Review: Allard Schröder - De Hydrograaf

Vorige week kreeg de Nederlander Allard Schröder de AKO-literatuurprijs voor zijn eerder dit jaar verschenen roman 'De hydrograaf'. Juryvoorzitter Louis Tobback liet de loftrompet uitvoerig schallen en noemde de roman 'onnederlands'. Qué? Het p...

Vorige week kreeg de Nederlander Allard Schröder de AKO-literatuurprijs voor zijn eerder dit jaar verschenen roman 'De hydrograaf'. Juryvoorzitter Louis Tobback liet de loftrompet uitvoerig schallen en noemde de roman 'onnederlands'. Qué? Het proza van Schröder is zo Nederlands als een stel klompen. En net zo houterig. En net zo gedateerd.

Nederland heeft zich de voorbije jaren gekoesterd onder de stolp van het Poldermodel. Het zelfbenoemde gidsland waande zich veilig voor alle maatschappelijke stormen. Afgesneden van de frisse lucht van de straat ging de Nederlandse literatuur er van langsom meer als een kasplantje uitzien; een weinig relevant, zorgzaamheid behoevend niemendalletje, hoogstens in staat een minimaal esthetisch genoegen te verschaffen. Het Koldermodel.

Nederlandse schrijvers gingen unisono klinken, hun boekjes werden onderling verwisselbaar - alleen de auteursnaam op het kaft varieerde van Marcel Möring tot Louis Ferron, van Thomas Roosenboom tot Doeschka Meijsing, van Tessa de Loo tot Thomas Lieske, etc enz. Ze concipiëren hun werk volgens het Grote Literaire Handboek, dat klassieke degelijkheid vooropstelt en stijlbloempjes het liefst gekalligrafeerd ziet. Risicoloos, keurig, precieus - geen wonder dat onder de stolp van het Poldermodel brave historische romans erg goed gedijen.

De hydrograaf - meter van zeestromingen en golfdynamiek - uit de titel van de bekroonde roman van Allard Schröder is Franz von Karsch-Kurwitz, die in 1913 op de vlucht voor een gearrangeerd huwelijk en een knagende bestaanscrisis met de viermaster Posen van Hamburg via Lissabon en Rio naar Valparaiso vaart. De biografische schets van de ontaarde edelman stelt Schröder ruim in de gelegenheid zijn vermogen te etaleren om vakkundig aan de slag te gaan met de wetten van het Grote Literaire Handboek: hij huldigt een overkoepelende, voor de hand liggende metafoor (de hydrograaf meet de onpeilbare diepten van de zee, de schrijver peilt de ondoorgrondelijke ziel van de hydrograaf), toont zich niet van de straat (onder de passagiers bevindt zich senhor de Campos, een heteroniem van de Portugese dichter Fernando Pessoa), wendt psychologie van de koude grond aan (Karsch' onvervulde verlangen in de liefde gaat terug op een huidziekte in zijn kindertijd) en trapt met overtuiging open filosofische deuren in (het bestaan is vergeefs).

Het Grote Litaire Handboek eist ook dat namen betekenisdragend zijn, een inkijkje bieden in de duistere krochten van de ziel. Een jongeling die door eigen hand zal sterven, heet Jef Suicide. Zal een personage in de loop van zijn avonturen zijn geaardheid ontdekken? Noem 'm dan Potter. Noblesse oblige: het allerfijnst is deze edele allusiekunst beoefend door Harry Mulisch, die het hoofdpersonage van zijn roman 'Hoogste tijd', Ulli Bouwmeester, introduceerde tussen haakjes met de toevoeging 'spreek uit: oelli', opdat toch maar niemand zou ontgaan dat schrijver en hoofdpersonage samenvielen. Schröder doet iets soortgelijks, of zou het toeval zijn dat de geheel uit kunstzinnige mist opgetrokken auteur zich van voren all art noemt?

Ook in 'De hydrograaf' is qua naamgeving niet over één nacht ijs gegaan. Zou het u verrassen mocht er een zombie schuilen in het personage met de naam Totleben? Schrikt u van een grap van een graaf genaamd Von Karsch-Kurwitz? Vindt u het vreemd dat er druk geposeerd en geveinsd wordt op een viermaster die Posen gedoopt is? Kijkt de latinist in u vreemd op als een dame genaamd Asta Maris geen zeebenen heeft? Tegelijk schuilt in de naam van die mysterieuze mevrouw een schuldbekentenis van Schröder: elke Antwerpenaar zegt 'astamaris' als hij 'als het dat maar is' bedoelt - alsof Schröder besefte dat de onder de stolp van het Poldermodel gecultiveerde romans weinig soeps zijn. Astamaris, lattetanmar.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234