Renaat Landuyt, burgemeester van Brugge (SP.A): 'Ik zou vandaag geen politicus meer worden. En ik hoop dat mijn kinderen er nooit aan beginnen'

Renaat Landuyt lijkt een tikje eenzaam. Zijn partij is op de dool en de verjongde SP.A-top luistert niet meer naar hem. Als burgemeester van Brugge staat hij al vijf jaar in een schietkraam. Ondanks zijn onderkoelde imago hakt de kritiek er wel degelijk in. De ranzige slogans die vorige week op zijn gevel werden geklad, waren een dieptepunt. ‘Ik heb één geruststelling: lager dan dit kan het niet meer worden.’

Striemende vlagen keren de paraplu’s in het Brugse centrum binnenstebuiten. De ritmisch tikkende regen doet de kasseien blinken. Maar het toeristenleger laat zich niet afschrikken. Chocolade- en wafelverkopers doen gouden zaken. Ook Renaat Landuyt heeft zich niet laten ontmoedigen door het abrupte afscheid van de zomer. Hij is met de fiets, zoals altijd. ‘Als mijn fiets tegen de gevel van het stadhuis staat, weten de mensen dat ik er ben en dat ze me kunnen opzoeken.’

HUMO Hoe zit het met de leefbaarheid van Brugge in het toeristisch seizoen?

Renaat Landuyt «Uitstekend. Ik woon hier tweehonderd meter vandaan, in een rustige straat, en ik heb geen last van toeristen. Met strenge regels houden we de binnenstad leefbaar. Elk jaar slikken we ruim 6 miljoen bezoekers, per dag zijn dat er evenveel als het aantal inwoners in de binnenstad: 18.000. De druk is enorm. Maar steden als Amsterdam, Parijs en Barcelona beschouwen ons als een voorbeeld van hoe je de zaken in de hand houdt. De hotelstop die Barcelona nu invoert, handhaven wij al decennialang. Voor een burgemeester is dat politiek schadelijk: je moet sterke lobby’s trotseren en ondernemers frustreren. Het is normaal dat zij een bloeiende zaak willen, maar ik moet het karakter van de binnenstad bewaken. Dat blijft het hoofdproduct.»

HUMO Hoe ver gaat die druk van de ondernemerslobby’s?

Landuyt «Ik heb al veel meegemaakt: haatcampagnes op sociale media, chantage. De drang om de stad volledig te exploiteren is groot. Maar Brugge is in de eerste plaats een leefomgeving. De bewoners zijn mijn prioriteit. Als het huis gezellig is voor hen, is het ook aangenaam voor bezoekers. En die bezoekers komen sowieso.

»Wij zijn de eerste stad die de gratis tours gaat reglementeren om de drukte te beheersen. Gidsen mogen maximaal twintig mensen begeleiden. Als het er meer zijn, moeten ze microfoontjes en oortjes gebruiken. Megafoons zijn verboden. Internationale organisaties zeggen dat ik gek ben geworden, maar de Bruggeling vraagt dit. De overlast werd te groot.

»Je moet hier voor alles een vergunning hebben. Segways zijn gereglementeerd, in andere steden niet. Vakantiewoningen zijn verboden in de binnenstad. Zo vermijden we dat rijke ondernemers onze bewoners wegconcurreren door huizen op te kopen en daarin toeristen te laten logeren. Dat zou de prijzen nog meer de hoogte in jagen. Alleen B&B’s zijn toegelaten, thuis bij echte Bruggelingen.

»Ik ben een fan van Barcelona, maar daar is de ramp al gebeurd. Er hangen spandoeken aan terrassen en er wordt betoogd tegen toeristen. Dronken vakantiegangers houden er feestjes op straten en pleinen. Dat zorgt voor lawaai, wildplassers, vuilnis en vandalisme. Men heeft het te ver laten komen. De stad is geen feestzaal.»

