null Beeld

Reportagereeks: Arm & Rijk

In tachtig dagen reisden Jan Leyers en zijn vaste regisseur Johannes Bucher de wereld rond voor de nieuwe reportagereeks 'Arm & Rijk'. Acht wereldsteden, tien draaidagen per stad, van de goorste favela in Brazilië tot een boerendorp in Peking, op zoek naar kings and paupers en de kloof die tussen hen gaapt.

HUMO Laten we het over ‘Arm en rijk’ hebben. Een alerte kijker zou zeggen: ‘Opnieuw een reisprogramma van Leyers.’ Je hebt een mooie niche voor jezelf gecreëerd.

'Het cliché klopt: een arme Afrikaan lacht, een arme Duitser kijkt zuur. Een rijke Duitser ook, trouwens'

Leyers «Een niche creëren? Ik zou niet weten hoe ik daaraan moet beginnen. Ik ben gewoon van het ene avontuur in het andere gestapt. ’t Is ook niet echt een reisprogramma: daarin leg je een route af en je ziet wel wie of wat je tegenkomt. Nu speelt de hele aflevering zich af in Peking, Los Angeles of Dubai. Dan kun je niet door de stad dwalen en het laten afhangen van toevallige ontmoetingen.»

HUMO Bedoel je nu dat er voor je andere reisprogramma’s niet zoveel research is gedaan?

Leyers «In ‘De weg naar Mekka’ waren de ontmoetingen voor 80 procent toeval. De redactie zocht vooraf wel arena’s uit: de kunstacademie in Caïro, bijvoorbeeld, voor het thema kunst en islam. Maar wie je daar aantreft, dat blijft altijd spannend. En de man met wie je afspreekt, moet ook opdagen. Als je in Duitsland een afspraak maakt voor 13 april 2015 om halfvijf, dan zal die persoon er staan. In Egypte klinkt het: ‘Mr. Aziz? He’s not here today.’ ‘Maar we hadden een afspraak.’ ‘He will be back in three weeks. You are welcome to wait!’

»Op het einde van elke aflevering van ‘Arm en rijk’ moet de kijker voeling met de twee werelden hebben gekregen. In die zin is het veeleer een documentaire op verplaatsing.»

HUMO Wat was de onderliggende reden om ‘Arm en rijk’ te maken? Heb je de crisis als uitgangspunt genomen?

Leyers «Ik heb me dikwijls afgevraagd of ik een zesde zintuig heb: elke keer als we met een programma bezig zijn, ontploft de aandacht voor dat thema. Toen we ‘De schaduw van het kruis’ aan het draaien waren, kreeg je 9/11. Net op het moment dat we in Turkije

zaten, onderweg naar Jeruzalem. Ineens waren de verhoudingen duidelijk: het Westen versus de moslimwereld. Bij ‘De weg naar Mekka’ was er de rel rond de Mohammedcartoons en deed paus Benedictus XVI in Regensburg een opmerkelijke uitspraak (hij vond het gevaarlijk dat het geloof niet meer wordt gekoppeld aan universele kennis, red.), en we waren weer vertrokken.

»Vandaag kan ik geen krant openslaan of minstens vijf artikels gaan over ongelijkheid. Ik vraag me gewoon af: wat vind ik interessant? En op een rare manier valt dat altijd samen met wat actueel is. Twee jaar geleden hadden we er geen idee van dat ongelijkheid vandaag zo hoog op de agenda zou staan. Of dat de discussie over de toplonen in de bedrijfswereld zo hard zou woeden.»

HUMO Zou het kunnen dat de kloof tussen arm en rijk het resultaat is van de toegenomen mondialisering? Daardoor zie je sneller de verschillen.

Leyers «De globalisering heeft zeker bijgedragen tot de groeiende ongelijkheid. De concurrentie is veel groter geworden. Vroeger moest je even slim zijn als de anderen in je regio, vandaag neem je het op tegen Indiase IT’ers of Bengaalse textielarbeiders. De arena is de wereld, en iedereen wordt tegen iedereen uitgespeeld.»

HUMO Het kan altijd goedkoper, de lat kan altijd lager?

Leyers «In Berlijn zie je de gevolgen van het geroemde Duitse model: mini-jobs, geen minimumloon meer, mensen die niet meer rondkomen met een voltijdse baan en twee of drie jobs moeten doen. Die sluimerende neergang zie je bij ons ook. Mijn nonkel Jan zaliger was vroeger regent. Vastbenoemd, enige kostwinner, vijf kinderen. Hij heeft een huis gebouwd, ging elk jaar een maand naar de zee en reed met een mooie auto. Zijn vijf kinderen zijn naar de universiteit geweest. Probeer dat vandaag maar eens met het loon van een regent.

»Wij worden verblind door gadgets, door PlayStations en iPhones, maar eigenlijk is het peil al naar beneden gegaan. Jonge mensen kunnen geen huis meer kopen als hun ouders niet bijleggen.»

HUMO Zijn de dingen net niet bereikbaarder geworden voor iedereen? Is de rijkdom niet breder verspreid?

Leyers «Het goede nieuws is dat het absolute niveau wereldwijd omhooggaat. De armste armen van vandaag zijn er niet zo belabberd aan toe als vijftig jaar geleden. Ze zijn ook met minder. Maar het armoedegevoel lijkt niet afgenomen, omdat het over verhoudingen gaat. Als iedereen 1.500 euro per maand verdient, dan is dat zo en vind je dat niet erg. Maar wanneer je merkt dat je baas 30.000 euro per maand vangt, dan ontstaat er wrevel en wrok. In de jaren zestig was de verhouding in de VS tussen de baas en de laagstbetaalde werknemer één op elf, nu is dat maal factor 120. Dat komt ook aan bod in de reeks: hoe mensen die fortuinen verdienen hun loon rechtvaardigen.»

HUMO Didier Bellens en Johnny Thijs zullen het graag horen. Hoe heb jij de discussie over de toplonen ervaren?

Leyers «Als er wespen in de pot confituur zitten, moet je niet kwaad zijn op de wespen, maar op degene die de pot confituur heeft laten openstaan. Welke regering, welke minister heeft dit ooit toegestaan?

»Wat mij vooral stoort, is dat niemand het ooit over onze topsjotters heeft. Nooit hoor ik iemand zeggen dat het compleet immoreel is dat een voetballer bij Manchester City vier keer meer verdient dan een gemiddelde bedrijfsleider. Bpost of Belgacom leiden lijkt me relevanter en geeft minder aanleiding om te zagen dan een vetbetaalde voetballer die bij een topploeg op de bank zit.

»Geld is de maatstaf der dingen geworden. Als je vandaag de naam van een celeb goo­gelt, gaan acht van de tien hits over wat die verdient. Alsof dat de maatstaf is! Wij zijn geobsedéérd door geld.»

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234