebben jullie nog contact met mensen die jullie op reis ontmoet hebben?

LUYTEN «Veel mensen hebben vooroordelen tegenover Amerikanen: ‘Hun vriendelijkheid is fake!’ Maar als je een maand door de States trekt, is het net leuk dat ze open zijn: je kunt diepe gesprekken met hen voeren, ook al zijn ze een paar dagen later weer uit je leven.»

VRANCKX «Misschien kun je net daaróm diepzinnige gesprekken met hen voeren.

»Bij mij zijn de contacten doorgaans het meest intens met de fixers en de tolken: je maakt samen zoveel mee, dat het vrienden blijven. Velen zijn intussen gevlucht, omdat ze met de dood bedreigd werden.»

HUMO Zijn er ook nadelen aan het reizen verbonden?

MECHELS «Ik heb met vrienden eens een fantastische rondreis door India gemaakt, maar ben toen wel doodziek geweest door de turista (reizigersdiarree, red.). Ik voelde me zo ellendig dat ik toen gewoon op straat een strip pillen gekocht heb, iets wat ik anders nooit zou doen.»

LUYTEN «Ik ben ooit ziek op reportage naar Zwitserland vertrokken. De dokter vroeg of ik schaaldieren had gegeten, wat ook zo was. Hup, valium, recht in m’n billen. Bij terugkomst in België bleek dat ik al zeven weken met een buitenbaarmoederlijke zwangerschap rondliep. In het ziekenhuis kreeg ik te horen: ‘Was je een halfuur later aangekomen, dan was het gedaan met je.’»

HUMO Reizen is nadelig voor het milieu. Moet de impact van vliegreizen doorgerekend worden aan de klant?

MECHELS «De volledige impact kun je nooit doorrekenen: dan schroef je de democratisering terug. Mijn zoon is een globetrotter: hij is door al die goedkope vliegtickets al op plekken geweest die ik nooit heb kunnen bezoeken.»

'Ik heb een stuk steen uit de compound van Osama bin Laden. En een stuk van de bedsponde van Saddam Hoessein.' Rudi Vranckx

VRANCKX «Zou het geen goed idee zijn om een bepaald bedrag ter compensatie aan te rekenen, dat rechtstreeks aan een ecologische zaak wordt besteed? Een zaak die bovendien door betrouwbare mensen wordt behartigd, zodat het geld niet in de zakken van de grote maatschappijen of de overheid terechtkomt?»

MECHELS «Absoluut. Dan zou men ook bereid zijn om dat te betalen. Om de parallel te trekken: fairtradeproducten zijn ook in ons consumptiepatroon ingeburgerd.»

LUYTEN «Of neem die vuilniseilanden, waar je drie dagen plastic uit de oceaan kunt helpen vissen, en in ruil daarvoor in een resort op dat paradijselijke eiland mag verblijven.»

HUMO En wat met de impact op jullie sociale leven?

MECHELS «Die impact is groot: ik ben de helft van de tijd weg. Je moet een nieuw evenwicht zien te vinden. Mijn kinderen zijn ondertussen volwassen en hebben hun eigen leven. Met hen moet ik nu ook afspreken om ze te kunnen zien.»

LUYTEN «Ten tijde van ‘Vlaanderen vakantieland’ had ik de avond vóór het vertrek telkens een knoop in de maag, maar zodra ik in de auto naar de luchthaven zat, bestond thuis niet meer.»

VRANCKX (knikt) «Zodra ik in het buitenland ben, zit ik in mijn bubbel. Maar door die drive heb ik veel moeten missen. Ik had mijn 40ste verjaardag met vrienden willen vieren, maar ik moest naar de oorlog: ze hebben me achteraf op de foto’s gemonteerd, zodat het toch leek alsof ik erbij was. Idem voor mijn 50ste verjaardag. Je sociale leven verpietert, maar ik klaag daar niet over, want ik heb dat zelf gewild.»

LUYTEN «Ik heb lang gedroomd van een sabbatical, een jaar lang rondreizen met mijn gezin. Frank zijn pensioen leek mij daar altijd het uitgelezen moment voor, maar dat is al in maart 2019. Hoe dichter het komt, hoe groter de twijfel: ‘Is het wel het goede moment?’ Ik ben al 40, misschien kom ik daarna niet meer aan de bak. En m’n zoon wil z’n vrienden niet achterlaten.»

HUMO Dus het komt er wellicht niet van?

LUYTEN «Jawel! Als jij zegt dat het er nooit van zal komen, dan is dat een extra motivatie om het tóch te doen (lacht). Een huisje op Mauritius kopen lijkt mij het einde: een jaar lang gewoon eten, slapen en elkaar liefhebben. Kan dat nog?»

HUMO Om af te sluiten: wat is jullie eerstvolgende bestemming?

MECHELS «Ljubljana, in Slovenië, voor het werk.»

LUYTEN «Ik ga op vakantie naar Sicilië. Eilanden zijn perfect voor mijn volledigheidssyndroom: op een gegeven moment heb je echt álles gezien.»

VRANCKX «Ik ga terug naar Italië, want over tien dagen moet ik naar Syrië of Soedan. Ik heb altijd wel een excuus om naar Perugia te gaan: ik moet het gras afrijden, olijven plukken of druiven persen.»

LUYTEN «Als je ooit handen tekortkomt…»

VRANCKX «Altijd! In februari heb ik mijn 110 olijfbomen met kippenmest bemest: daar ben je even zoet mee. Maar het zal een miraculeuze oogst worden.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234