HUMO Maar ook in Brugge hangen de zwarte vlaggen uit. Een jonge moeder getuigde vorige week in De Standaard dat er dagelijks 423 bussen door haar straat rijden. Haar kinderen worden ’s morgens uit bed gerammeld, spiegels vallen van de muren, de gevel vertoont scheuren en de ratten sluipen erdoor naar binnen. In een bevraging zei 94 procent van de bewoners last te hebben van de bussen.

Landuyt «Mijn grote probleem is: ik krijg alle kritiek, maar ik heb niks te zeggen over die bussen.

»In Dijon, een stad die vergelijkbaar is met de onze, arriveren de treinen en bussen op een plein buiten het historisch centrum. Reizigers stappen over op kleinere bussen om in het centrum te geraken. Onze gemeenteraad heeft unaniem voor die kleinere bussen gestemd, maar De Lijn wil niet mee, omdat die circuits minder rendabel zijn. Dat krijg je als een vervoersmaatschappij louter wordt afgerekend op reizigersaantallen.

»We hebben de binnenstad opnieuw aangelegd met stenen die geen zwaar vervoer verdragen. Toch zet De Lijn me onder druk omdat ze met die zware bussen door de winkelstraat willen. Dat gaat niet meer! Tijdens de werken hebben de winkeliers de voordelen van een autovrije winkelstraat ingezien.»

'Ik ben één dag tevreden geweest: toen ik de verkiezingen won. Daarna is de kritiek niet meer gestopt'

HUMO Maar intussen is er nog geen oplossing voor die arme vrouw wier kinderen uit bed worden gerammeld.

Landuyt «We werken eraan. Ik ben erin geslaagd om zes bussen per uur uit haar straat te halen, zestig per dag. Maar in Brussel loopt alles traag. Ik probeer in het Vlaams parlement mijn contacten aan te spreken en apprecieer dat Mercedes Van Volcem (oppositieleidster in Brugge en Vlaams parlementslid voor Open Vld, red.) hetzelfde doet. Maar het contact met De Lijn is dramatisch. Ik vind het gek dat een gemeentebestuur niet zelf kan beslissen over de stopplaatsen en de buscircuits in de stad. We bekijken nu of we niet zelf kunnen investeren in kleinere busjes. Maar soms denk ik dat ons busprobleem sneller opgelost zou zijn als ik de burgemeester van Antwerpen was.»


Aversie

HUMO In het gemeenterapport van Het Nieuwsblad was u met 4,3 op 10 de slechtst scorende burgemeester van de Vlaamse centrumsteden. Hoe komt het dat u zo onpopulair bent?

Landuyt «Ik had niks anders verwacht. Ik ben één dag tevreden geweest: toen ik de verkiezingen won. Daarna zijn de problemen begonnen. De kritiek kwam van alle kanten en het is niet meer gestopt, tot op vandaag.»

HUMO De oppositie zegt ook dat u een verkeersinfarct hebt gecreëerd door de vele openbare werken.

Landuyt «Wie wil weten wat files zijn, moet eens in Gent, Antwerpen en Brussel gaan kijken. In Brugge valt dat wel mee. We hebben de voorbije jaren veel werken laten uitvoeren. Alles wat de Vlaamse overheid wou doen, heb ik aangenomen. Ik weet hoe het werkt: op het einde van de legislatuur is het geld op. Die vele werken hebben ergernis opgewekt, dat was een politiek risico. Maar vandaag is Brugge beter ontsloten dan ooit.

»Bij de opening van de A11 was er een rel omdat er naast de weg een bord stond met ‘Brugge-Zeehaven’. Open Vld vond dat schandalig, ook al had hún Vlaamse regering dat beslist: het moest ‘Zeebrugge’ zijn. Zelfs over zulke futiliteiten gaat het.»

HUMO U staat dus al vier jaar in een schietkraam. Waar komt dat vandaan?

