null Beeld

Rembrandt's J'Accuse

Voor het ongetrainde oog heeft Rembrandts 'Nachtwacht' nog het meest weg van een donkere 'Waar is Waldo?'-oefening. Wie beter kijkt, ziet een niet eens zo subtiele aanklacht tegen de ringleaders van een moordcomplot. Dat is het uitgangspunt van de brandnieuwe documentaire 'Rembrandt's J'Accuse' van de Brit Peter Greenaway - de essayversie van zijn anderhalf jaar eerder opgenomen speelfilm 'Nightwatching'.

Redactie


'J'Accuse' weegt motieven, kroongetuigenissen en bewijsstukken tegen elkaar af en komt uit bij een verdict waartegen verder beroep overbodig is.
Peter Greenaway «Je kan het vergelijken met de centrale premisse van Antonioni's 'Blow-Up'; daarin bestudeert David Hemmings een enigszins onduidelijke foto waarop zogezegd de bewijzen van een moordzaak te vinden zijn. Alleen is er dit keer niets onduidelijk: Rembrandt was de beste fotograaf van zijn tijd, en de hele zaak ligt er vingerdik op. Zie het gerust als een aflevering van 'CSI', geplaatst in het zeventiende-eeuwse Amsterdam: het vergt wat getuur in de verte om de zaak te kunnen oplossen, maar het forensische bewijsmateriaal liegt niet.
»'De Nachtwacht' is wellicht het op twee na bekendste schilderij in de westerse wereld - na Da Vinci's Mona Lisa en Michelangelo's plafond van de Sixtijnse kapel. Dat het werk ons meer dan drieënhalve eeuw later nog altijd weet te intrigeren, maakt duidelijk dat het die ereplaats niet gestolen heeft.»
- En passant wordt ook duidelijk waarom Rembrandt op relatief korte tijd degradeerde van rijke parvenu tot eenzame, uit de gratie gevallen clochard.
Greenaway «Hij was een gerespecteerd man, de opdrachten kwamen goed binnen, en hij verdiende er een flink appeltje voor de dorst aan. Maar zijn ondergang werd ingezet kort na 'De Nachtwacht'. De samenzweerders waren niet blind: ze hadden meteen door wat Rembrandt met zijn schilderij bedoelde, en omdat ze het werk niet zomaar konden vernietigen - 't was al van bij het begin een zeer gewaardeerd én beroemd doek - koelden ze hun woede dan maar op de meester zelf. Hoe de vork precies aan de steel zit, kan ik hier niet in één-twee-drie uitleggen; daarvoor zal je moeten kijken, vrees ik.»
- 'Rembrandt's J'Accuse' schijnt overigens niet door iedereen gesmaakt te worden.
Greenaway «Ik wéét dat enkele dichtgeschroefde kunsthistorici niet opgezet zijn met de insinuatie dat Rembrandt een soort Sherlock Holmes was. Maar Rembrandt was naar verluidt een nuchtere mens met veel relativeringsvermogen: ik ben ervan overtuigd dat hij gesmuld zou hebben van deze documentaire.»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234