null Beeld

Review: Annejet van der Zijl - Sonny Boy

Toen HP/De Tijd onlangs informeerde naar de helden van Annejet van der Zijl, bekende de biografe haar voorliefde voor 'mensen die alleen durven te staan': 't was enigszins voorspelbaar, want uit de onderwerpskeuze van haar vorige boeken sprak al een ...

Toen HP/De Tijd onlangs informeerde naar de helden van Annejet van der Zijl, bekende de biografe haar voorliefde voor 'mensen die alleen durven te staan': 't was enigszins voorspelbaar, want uit de onderwerpskeuze van haar vorige boeken sprak al een voorkeur voor dwarsliggers en eenzame wolven - de excentrieke dichteres F. Harmsen van Beek in haar debuut 'Jagtlust', en de schrijvende allemansoma Annie M.G. Schmidt in het voor De Gouden Uil genomineerde 'Annie'. En met haar zopas verschenen biografie 'Sonny Boy' (Nijgh & Van Ditmar) bouwt Van der Zijl een piëdestal voor twee vergeten 'gewone mensen' die zich, toen ze 'terechtkwamen in de raderen van de grote wereldgeschiedenis', ontpopten als helden.

Dat de jonge Surinamer Waldemar Nord en de oer-Hollandse moederkloek Rika van der Lans - de protagonisten uit 'Sonny Boy' - alléén durfden te staan, is gezien het tijdperk waarin hun geschiedenis zich voltrok een understatement: Waldemar, een letterlijke én figuurlijke ocean swimmer (de term verwijst naar de happy few die vanuit 'Nederlands Guyana' de oversteek naar het Beloofde Holland konden maken), belandt eind 1928 als kostganger in het vrolijke huishouden van Rika, een gescheiden vrouw van achter in de dertig die haar verstikkende familieleven op een eiland in Zuid-Holland ontvlucht was. 'Ouder wordende vrouw valt voor zwarte student': wie al eens een aflevering van 'Jambers' heeft meegepikt kijkt er niet van op, anno 1929 was de affaire tussen Waldemar en Rika een regelrecht schandaal.

Ondanks de achterklap en de precaire financiële toestand van het koppel groeit hun love child Waldy - roepnaam Sonny Boy, naar het gelijknamige nummer van Al Jolson uit de film 'The Singing Fool' uit 1928 - op in een warm nest. Eind jaren dertig begint Rika een pension in de mondaine badplaats Scheveningen, en gaat het hen zowaar voor de wind - de economische recessie en de nakende wereldbrand lijken veraf. Ook tijdens de eerste oorlogsjaren leeft het gezin nog in een luwte: het warme nest van Rika herbergt zelfs joden en politieke vluchtelingen. Een razzia zorgt ervoor dat de grote geschiedenis de kleine onherroepelijk de pas afsnijdt: Rika strandt in het concentratiekamp van Vught, Waldo komt via het kamp van Neuengamme op de luxueuze oceaanstomer Cap Argona terecht.

Steven Spielberg zou van 'Sonny Boy' ongetwijfeld een hysterische tranentrekker van een film maken. Een vertelling vol misère, hartenpijn, ingehouden racisme en oorlogsgruwel, waarin de onontkoombaarheid van het noodlot bovendien op elke pagina meezindert: de regisseur van 'Schindler's List' heeft het ooit al met minder moeten doen. Maar wacht vooral niet tot de verfilming: Van der Zijl kluistert de lezer vanaf de eerste pagina aan haar verhaal, en wel met kleurrijke tableaux vivants van het Holland van de jaren dertig en het Paramaribo van de vroege twintigste eeuw. De (schaarse) zinnen waarmee ze de liefde tussen Waldemar en Rika beschrijft, hebben een enkele keer iets van de betere damesbladenwijsheid, maar dat is haarkloverij: 'Sonny Boy' is sublieme literaire non-fictie, die moeiteloos opvalt tussen de romanoogst van het najaar.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234