Landuyt «In deze tijden is het abnormaal dat een socialist hier burgemeester is. Na het afscheid van mijn voorganger (CD&V’er Patrick Moenaert, die van 1995 tot 2012 burgemeester was, red.) lag het terrein open. Alle partijen hoopten op hun kans, maar níémand hield het voor mogelijk dat wij zouden winnen. Daarom speelt men het nu zo hard. Je kunt het zo gek niet bedenken of het is mijn schuld. Toch zegt mijn buikgevoel dat ik in 2018 nóg een keer kan verrassen. Bij mijn wekelijkse huisbezoeken voel ik dat het goed zit. Ik zeg vaak tegen onze mensen: vorige keer was het onmogelijk, nu wordt het gewoon moeilijk.»

HUMO U bent gepokt en gemazeld in de Wetstraat, maar toch vreet de kritiek aan u?

Landuyt «Het is heel zwaar, ja. Gelukkig heb ik een goede fysiek. Het moeilijkste jaar uit mijn loopbaan was 2013, mijn eerste jaar als burgemeester.

»Ik ben begonnen met de financiën en de modernisering van de administratie. Enkele ambtenaren die niet mee wilden, zijn met brugpensioen gegaan en hebben hun gal gespuwd in de pers. Daarna zijn die werken begonnen en werd de kritiek nog erger.»

HUMO Uw coalitiepartner, CD&V-kopman Dirk De fauw, vindt dat u geen burgervader bent.

Landuyt «Ik ben misschien minder gezellig dan mijn voorganger. Ik vergader meer dan ik feest en zal nooit als laatste een receptie verlaten. Als er in de zaal hiernaast een receptie is, ga ik de mensen een hand geven en maak ik een praatje. Daarna sluip ik weg en ga ik weer aan de slag. Ik ben een workaholic. Ik zit hier vaak tot ’s nachts.»

HUMO U heeft op die kritiek geantwoord door ‘onderkoeld verder te werken’. Is dat onverstoorbare nu niet precies wat men u verwijt?

Landuyt «Hoe zou ik het anders moeten doen? Ik ben altijd kalm. Dat was ook mijn sterkte in de parlementaire onderzoekscommissies. Ik wil nieuwe lijnen uitzetten. Het is niet moeilijk om populair te zijn als burgemeester. Maar dan lijdt de stad eronder, omdat er niks wordt aangepakt.

»We zijn nu bezig met het water van de Reien te zuiveren, zodat erin gezwommen kan worden. Dat betekent: tegen bewoners en restaurants gaan zeggen dat er verkeerde aftappingen zijn en dat ze moeten stoppen met hun afvalwater te lozen. Door het nieuwe parkeerplan moeten mensen betalen, terwijl ze dat vroeger niet moesten. We waren de laatste van de centrumsteden die dat invoerde. Er zijn nu minder auto’s in de binnenstad. Toch zijn de mensen boos. Het probleem is: iedereen wil verandering, maar niemand wil zelf veranderen. Zo komen we er niet.

»De fauw wil blijkbaar iedereen doen geloven dat ik een afstandelijke, hooghartige advocaat ben die niet naar de mensen luistert. Dat doet pijn, ik verberg dat niet. Zelf zou ik een coalitiepartner nooit aanvallen op zijn stijl. Maar dit typeert sommige CD&V’ers: ze stappen inhoudelijk mee, ‘maar de burgemeester is slecht’.»

'Er hangen camera's in Brugge. De politie zoekt uit wie achter de graffiti op mijn huis zit.'

HUMO U bent dus niet te afstandelijk?

Landuyt «Kom ik dan zo over? Ik vind mezelf best gezellig. Als ik hier ’s morgens binnenkom, zeg ik vriendelijk goeiendag tegen de poetsvrouw. Dit is een open huis, ik ontvang hier iedereen. En als een slager kritiek op mij heeft, ga ik bij hem vlees kopen om naar zijn verhaal te luisteren.

