Review: Arundhati Roy - Oneindige gerechtigheid

'Niets is voor een romanschrijver vernederender dan een pleidooi te moeten herformuleren,' meldt Arundhati Roy aan het begin van haar essaybundel 'Oneindige gerechtigheid', maar deze keer moét het: 'Ik ben bereid me te verlagen. Door het stof te...

Bart Vanegeren

'Niets is voor een romanschrijver vernederender dan een pleidooi te moeten herformuleren,' meldt Arundhati Roy aan het begin van haar essaybundel 'Oneindige gerechtigheid', maar deze keer moét het: 'Ik ben bereid me te verlagen. Door het stof te kruipen, omdat zwijgen in de gegeven omstandigheden onvergeeflijk zou zijn.'
De gegeven omstandigheden zijn bepaald naar in het geglobaliseerde India, Roys vaderland. Tijdens de wereldwijde tournee na haar succesdebuut 'De God van Kleine Dingen' slaagde Roy er steeds minder in haar weelde als kersvers bestsellerauteur te rijmen met de ellende van miljoenen anonieme landgenoten. Ze sleepte zich van interview naar signeersessie met een writer's block op haar rug, en keerde zich van de fictie af: 'Het was mijn intuïtie die me ertoe bracht Joyce en Nabokov terzijde te leggen, het lezen van Don DeLillo's belangrijke boek uit te stellen en dat te vervangen door rapporten over afwatering en irrigatie.'
Vier van de zes essays in 'Oneindige gerechtigheid', goed voor ruim 200 bladzijden, zijn striemende aanklachten aan het adres van de schaamteloos corrupte Indische overheid. In bij momenten witheet, maar altijd elegant geformuleerd proza windt Roy zich - naar het zich laat aanzien: meer dan terecht - op over de dwaze ideologie achter de Indiase kernbom, de ecologische en ecomische gevolgen van de massale aanleg van grote stuwdammen, de privatisering en commercialisering van basisvoorzieningen als water en elektriciteitsvoorziening - de merknaam Enron valt - en de uitwassen van een foute globalisering: 'De armsten van India subsidiëren de levensstijl van de rijksten.'
Roy woont, leeft en werkt nog altijd in de derde wereld, ook al zou ze zich met de opbrengst van 'De God van Kleine Dingen' een luilekker leventje waar ook ter wereld kunnen permitteren. Dat maakt haar woede overtuigender dan die van de permanent in luxueuze hotelsuites verblijvende Salman Rushdie of VS Naipaul, die de stank van Delhi liever beschrijven dan doorstaan. Daarom is het des te jammerlijker dat Roy nalaat een alternatief voor de aangeklaagde corruptie te presenteren. Haar spaarzame toekomstvisioenen zijn van een wolligheid waar zelfs in CD&V-kringen raar van opgekeken zou worden: 'Vreugde zoeken op de meest trieste plekken. Schoonheid najagen tot in haar verste schuilhoeken.'
'Oneindige gerechtigheid'
dankt zijn titel aan de twee kortere stukken die de bundel besluiten en die Roy in oktober 2001 schreef in de nasleep van de aanslagen op de WTC-torens en het Pentagon en de Amerikaanse vergeldingsacties in Afghanistan. 't Is niet duidelijk waarom het leven van die krantenstukken zo nodig in boekvorm gerekt diende te worden, ze melden namelijk niks wat we sinds 9/11 al niet elders gelezen hadden. Gelukkig formuleert Roy ook hier geïnspireerder dan de gemiddelde buitenland-correspondent, bijvoorbeeld wanneer ze Osama bin Laden typeert: 'Hij is Amerika's familiegeheim. Hij is de verdorven dubbelganger van de Amerikaanse president. De primitieve tweelingbroer van alles wat mooi en geciviliseerd heet. Hij is gemaakt uit de spare rib van een wereld die om zeep is geholpen door de buitenlandse politiek van Amerika.'
Zulke passages doen ons verlangen naar het tweelingzusje van de essayiste Roy: de romanschrijfster Roy. 'De God van Kleine Dingen' was al doordesemd van een strijdbaar politiek bewustzijn, 't moet een kleine stap voor het talent van Roy zijn om ook haar wild woekerend andersglobalisme in fictie te laten resoneren. Dan zal ze als vanzelf uitkomen bij de beste boeken van - ik noem maar wat, mocht u nog om een vakantieboek verlegen zitten - Louis Paul Boon, Michel Houellebecq, Douglas Coupland of Don DeLillo.

'Oneindige gerechtigheid' is verschenen bij Prometheus.

http://website.lineone.net/~jon.simmons/roy/

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234