Reportage: Vranckx: Backup Butembo

Oost-Congo is volgens Human Rights Watch het gevaarlijkste gebied ter wereld voor vrouwen: elk jaar vinden er zo’n slordige 60.000 verkrachtingen plaats. Niet de meest aantrekkelijke plek voor een 27-jarige Vlaamse om een documentaire te gaan draaien, maar Elien Spillebeen draaide er haar hand niet voor om.

Elien Spillebeen «Oost-Congo is al twintig jaar, sinds de Rwandese genocide, een conflictgebied. Ook rebellengroepen uit buurlanden zijn ondertussen ginder beland, en er woedt tegenwoordig een territoriale strijd om grondstoffen en macht – de ideologie is allang verdwenen.

»De plaatselijke bevolking heeft geen enkel aandeel in dat conflict, maar ze leven er nu eenmaal wel en zijn continu het slachtoffer van geweld. Een overheid is er niet en op de buurlanden hoeven ze ook niet te rekenen: de situatie wordt bewust in stand gehouden omdat het goed zakendoen is met de rebellengroepen. Dus zat er voor die gewone burgers maar één ding op: zélf iets ondernemen om hun wijken veilig te houden. Op een bepaald moment in de documentaire vindt er een massale gevangenisontsnapping plaats. Politie of leger zie je niet, maar de bevolking gaat er zó achteraan.

»Specifiek probeer ik in ‘Backup Butembo’ vooral te tonen hoe de vrouwen de problemen ginds aanpakken.»

HUMO Hoe komt het dat het gebied net voor vrouwen zo gevaarlijk is?

Spillebeen «Het heeft vooral te maken met het feit dat verkrachting er lange tijd als oorlogswapen werd gebruikt: het was een etnisch zuiveringsmiddel – ofwel werd de vrouw onvruchtbaar gemaakt, ofwel werd het eigen genetisch materiaal verspreid.

»Verkrachting is tegenwoordig een alledaags fenomeen geworden, niet alleen bij de rebellen, maar ook onder de bevolking zelf. Dat heeft vele redenen: denk maar aan de kindsoldaten die na hun dienst maar half gere-integreerd zijn, het leger en de politie die laten betijen...»

HUMO En jij gaat daar als blanke vrouw undercover.

Spillebeen «Toch voelde ik me perfect veilig, omdat de bevolking zo heldhaftig, open en hulpvaardig is. Ik had ook meer keuzes dan de mensen die daar wonen, hè: ik moest nooit naar een verlaten akker op tien kilometer van de stad omdat mijn kinderen eten nodig hadden. Ik kon de grootste risico’s uit de weg gaan, omdat ik er niet écht meedeed aan het dagelijkse leven.

»Ik was vroeger al in het gebied geweest, voor mijn thesis, en het contrast tussen de dramatische statistieken en de kracht van de vrouwen daar greep me enorm aan. De vrouw heeft er alle economische taken overgenomen, ze dráágt de maatschappij! Ik kwam toevallig aan op 8 maart, Internationale Vrouwendag: toen was het er één groot feest. Mijn bedoeling was om een gebalanceerd beeld op te hangen, die ook die levenslust laat zien.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234