»Met die werken heb ik een politiek risico genomen, maar ik wil nu niet bezig zijn met mijn populariteit. Ik hoop alleen dat mijn timing klopt en de mensen volgend jaar zullen zien dat de stad is verbeterd. Als ik in 2018 word afgeschoten, zullen anderen overal de lintjes mogen doorknippen van wat wij in gang hebben gezet.»

HUMO Vorige week schilderde een onverlaat in rode letters ‘Renaat stop fuck my wife’ op de rolluiken van uw huis. Op uw voormalige kantoor werd ‘Hier poept Landuyt’ geklad.

Landuyt «Ik was gelukkig de eerste van het gezin die het zag. Een journalist had me verwittigd. Ik heb meteen geprobeerd de schade te beperken voor mijn familie. Dat was het enige wat telde.

»Maar zelfs toen kwam er kritiek. Wij zijn in de stad heel alert voor graffiti. Als we dat ergens aantreffen, laten onze diensten meteen alles vallen om het op te kuisen. Als dat ook voor mijn huis gebeurt, zegt men: ‘Hij gebruikt stadspersoneel voor privédoeleinden.’»

HUMO Tip: de dader was wellicht geen leraar Engels.

Landuyt «De politie heeft hem nog niet gevat, maar er hangen camera’s in de stad. Ze onderzoeken wat hierachter zit.»

HUMO Heeft u dit al eerder meegemaakt?

Landuyt «Ik heb al eerder krassen op mijn auto gehad, en kladwerk op mijn voorgevel. Maar nu valt men voor het eerst mijn moraliteit aan. De laatste burcht is gevallen. Lager kan men niet meer gaan, dat is de enige geruststelling.»

HUMO U zei meteen dat u al 33 jaar gelukkig getrouwd bent. Maar u weet ook dat het smalende deel van de publieke opinie u vanaf nu zal beschouwen als een schuinsmarcheerder.

Landuyt «In Brugge is dat een zeer vervelende stempel. Maar ik sta machteloos. Ik kan daar alleen maar – sorry! – onderkoeld op reageren. Maar vanbinnen zie ik af. Ik ben twee kilo kwijt geraakt. In één klap (even geëmotioneerd).»

HUMO Baart het u zorgen dat politici meer dan ooit de pispaal zijn voor alles wat fout loopt?

Landuyt «Ik ben begonnen op Zwarte Zondag in 1991 (de eerste keer dat het Vlaams Blok doorbrak, red.) en sindsdien is het alleen ruwer geworden. De agressiviteit neemt toe. Dat kan ervoor zorgen dat de politiek bekwame mensen afstoot en het foute volk aantrekt. Als de gedegouteerden vertrekken, blijven alleen de degoutanten nog over. Kijk naar de VS: dat fenomeen is al bezig.

»Ik zou vandaag niet meer beginnen met politiek. Ik hoop alleszins dat mijn kinderen het niet doen. Wat ik de jongste jaren heb meegemaakt, zou me gekraakt hebben als ik jonger was geweest. Er is een Facebook-pagina tegen mij: ‘Landuyt luistert niet’. Facebook heeft die al een paar keer afgesloten wegens grof taalgebruik, maar ze komt steeds terug, en ze verzamelt likes met betaalde promotiecampagnes. Ik wek blijkbaar enorm veel aversie op. (Zucht) De campagne zal gruwelijk hard worden.»

HUMO Doet u het nog graag?

Landuyt «O jawel. 2013 was het ergst, maar sindsdien vind ik het elke dag aangenamer in het stadhuis. Je ziet de sporen van je eigen beleid, die kleine ingrepen in de stad: de fietspompen die we naast de weg hebben gezet, de fonteintjes, de gezellige terrasjes die we hebben toegelaten in de zijstraten… Daar wordt een mens blij van.»


