Repatriëren of vergeten: hoe gevaarlijk zijn de kinderen van IS?

Twee Belgische weduwen van IS-strijders dagen ons land voor de rechter vanuit een vluchtelingenkamp in Syrië. Ze eisen dat de overheid er alles aan doet om hun kinderen terug te brengen. Child Focus steunt hen daarin. Moet de regering de zes getraumatiseerde kinderen proberen terug te halen, zodat we ze kunnen behandelen, of laten we ze daar, met het risico dat ze later hier aanslagen komen plegen?

'Haat is hun met de paplepel ingegeven. Ze zullen zich later wreken'


Lees ook: Maya Bolder, oma van vier IS-kinderen »

De weduwen zijn Tatiana Wielandt (25) uit Merksem en haar schoonzus Bouchra Abouallal (25) uit Borgerhout. Wielandt is een Vlaamse die zich op jonge leeftijd tot de islam heeft bekeerd. Ze is getrouwd met Nourredine Abouallal, de broer van Bouchra en woordvoerder van de inmiddels ontbonden jihadbeweging Sharia4Belgium. Bouchra Abouallal was getrouwd met Sharia4Belgium-kopstuk Saïd El Morabit.

Eind december 2012 vertrokken de ouders met hun pasgeboren kinderen vanuit Antwerpen naar Syrië. Daar vestigden ze zich in het gebied dat IS later tot kalifaat zou uitroepen. Ze waren er nagenoeg de eerste Belgen. Nourredine Abouallal, beter bekend onder zijn strijdersnaam Abu Mujahid, sloot zich aan bij Al Nusra, de Syrische afdeling van Al Qaeda. Na amper een half jaar werd hij in de buurt van Aleppo doodgeschoten.

Enkele maanden later slaagden de hoogzwangere vrouwen en hun kinderen er met de hulp van de Belgische politie in om naar België terug te keren. Hier werden ze ondervraagd en vrijgelaten. Jihadexpert Montasser AlDe’emeh heeft hen meerdere keren gesproken.

Montasser AlDe’emeh «Tatiana en Bouchra hebben jarenlang actief het radicaal-jihadistische gedachtegoed van IS verspreid. Bouchra kwam begin 2014 terug naar België met een verbrijzelde schouder, een verwonding die ze heeft opgelopen in een bombardement. Hoewel ze altijd opschepten dat de medische voorzieningen in het zogenaamde kalifaat perfect waren, zijn ze naar ons land teruggekeerd om zich te laten behandelen en om te bevallen. Ze werden opgevangen door de sociale diensten, kregen begeleiding en hulp om hun leven terug op de rails te krijgen. In ruil beloofden ze om definitief te breken met het radicale gedachtegoed.»

Maar korte tijd later vluchtten de twee opnieuw naar Syrië, met intussen vier kinderen. De namen van Tatiana’s kinderen laten niets aan duidelijkheid te wensen over: Mujahid en Shahid, Arabisch voor ‘strijder’ en ‘martelaar’. Bouchra was inmiddels ook weduwe geworden. Haar echtgenoot Saïd El Morabit, beter bekend als Abu Muthanna, sneuvelde in maart 2014 in het noordoosten van Syrië. Bouchra vernam zijn dood toen ze de foto van zijn lijk op de Facebookpagina van Hicham Chaib zag. Chaib (foto boven) is de Belgische terrorist van Marokkaanse oorsprong die in een videoboodschap de aanslagen in Parijs en Brussel heeft opgeëist. Op het einde van het filmpje schoot hij een krijgsgevangene in oranje gevangenisplunje door het hoofd. Ook Chaibs echtgenote Kaoutar Bioui is actief voor IS. De correctionele rechtbank van Antwerpen veroordeelde haar in maart bij verstek tot vijf jaar cel voor deelname aan terroristische activiteiten, samen met Tatiana Wielandt en Bouchra Abouallal. Bioui was de voorbije jaren actief op sociale media, waar ze herhaaldelijk andere vrouwen opriep om naar het kalifaat af te reizen. Op Facebook toonde ze een cadeautje van haar man: een bomgordel. Begin dit jaar lekte een verhoor van een Antwerpse Syriëstrijder uit. Hij beweerde dat IS vrouwen leerde met explosieven om te gaan, om hen vervolgens naar Europa te sturen en aanslagen te plegen. Eén van de vrouwen die hij bij naam noemde, is Kaoutar Bioui.

