Reportage: Panorama – Verkrachting: Het nadeel van de twijfel

‘Witte sokken in sandalen,’ aldus Jani Kazaltzis. Maar als u aan de doorsnee mens vraagt wat de meest godsgruwelijke misdaad is die iemand kan begaan, dan zal het antwoord ‘moord’ dan wel ‘verkrachting’ luiden.

Het is die tweede die zondagavond centraal staat in de Panorama-reportage ‘Het nadeel van de twijfel’, waarin onder anderen reportagemaker Dirk Leestmans zich de volgende vraag stelt:

'Schaamte blijft misschien wel de belangrijkste reden waarom mensen geen aangifte doen.'

Dirk Leestmans «Waarom bestaat er zo’n grote kloof tussen het aantal reële verkrachtingen, het kleinere aantal aangiftes en het nog veel kleinere aantal veroordelingen dat daaruit volgt? We hebben samen met een aantal experts geprobeerd om daar een antwoord op te zoeken, aan de hand van een paar concrete getuigenissen.»

HUMO Er zijn vorig jaar in ons land bijna vierduizend aangiftes gedaan. Het echte aantal slachtoffers ligt dus nog veel hoger.

Leestmans «Het werkelijke aantal slachtoffers is een dark number – het blijft gissen naar hoeveel slachtoffers er zijn die geen aangifte doen van hun verkrachting. Maar wetenschappelijk gezien wordt het echte aantal op een tienvoud van het aantal aangiftes geschat.

»Schaamte blijft misschien wel de belangrijkste reden waarom mensen geen aangifte doen. Een agent die je ondervraagt over je laatste seksuele ervaring en de expliciete details daarvan: dat blijft nu eenmaal iets dat heel moeilijk ligt om over te praten. Bovendien spelen veel feiten zich af tussen bekenden, wat de zaak alleen maar bemoeilijkt. En dan blijft het ook nog altijd een ja-neeverhaal: de ene zegt dit, de andere het tegenovergestelde. En als je als slachtoffer je gelijk niet krijgt in de rechtbank, dan word je bij wijze van spreken voor een tweede keer slachtoffer.»

HUMO Is een verkrachting dan zo moeilijk om te bewijzen?

Leestmans «Zeker wel, juridisch dan. Het is niet zo heel moeilijk om te bewijzen dat er seks is geweest tussen twee mensen, maar het is al een heel pak moeilijker om aan te tonen dat die plaatsgevonden heeft zonder wederzijdse toestemming. En verdachten worden door hun advocaten weleens in die zin gecoacht: de seks geven ze toe, maar niet de dwang die ermee gepaard ging.»

HUMO Wat moet er gebeuren om zulke zaken beter aan te pakken?

Leestmans «Laat dat nu net de vraag zijn. Er wordt in de reportage wel een voorzet gedaan door seksuologe Liesbet Stevens om de wetgeving aan te passen naar analogie met de verkeerswetgeving, waar de nadruk ligt op voorzichtigheid. Daarin kan je bijvoorbeeld veroordeeld worden voor een aanrijding die dan wel niet opzettelijk was, maar waarbij je misschien niet voorzichtig genoeg bent geweest. Die lijn doortrekken naar dossiers rond verkrachting zou mogelijk voor wat meer nuance kunnen zorgen, want nu is het heel zwart-wit: of je bent verkracht, of je bent het niet. Misschien kan je op die manier een toch wel heel complexe realiteit iets beter benaderen. Maar dat blijft natuurlijk maar een idee, meer dan luidop denken is het niet. Het blijft heel moeilijk om een intentie aan te tonen. Ook omgekeerd: stel dat je vals beschuldigd wordt van verkrachting, hoe kan je dan duidelijk aantonen dat er wel degelijk sprake was van toestemming? Je mag ook de deur niet gaan openzetten voor valse aangiftes, want tot nader order moet in dit rechtssysteem nog altijd je schuld bewezen worden, niet je onschuld.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234