Transitmigranten

HUMO Een mens wordt allicht minder blij van het aantal transitmigranten dat in de haven van Zeebrugge wordt opgepakt. Dat is vorig jaar gestegen van 785 naar 2.979. U moet daar als linkse burgemeester een law-and-orderbeleid voeren. Vervelend, in tijden waarin men SP.A oproept om weer linkser te zijn?

Landuyt «Ik zit al jaren op de lijn van Louis Tobback: het streng bewaken van de sociale zekerheid en de rechtsstaat. Daar is niks onmenselijks aan.

»Het gaat hier ook niet om vluchtelingen. Je zult in de haven van Zeebrugge geen Syrische gezinnen met kinderen vinden. We vechten vooral tegen illegale circuits die op zoek zijn naar de zwakke plekken in het havengebied. Ze testen waar de tolerantie het grootst is. Ze willen een nieuw Calais opstarten, waar ze jonge illegalen op boten en vrachtwagens kunnen zetten. Die maffia moet ik bestrijden, ook al krijg ik daardoor de beeldvorming tegen.»

HUMO Priester Fernand Maréchal ving een aantal illegalen op in de Stella Mariskerk van Zeebrugge. Op de voedselbedelingen die door vrijwilligers voor hen werden georganiseerd, werden ze onderschept door politiecombi’s. Mensen die foto’s wilden nemen van de arrestaties werden door de politie geïntimideerd. ‘Het nazisme is terug,’ verklaarde Maréchal daarover in Humo.

Landuyt (lacht) «Als we de mensenhandel niet bestrijden, krijg je nog meer overlast. De mensen die naar hier komen, worden steeds harder. Ze stellen zich dreigend op tegenover vrachtwagenchauffeurs. Er zijn al vechtpartijen en steekpartijen geweest.

»Ik heb ook kritiek gekregen omdat ik hun materiaal in beslag laat nemen. Maar die mannen proberen hier kampen op te slaan. Als je dat toelaat, is het hier binnen de kortste keren Calais. Agenten klagen omdat de opgepakte illegalen vaak heel snel worden vrijgelaten. Toch mogen we niet opgeven, want daar hopen ze op. Ze blijven zoeken naar het gat in onze verdediging.»

'Het socialisme is nooit beter getypeerd dan door het gratisbeleid van Stevaert.'

HUMO Ik hoor Walter Zinzen al tot hier mopperen dat u met zo’n beleid op de rechtse kar bent gesprongen.

Landuyt «Ik hoop eerder dat mensen net níét rechts gaan stemmen, omdat ik een beetje strenger ben dan ze van een socialist verwachten. Als je dat niet doet, verdwijnt het draagvlak bij de bevolking om mensen op te vangen die écht in nood zijn.

»Weet u dat Artsen Zonder Grenzen gratis tandzorg geeft aan de illegalen die hier ’s nachts op de schepen proberen te geraken? Hoe leg je dát uit aan de man in de straat die gewoon moet betalen bij de tandarts? Er bestaan apps met internationale lijsten van de plaatsen waar ze terechtkunnen. De douche van pastoor Maréchal staat er ook bij. Veel goedbedoelde initiatieven zijn blind voor het misbruik dat wordt gemaakt van ons medelijden. Zo snijden we in ons eigen vlees.»

HUMO In het Brusselse Maximiliaanpark hangen ook tientallen transitmigranten rond. U heeft dus begrip voor Theo Francken als hij weigert om een opvangcentrum voor hen te openen?

Landuyt «Uiteraard! Hij volgt dezelfde lijn als Louis Tobback 25 jaar geleden. Niet zijn beleid, maar zijn taalgebruik is het probleem. Die provocerende en ophitsende uitspraken op Twitter, dat moet een staatssecretaris niet doen.»

HUMO Hij zou bij u een cursus onderkoeldheid moeten volgen?