AlDe’emeh «De tweede reis van Tatiana en Bouchra naar Syrië werd met zekerheid georganiseerd door de entourage van Hicham Chaib.»

Volgens de informatie die Humo in handen kreeg, hertrouwden de twee vrouwen in Syrië vermoedelijk nog ‘drie à vier keer’. Ze kregen in 2016 bovendien elk nog een kind van inmiddels gesneuvelde Nederlandse strijders: Tatiana Wielandt van Abdulrahman Al Shamri, en Bouchra Abouallal van Abu Mahmud al Trinidadi. Over hen is verder niets bekend. Tot in 2017 zou Bouchra wel nog als ronselaarster actief geweest zijn om Belgische meisjes te overtuigen naar Syrië te trekken.

Alde’emeh «Ik heb nog verschillende keren met Bouchra gesproken tijdens haar tweede verblijf in Syrië. Uit niets bleek dat ze haar radicale gedachtegoed had afgezworen.»

HUMO Genoten ze als weduwen van gesneuvelde IS-strijders een hoger aanzien in Syrië?

Alde’emeh «Weduwen krijgen als ‘vrouw van een martelaar’ een speciale plaats in die samenleving. Door die eretitel krijgen ze niet alleen aanzien, maar ook geld, voedsel en onderdak. Niet alleen Tatiana en Bouchra dragen die eretitel, ook hun kinderen genieten een speciale status.»


Oorlog en wreder

In een Facebookpost van 16 oktober 2015 beloofde Bouchra om haar ‘kind van een martelaar’ zelf op te leiden tot martelaar. Onder het pseudoniem Umm Almuthana uitte ze doodsbedreigingen aan de politie en verheerlijkte ze de gewapende strijd tegen het Westen: ‘Uw bedreigingen om ons vast te houden hebben niets uitgehaald. Uw bedreiging om onze kinderen af te pakken zullen enkel een reden zijn dat mijn kinderen met de wil van Allah van uw kinderen weeskinderen zullen maken. Jullie einde nadert, jullie nederlaag nadert. Dit is het begin als trotse inwoners van de Islamitische Staat. Jullie systeem heeft gefaald.’

Alde’emeh «Die vrouw schreef letterlijk dat ze haar kinderen zou indoctrineren. Ze laat haar kinderen in Syrië met kalasjnikovs poseren. Die hebben ook de eed van trouw aan IS gezworen. Er bestaan genoeg filmpjes die aantonen hoe IS kinderen met wapens leert trainen, cursussen in soorten gif geeft en hen inzet tijdens executies.»

HUMO Moet België het Kinder- rechtenverdrag van de VN niet respecteren, dat lidstaten verplicht om kinderen uit oorlogsgebied terug te halen?

Alde’emeh «Het is niet omdat we dat verdrag getekend hebben, dat we niet elke situatie afzonderlijk moeten evalueren. Die mensen hebben zich jaren geleden aangesloten bij Sharia4Belgium, ze hebben actief leden geronseld, ze zijn naar Syrië vertrokken en ze hebben ook daar actief IS-leden geronseld. Ik heb zelf berichten gezien waarin ze Belgische meisjes aansporen om naar het zogenaamde kalifaat te komen. Ze keren even terug naar België om van onze voorzieningen te profiteren en trekken vervolgens opnieuw vrijwillig naar oorlogsgebied, om van daaruit de oorlog te verklaren aan onze samenleving. Ze hebben de aanslagen in Brussel en Parijs verheerlijkt op sociale media. Het gaat toch niet op om zulke figuren zonder debat naar België over te vliegen? Dit gaat over de veiligheid van ons land. Ik vind het echt een slag in het gezicht van de slachtoffers van 22 maart.»

