null Beeld

Reportage: Panorama: Allah guerre

Vraagt u zich weleens af wat jonge Belgen bezielt om naar Syrië te vertrekken? En vooral wat ze daar gaan doen en wie hen zover gekregen heeft? U bent niet alleen; ook journalisten Dirk Leestmans en Peter Brems zochten naar antwoorden.

Hun bevindingen zijn op donderdag, vlak voor het grote Sharia4Belgium-proces, te zien in ‘Panorama’, maar Leestmans wil nu ook al wel iets kwijt. Over hoe moeilijk het was om mensen bereid te vinden on the record te spreken, bijvoorbeeld.

Dirk Leestmans «Er heerst veel schaamte en angst over dit onderwerp. Niet enkel bij Syriëgangers en hun directe omgeving, maar ook bij de opiniemakers uit de moslimgemeenschap.»

HUMO Hebben jullie ook met Syriëstrijders zélf gesproken?

Leestmans «We zijn nog altijd bezig met opnames, een aantal zaken zijn dus nog hangende. We hebben in elk geval geprobeerd om met zo veel mogelijk betrokkenen – broers, zussen, ouders, experts – te praten.»

HUMO De ouders van vertrekkers die wij spraken, stellen net als de experts dat het gaat om jongeren die zich hier niet aanvaard voelden en daarom aangetrokken werden door een radicaal discours. Strookt dat met jullie bevindingen?

Leestmans «Ja. Ook al is het heel moeilijk om een algemeen profiel van de Syriëgangers te geven, de rode draad is toch dat het mensen zijn die op zoek waren naar een soort identiteit, die ze bleken te vinden in dat engagement om naar Syrië te vertrekken. Heel wat van onze gesprekspartners zeggen dat het religieuze discours eerder bijkomstig is.»

HUMO Werpen jullie ook een nieuw licht op de rol die Sharia4Belgium speelde bij het vertrek van jongeren uit België?

Leestmans «Uit getuigenissen blijkt dat Sharia4Belgium toch minstens indirect een rol heeft gespeeld: ze hebben misschien niet expliciet opgeroepen tot vertrek, maar het wel gefaciliteerd.»

HUMO Wie vandaag nog vertrekt, lijkt zich aan te sluiten bij terreurbeweging IS, terwijl het aanvankelijk om een strijd tegen Assad ging. Vertellen jullie iets over die evolutie?

Leestmans «We hebben vooral ingezoomd op de eerste groep, die vertrok in de zomer van 2012. Wie nu nog naar ginder trekt, weet heel goed waar-ie terechtkomt. Voor de eerste vertrekkers moet dat heel anders zijn geweest. Maar eenmaal daar ontwikkelt zich een dynamiek waaraan velen zich blijkbaar nog maar moeilijk kunnen onttrekken. De groepsdruk is groot. Het denken van Syriëstrijders is heel rudimentair: wie niet mét ons is, is tégen ons. Dus wie niet meer wil meedoen, loopt best wel gevaar.»

HUMO Kregen jullie ook een antwoord op de belangrijkste vraag: nemen de Belgen deel aan het geweld?

Leestmans «In een aantal gevallen wel: er zijn jongeren die zich schuldig maken aan gruwelijke dingen. Of dat een meerderheid is of een harde kern, kunnen wij niet uitmaken. Maar: óók Belgen maken zich schuldig aan ontvoeringen en onthoofdingen.»

HUMO Jullie proberen de drijfveren van de vertrekkers te achterhalen. Kun je begrijpen hoe het kan evolueren tot de gruwel van IS?

Leestmans «Nee. In elke oorlog vinden er oorlogsmisdaden plaats, maar meestal doen de daders alle moeite van de wereld om die te verbergen. Hier is het net het tegenovergestelde. Ik kan begrijpen dat mensen hier weg willen omdat ze zich slecht voelen, maar dat verklaart nog niet wat er ginder gebeurt.

»In de beginfase kon je één en ander nog vergelijken met jongeren die aan het Oostfront of in Nicaragua gingen vechten, maar nu niet meer. De gruwel die we vandaag zien, is van een andere dimensie. Ik vind het onbegrijpelijk.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234