Landuyt (lacht) «Hij is alleszins niet saai. Maar ik ook niet, hoor. Wie mij kent, weet dat ik graag intellectuele humor gebruik. Het probleem is dat niet iedereen hem begrijpt. Zelfs op de gemeenteraad verweet men mij cynisme. Terwijl het ironie was. Ironie is voor mij een geneesmiddel. Ik krijg voortdurend dubbelzinnige woordspelingen in mijn hoofd. Mijn zoon heeft gezegd dat ik daarmee moet stoppen op het publieke forum en hij had gelijk. Er staat nu een kaartje voor mijn neus: ‘Ernstig blijven.’ Alleen als het gezelschap het toelaat, laat ik me gaan. U ziet: mijn onderkoeldheid is pure noodzaak (lacht).»


Het altaar

HUMO Na alle schandalen bij de intercommunales nam SP.A drastische maatregelen. Vanaf 2019 komt er een cumulverbod en een loonplafond van een goeie 6.000 euro. U combineert uw Brugse sjerp met een zitje in het Vlaams parlement en bent niet zo tuk op die grote schoonmaak?

Landuyt «Ik ben vóór cumuls. Als parlementslid kan ik de belangen van Brugge veel beter verdedigen, en omgekeerd ben ik een beter parlementslid omdat ik de situatie op het terrein ken. Ik cumuleer niet voor het geld, ik doe het om invloed te verwerven. Maar de weddes mogen gerust afgetopt worden. Die cumul levert mij geen euro méér op. Mijn wedde als burgemeester van Brugge komt perfect overeen met het plafond van anderhalf keer het parlementair loon.»

HUMO Komt er door die combinatie van jobs niet te veel macht samen in één persoon?

Landuyt «Ik vind macht niet vies, zolang die in een democratie goed gecontroleerd wordt. Maar als je politici niet vertrouwt, is elke euro die ze verdienen er één te veel. Die discussie kunnen we nooit winnen. Overtreders heb je altijd, en die moeten er zo gauw mogelijk uit. Maar veralgemeningen als ‘het zijn allemaal zakkenvullers’ vind ik gruwelijk oneerlijk.»

HUMO Louis Tobback vroeg zich in Het Laatste Nieuws af op welk altaar de SP.A-schepenen Tom Balthazar en Ans Persoons zijn geofferd.

Landuyt «Zij hadden niet moeten opstappen. Tom Balthazar is een zeer correcte tiep die in een bestaand systeem is gestapt. Hij was de eerste om de wantoestanden in dat systeem aan te pakken, maar heeft de tijd niet gekregen. Na alle heisa is hij opgestapt, anderen zijn blijven zitten. In Brussel ook. Dat wringt. Ik verdedig het systeem niet, maar wel onze mensen. Ze hebben niks verkeerd gedaan en zijn geslachtofferd omdat de partij in de voorhoede wou lopen inzake zuiverheid.»

HUMO Was dat niet nodig om de geloofwaardigheid van SP.A te herstellen? Matthias Somers van de linkse denktank Minerva schreef in een opiniestuk dat postjespakkerij, machtswellust en graaicultuur in de beste families voorkomen, ‘maar bij de socialisten toch iets meer’.

Landuyt «Ik denk niet dat het in de genen van de sossen zit, maar het ligt bij ons wel moreel gevoeliger. Inhoudelijk ben ik akkoord met de strategie voor de zuivere lijn, maar men gaat een beetje te ver. Dankzij mijn kameraden word ik nu beschouwd als een cumulard, en lijkt het alsof ik niet meer geloofwaardig ben. Nochtans was het de voorzitter van SP.A West-Vlaanderen (John Crombez, red.) die me in 2014 heeft gevraagd om op de lijst te staan.

»Het ergste is dat ik nu word geframed als iemand die gefrustreerd is omdat hij opzij is geschoven en daarom kritiek geeft. Ik bén niet gefrustreerd. Ik voel me een geluksvogel. Kijk naar mijn carrière: ik heb jaren mogen werken op mijn favoriete domeinen, ben acht jaar minister geweest en mag afsluiten als burgemeester van een prachtstad. Waarom zou ik gefrustreerd zijn? Ik probeer gewoon mijn bezorgdheid uit te drukken.»