HUMO In dit geval zijn de moeders wel bij verstek veroordeeld tot vijf jaar cel. Als ze terugkomen, dan verdwijnen ze in de gevangenis.

Alde’emeh «Ja, maar die kinderen zijn door hun ouders en hun omgeving in Syrië zwaar geïndoctrineerd en getraumatiseerd. Zij hebben niets anders dan oorlog gekend. Haat is hun met de paplepel ingegeven. Welke ouder wil zo’n kind in de klas met zijn eigen kind?

»Enkele weken geleden heeft een jonge Tsjetsjeen een aanslag met een mes gepleegd in Parijs. Dat toont dat radicalisering ook kan voortkomen uit traumatische ervaringen. Veel jongeren hebben zich de voorbije jaren bij IS aangesloten, bijvoorbeeld als gevolg van onverwerkte trauma’s. De kans bestaat dat ook die kinderen zich later zullen wreken.»

HUMO Is het dan niet beter om hen naar België te brengen, zodat we ze kunnen controleren?

Alde’emeh «Neen. Stel dat we zo’n kind jarenlang begeleiden en het pleegt later alsnog een aanslag, wat ga je dan tegen de mensen zeggen? Dat is de reden waarom onze politici niets ondernemen in deze zaak: niemand durft dat risico te nemen. En terecht.»

HUMO In maart sprak Rudi Vranckx met de moeders in het kamp. In die reportage betuigden ze spijt. Ze wilden gerust naar de gevangenis, zeiden ze, zolang de kinderen maar veilig zijn.

Alde’emeh «Ja, maar ze bleven vaag over IS en zeiden niets over hun radicale ideologie. Ik onthoud vooral dat ze hebben aangekondigd dat ze hun kinderen als IS-soldaten zullen inzetten. Dat heeft niets te maken met het feit dat zij berouw tonen. IS lijdt in het Midden-Oosten de ene nederlaag na de andere. Heel wat IS-leden zoeken een andere tactiek om ons aan te vallen. IS heeft onlangs nog een gezin met vier minderjarige kinderen uitgestuurd: dat gezin heeft een bomaanslag op een kerk in Indonesië gepleegd.»

De Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties zei begin 2016 dat IS in de Iraakse stad Mosul alleen al achthonderd tot negenhonderd kinderen heeft ontvoerd. Ze zouden geïndoctrineerd en militair getraind worden. In juni 2017 meldde de Euro-Mediterranean Human Rights Monitor dat IS meer dan duizend kinderen tussen 9 en 15 jaar heeft opgeleid om te vechten en zelfmoordaanslagen te plegen. En de Britse vertegenwoordiger in de VN-Veiligheidsraad waarschuwde begin februari niet te goedgelovig te zijn: ‘Ook de vrouwen en de kinderen van Syriëstrijders kunnen een risico vormen.’

HUMO Twee jaar geleden lanceerde Amnesty International een campagne voor de terugkeer van Oussama Atar, de Marokkaanse Belg die naderhand een notoire IS-terrorist bleek te zijn. Ziet u parallellen met dit dossier?

Alde’emeh «Ik heb soms de indruk dat ngo’s zich in zulke dossiers te makkelijk voor de kar van terroristen laten spannen. Daarom heb ik contact opgenomen met Child Focus om hen van álle feiten op de hoogte te brengen.»

'Die kinderen zijn zwaar geïndoctrineerd en getraumatiseerd' Tatiana Wielandt leeft met haar drie kinderen in een Koerdisch vluchtelingenkamp


Geen keuze

Voor alle duidelijkheid, Child Focus diende zelf geen klacht in en is geen burgerlijke partij. Ze treden op als amici curiae, ‘vrienden van de rechtbank’ die tijdens een rechtszaak vrijwillig advies willen verlenen.

