Review: Armand Leroi - Mutanten


'Mutanten' (Contact) van de evolutiebioloog Armand Leroi is vlot geschreven, maar we zouden de lectuur niet aanbevelen na zware maaltijden. De minutieuze beschrijvingen van gedrochtelijke misvormingen zijn nog net verteerbaar, de afbeeldingen daare...


'Mutanten' (Contact) van de evolutiebioloog Armand Leroi is vlot geschreven, maar we zouden de lectuur niet aanbevelen na zware maaltijden. De minutieuze beschrijvingen van gedrochtelijke misvormingen zijn nog net verteerbaar, de afbeeldingen daarentegen hebben naar onze smaak een iets te hoog in your face-gehalte. De schedel van John Merrick alias Elephant Man is nog één van de minder schokkende plaatjes. Er zijn ook Siamese tweelingen te bewonderen, menselijke cycloopjes - met het oog ónder de neus - en zowaar zeemeerminnen: embryo's met niet ontwikkelde, samengegroeide beentjes.

Het leven van de mutant is niet plezant: lang voor dokter Mengele zich op de studie van tweelingen en dwergen toelegde, werden mensen met lichamelijke afwijkingen - als ze al niet op een brandstapel eindigden - uitgekleed, opgemeten, geprikt en opengesneden door ambitieuze anatomieprofessoren. En zelfs na hun dood wordt hun geen rust gegund. Het skelet van Harry Eastlack is dezer dagen in het Mütter Museum in Philadelphia te bewonderen, nadat hij in 1973 gestorven was aan de gevolgen van fibrodysplasia ossificans progressiva, een ziekte waardoor je spierweefsel geleidelijk versteent. Een foto van Harry levend en van Harry dood worden ter lering in het boek afgedrukt.

Nochtans is het Leroi niet om het schokeffect te doen, zegt hij: mutaties zijn vooral interessant omdat ze ons laten zien waar een embryo in de baarmoeder een verkeerde afslag heeft genomen. Dat Siamese tweelingen vaak hun organen in spiegelbeeld gerangschikt hebben zitten, leert ons hoe ons lichaam links en rechts uit elkaar kan houden. De studie van hermafrodieten illustreert hoe en wanneer een embryo beslist of het mannelijk dan wel vrouwelijk wordt. En wat de gevolgen zijn als het embryo twijfelt over de te volgen marsrichting: in het dorp Salinas in de Dominicaanse Republiek werden tot voor kort één op de negentig jongens bij hun geboorte als meisjes beschouwd. Als hun lichaam in de puberteit testosteron begon rond te pompen, maakte opeens - surprise! - een penis zijn opwachting. Guèvedoche - 'penis op je twaalfde' - noemen de dorpelingen het fenomeen, en het kan, zo meldt de auteur droogjes, in de ruime omgeving van Salinas desgewenst ook als scheldwoord worden gebruikt.

In de laatste hoofdstukken waagt Leroi zich aan enkele Fundamentele Vragen. Behalve 'zijn rosse mensen mutanten?' luiden die bijvoorbeeld: hoe zit dat nu met schoonheid? En met die 'akelige, algemene kwaal', ouderdom? En is er een verband tussen beide? Misschien wel, zegt hij, want de natuurlijke selectie bevoordeelt mutaties die op korte termijn nuttig zijn maar op latere leeftijd een hoge tol eisen. Het zou dus best kunnen dat onze onafwendbare aftakeling het gevolg is van dezelfde mutatie die ervoor zorgt dat wij op jonge leeftijd zo vruchtbaar en onstuitbaar zijn. Misschien 'is ouderdom de prijs die wij betalen voor de buitensporige schoonheid en de weelderige overvloed van onze jeugd.' Of dat dan een troostende gedachte is, laat hij in het midden. C'est la vie.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234