HUMO Bent u opzijgeschoven?

Landuyt «Ik ben in ieder geval geen lid meer van het partijbureau. Goed, het was tijd voor een generatiewissel, maar gevestigde waarden als Peter Vanvelthoven of Hans Bonte krijgen amper de kans om hun ervaring door te geven.

»Brugge was de enige stad waar we geen kartel met Groen hadden en toch wonnen. Maar niemand van de partij is mij komen vragen hoe ik dat heb gedaan. Ik ben naar vergaderingen geweest waar een jonge gast vol overtuiging uitlegde hoe we campagne moeten voeren, maar niemand heeft geïnformeerd naar míjn campagne.

»Je zou ook denken dat de partij een weg uitstippelt om de sjerp in Brugge te houden. We liggen in alle steden onder vuur. Maar ik zie hier niemand. Men gaat er blijkbaar van uit dat de strijd al bij voorbaat verloren is, zeker sinds dat rapport van Het Nieuwsblad.»

HUMO Draait u mee op voor een bezoedelde generatie? Steve Stevaert viel van zijn voetstuk, Johan Vande Lanotte kwam in opspraak, Luc Van den Bossche koos voor het geld, Hilde Claes werd achtervolgd door schandalen…

Landuyt «Ik ben altijd een vrijbuiter geweest in de partij. Dat is mijn aard. Ik ben advocaat gebleven om niet afhankelijk te zijn van de politiek. Maar nu deel ik plots in de klappen en wordt alles wat ik zeg verdacht. Bon, ik laat de jongeren doen. Toch denk ik dat de uitdaging van de komende maanden wordt: hoe gebruiken ze de opgebouwde ervaring?»

'Theo Francken volgt dezelfde lijn als Louis Tobback 25 jaar geleden. Niet zijn beleid, maar zijn taalgebruik is het probleem'

HUMO Praat u nog met John Crombez?

Landuyt «Wij hebben een rechtstreekse lijn, maar het contact wordt tot de essentie beperkt.»

HUMO In de laatste peiling zakte SP.A net onder de 10 procent. Louis Tobback zei in Het Laatste Nieuws: ‘Men is de pedalen kwijt.’

Landuyt «Die peiling heeft pijn gedaan. Louis Tobback ziet daar ook van af. Daarom doet hij zulke scherpe uitspraken.»

HUMO Uw partijtop zet zich ook openlijk af tegen de PS. ‘Noem ons geen zusterpartij meer,’ zei SP.A-fractieleider Joris Vandenbroucke, die Elio Di Rupo opriep om ontslag te nemen als voorzitter. ‘De maatschappij die ik in mijn boek voor ogen heb, is een andere dan de zijne,’ verklaarde Crombez. Verstandig?

Landuyt «Of Di Rupo de geschikte voorzitter is, gaat mij niet aan. Maar ik ben wel geïnteresseerd in zijn ideeën en ik wijs ze zeker niet principieel af.»

HUMO ‘De SP.A heeft het eindelijk ook begrepen. ’t Is allemaal de schuld van de PS,’ twitterde Ben Weyts.

Landuyt (lacht) «In de tijd van Stevaert investeerden we grondig in verstandige communicatie. Daar heb ik een beetje heimwee naar.»

HUMO Omdat de PS de logische partner is als SP.A ooit weer aan de macht wil geraken?

Landuyt «Dat is de harde realiteit. En daarmee wil ik geen corruptie of wantoestanden aanvaarden. Maar wij willen allebei een sociale politiek.»

HUMO Tobback vindt de boeken van Paul Magnette en John Crombez te braaf. ‘De dag na de receptie heeft niemand nog over die boeken gesproken. Rechts ligt niet wakker van wat ze schrijven. Maar iedereen weet vandaag wel wat Di Rupo voorstelt.’