Heidi De Pauw (CEO Child Focus) «Ons is het niet te doen om de moeders. Wij kennen die vrouwen niet, wij concentreren ons alleen op de kinderen. Child Focus is al sinds 2013 bezig met dergelijke dossiers, toen de eerste Belgen naar Syrië vertrokken. Wij helpen moeders die zich met hun kinderen in oorlogsgebied bevinden, of kinderen die door de vader naar Syrië worden ontvoerd en er na zijn dood als wees achterblijven. Soms zijn beide ouders gesneuveld en helpen we de grootouders om de kleinkinderen op te sporen en terug te brengen.

»Vooral de laatste maanden is de situatie op het terrein grondig veranderd. Door de militaire nederlagen van IS willen veel kinderen het gebied ontvluchten, met of zonder ouders. Op dit ogenblik zitten er ongeveer 150 Belgische kinderen in oorlogsgebied, en driekwart van hen is jonger dan 6 jaar. Iedereen denkt meteen aan beelden van tieners in IS-trainingskampen, maar vaak gaat het om baby’s en kleuters die in zeer gevaarlijke omstandigheden moeten overleven. Dat verhaal is veel genuanceerder dan men wil doen uitschijnen.»

HUMO In dit dossier ijvert u voor de terugkeer van zes kinderen tussen 2 en 8 jaar die hun hele leven hebben doorgebracht in een gewelddadig en extreem radicaal milieu.

De Pauw «De oudste twee kinderen kunnen inderdaad een risico vormen. De andere vier zijn nog heel jong, er zijn zelfs twee baby’s bij. Die kleintjes zijn toch niet zo geradicaliseerd dat zij in onze samenleving zullen opgroeien tot terroristen? Dat wordt geval per geval bekeken, samen met de veiligheids- en inlichtingendiensten. We proberen na te gaan in hoeverre ze geïndoctrineerd zijn, welke trauma’s ze hebben opgelopen en wat we daaraan kunnen doen. Experts van de VUB, psychiaters en traumapsychologen staan klaar om die kinderen op te vangen, en ook het departement Welzijn heeft een plan klaarliggen. Het hoofd van het federaal parket, Frédéric Van Leeuw, zei onlangs dat het beter is om die kinderen in ons land te monitoren dan ze ginder aan hun lot over te laten.

»Op dit ogenblik ruilen de Koerden IS-vrouwen en kinderen voor gevangen strijders. Volgens de geruchten bestaat de kans dat de Koerden ook Belgische kinderen naar IS-gebied zullen sturen, waar die dan in weeshuizen terechtkomen. Als ze daar opgroeien met een nog grotere haat tegenover het Westen en België, zijn ze pas écht een gevaar voor onze samenleving.»

HUMO Hebt u contact gehad met Tatiana Wielandt of Bouchra Abouallal?

De Pauw «Neen, wij hebben alleen contact met de familie in België. Ook de grootmoeder zegt dat het haar niet om haar dochter te doen is, maar om haar kleinkinderen. Die kinderen hebben er niet voor gekozen om daar te zijn.

»Wij steunen de klacht om onze regering, minister van Justitie Koen Geens voorop, te dwingen een plan te bedenken om alle kinderen uit oorlogsgebied weg te halen. Eind vorig jaar heeft hij trouwens het automatisch terugkeerrecht voor kinderen jonger dan 10 jaar ingevoerd.»

HUMO De jongste twee kinderen zijn daar geboren en stammen af van gesneuvelde Nederlandse vaders. Is dat een probleem?

De Pauw «Niet de nationaliteit is het probleem, wel dat ze geen officiële geboorteakte hebben. De regering moet bekijken hoe ze dat kan oplossen.»

HUMO Het effect van deradicaliseringsprogramma’s bij volwassenen staat ter discussie. Zijn kinderen makkelijker te redden?

De Pauw «In Denemarken re-integreert men met succes extreemrechtse jongeren in de maatschappij. Het is aan onze psychologen en veiligheidsdiensten om uit te maken of kinderen gezond genoeg zijn om te functioneren in onze maatschappij. Jammer genoeg zijn er geen garanties, dat bewees de recente aanslag in Luik.»

'De moeders willen desnoods in Syrië blijven, zolang de kinderen maar gered worden'

Klein kind, geen gevaar

Strafpleiter Walter Damen werd door de ouders van Tatiana Wielandt benaderd om de zaak voor de rechtbank aanhangig te maken.

HUMO Hebt u contact gehad met de vrouwen in Syrië?

Walter Damen «Dat valt onder mijn beroepsgeheim.»

HUMO Waarom willen ze naar België terugkomen?

Damen «Ook daar kan ik niet op antwoorden.»

HUMO Het gaat om fervente IS-aanhangsters die actief voor de terreurorganisatie hebben gewerkt. Hebben ze tegenover u berouw getoond?

Damen «Wie de reportage van Rudi Vranckx heeft gezien, weet dat ze inderdaad spijt hebben betuigd.»

HUMO Tot vorig jaar heeft vooral Bouchra Abouallal vanuit Syrië nog Belgische meisjes geronseld. Is die spijt dan geloofwaardig?

Damen «Ik begrijp dat mensen zich dat afvragen. De twee vrouwen hebben de kans gekregen zich opnieuw in onze maatschappij te integreren en die hebben ze niet gegrepen. Dat ze een tweede keer naar Syrië zijn gereisd om zich bij IS aan te sluiten, is zonder enige discussie verwerpelijk. Maar de vraag is niet of ze berouw tonen, wel welke positie justitie zal innemen. De vrouwen zijn bij verstek veroordeeld met onmiddellijke aanhouding, wat betekent dat justitie vreest dat ze zich aan hun straf willen onttrekken. Maar dat willen ze niet. Justitie wil de veroordeelden niet helpen om hier hun straf uit te zitten. Nochtans zegt het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat beklaagden het recht hebben om op hun proces aanwezig te zijn.

»De moeders hebben duidelijk gemaakt dat het vooral om de kinderen draait. Zij willen desnoods in Syrië blijven, zolang de kinderen maar worden gered. Ik ben het absoluut oneens met Montasser AlDe’emeh als hij beweert dat die kinderen een gevaar voor ons land betekenen. Het gaat vooral om zuigelingen en kleuters. Ons land is beter af als we ze repatriëren, dan wanneer ze daar in de clandestiniteit verdwijnen.»

HUMO Waar naartoe met de twee peuters die daar geboren zijn uit Nederlandse vaders?

Damen «We moeten bekijken of het afstammingsrecht Nederlands of Belgisch is. Dat kan een rol spelen wanneer justitie bijvoorbeeld zegt dat ze alleen de Belgische kinderen wil terugbrengen. Sowieso hebben ze een bloedband met de Belgische moeder.»

HUMO Minister Geens voerde in december het automatisch terugkeerrecht voor kinderen jonger dan 10 jaar in. Geldt dat ook in dit dossier?

Damen «Die mensen zitten vast in een vluchtelingenkamp in Noord-Syrië, een juridisch niemandsland waar de Koerden baas zijn. Er is geen consulaat, geen ambassade, geen georganiseerde politie en geen politiek orgaan. Volgens de laatste berichten deporteren de Koerden vrouwen en kinderen naar IS-gebied. Rudi Vranckx is zelfs ter plaatse geweest. Dan is het maar normaal dat wij verwachten dat de Belgische staat actie onderneemt.»

HUMO U hebt samen met N-VA-politicus Koen Metsu het deradicaliseringscentrum De Radiant opgericht. Hebt u ervaring in het opvangen van oorlogskinderen?

Damen «Wij begeleiden momenteel onbezoldigd vijftien mensen. In onze gesprekken proberen wij een duidelijk theologisch antwoord te formuleren op de vele vragen waar zij mee worstelen. Wie in de juiste theologische onderbouw voorziet, kan tot hen doordringen. En dan merk je dat ze echt in staat zijn om hun fouten in te zien.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234