Landuyt «Di Rupo heeft vooral het geluk dat hij momenteel mediatiek omstreden is, waardoor iedereen wil weten wat hij voorstelt. Het boek van Crombez bevat goede ideeën, maar het is slecht verkocht. Alleen al die titel, ‘Ctrl+Alt+Del’: je moet al een ouderwetse informaticus zijn om te weten wat die toetsencombinatie betekent.»

HUMO Wat vindt u van de oplossingen die Di Rupo voorstelt? De vierdagenwerkweek met behoud van loon, de CEO die maximaal vijftien keer meer mag verdienen dan het minstbetaalde personeelslid, het opnieuw verlagen van de pensioenleeftijd van 67 naar 65?

Landuyt «Ik vind die recepten nogal ouderwets. De PS zit niet in een utopie, maar in een retrotopie. Men wil terug naar het verleden van de oude klassenstrijd. De PVDA gaat daar nóg verder in. Hun voorstellen maken me bang, omdat ze inwerken op de moraliteit van de mensen. Een partij die zegt dat parlementsleden maar evenveel mogen verdienen als een arbeider, en de rest moeten afgeven aan de partij, zal morgen ook het loon van gewone burgers willen bepalen. En de rest gaat naar de staat. Dat is het communisme.

»We moeten niet graaien, maar een mens die afstand doet van zijn wedde, is in mijn ogen ne raren. De PVDA wil tegennatuurlijke mensen creëren. Dat is wat extreemrechts en extreemlinks bindt: ze willen de mens veranderen, niet de maatschappij. Dat mondt uit in nazisme, communisme en godsdienstoorlogen.

»Als sociaaldemocraat streef ik nog altijd naar moderne, praktisch haalbare oplossingen. We moeten maar drie puntjes aftoetsen: doen we iets voor de vooruitgang, voor zoveel mogelijk mensen, en is het ecologisch verantwoord? Als het antwoord driemaal ja is, kun je compromissen maken.»

HUMO Volgend weekend is er een SP.A-congres. Hoe vaak kun je een oude ideologie nog opnieuw uitvinden?

Landuyt «De basislijn hoef je niet opnieuw uit te vinden. Er zijn twee kampen in de maatschappij: degenen die willen dat iedereen mee kan, en degenen die denken dat als de sterken vooruitgaan, de rest dan wel zal volgen. Die tweede groep is nu aan het winnen, maar ooit kantelt dat weer.»

HUMO Bent u voor het basisinkomen?

Landuyt «Je moet mensen geen basisinkomen van 1.000 euro geven, maar een basisdienstverlening. Dan heb je geen inkomen nodig om met de bus of de trein gratis het museum te bezoeken. In Brugge werk ik daaraan.»

HUMO Warempel! Een socialist die het gratisverhaal van Stevaert nog durft te verdedigen?

Landuyt «Het socialisme werd nooit beter getypeerd dan door dat gratisbeleid. De lijn van Stevaert was: basisvoorzieningen zijn er voor iedereen. Een Rolls Royce-eigenaar zal die gratis bus ook weleens gebruiken, maar de gewone man doet dat nog veel meer. Het huidige doelgroepenbeleid is ingewikkelder: je moet mensen eerst screenen voor je ze goedkoper de bus laat nemen. Met het gratisbeleid kun je veel administratie schrappen.»

HUMO De politieke tegenstand heeft met veel genoegen de hakbijl in die gratispolitiek gezet. Niets is toch gratis?

Landuyt «De belastingbetaler heeft voor die basisvoorzieningen betaald. De bus is het verlengde van het voetpad: daarvoor hoef je mensen geen tweede keer te laten betalen. Zoiets heet solidariteit: mensen die meer verdienen, hebben via de belastingen meer bijgedragen voor die voetpaden en bussen. De komende jaren moeten we mensen duidelijk maken dat er niks mis is met solidariteit.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234