Review: Bernard Dewulf - Bijlichtingen

'Schrijven over schilderijen is altijd onjuist en hopeloos.' meldt Bernard Dewulf terloops in een van de achttien bespiegelingen over schilderkunst in 'Bijlichtingen' (Atlas). Dat is juist, en het verklaart waarom kunstbeschouwingen vaak baden in een...

'Schrijven over schilderijen is altijd onjuist en hopeloos.' meldt Bernard Dewulf terloops in een van de achttien bespiegelingen over schilderkunst in 'Bijlichtingen' (Atlas). Dat is juist, en het verklaart waarom kunstbeschouwingen vaak baden in een eindeloze ernst en ontaarden in geneuzel over 'de dematerialisatie en de instrumentaliteit van het oeuvre in verhouding tot de moderniteit'. Voor dergelijke gemakkelijkheidsoplossingen heeft Dewulf zich behoed en daarom ben ik blij dat het bij voorbaat hopeloze en onjuiste van zijn onderneming 'm niet tegengehouden heeft zijn picturale liefdes toe te lichten.

De hoofdmoot van 'Bijlichtingen' bestaat uit twaalf essays over elf kunstenaars. Ze zijn chronologisch gerangschikt - het eerste stuk gaat over Xavier Mellery, het laatste over Vincent Geyskens - en vormen aldus een impressionistisch kunstgeschiedenisje: van het begin van de twintigste eeuw, toen het roerige klimaat kunstenaars naar nieuwe technieken en stijlen stuwde, tot het eind van de twintigste eeuw, toen schilderijen plaats moesten ruimen voor installaties en videokunst en de volhardende schilders de schoonheid van lelijkheid verkenden.

De twaalf essays vertellen ook Dewulfs persoonlijke verhaal - het sprookje van de dichter en de schilderkunst: op zijn zesentwintigste wordt hij in het Brusselse Museum voor Moderne Kunst verliefd op 'Vrouw in het blauw voor de spiegel' van Rik Wouters, vervolgens onderhoudt hij wisselende contacten met schilderijen van Léon Spilliaert en anderen en uiteindelijk ontstaat een vaste relatie met het werk van Raoul de Keyser. In 'Bijlichtingen' probeert Dewulf zijn liefde voor picturale oeuvres uit te leggen. Naar schilderijen kijken blijkt opvallend vaak een sensuele bezigheid: 'Door al dat in- en uitglijden van de blik, door de visuele copulatie kan het bezoek aan een schilderijententoonstelling bedwelmend zijn, erotiserend zelfs.' Dan slaan ook het nuttige en het aangename aan het paren en peilt Dewulf de vrouwenhaat van Edgar Degas of het exhibitionisme van de naakten van Marlene Dumas.

De liefde laat zich maar moeilijk vangen, na 'verf' en 'licht' komt het woordje 'misschien' het meest voor in dit boek. Dewulf hanteert de voorzichtige, secure taaltoets van de dichter, er schuilt niet bepaald een brallerige Jan Hoet in hem. Zoals de dichter Dewulf anekdotes vertelt maar zich ook bewust toont van de tijdeloze eigenzinnigheid van woorden, zo heeft de schilderijenkijker Dewulf niet alleen oog voor wat de verf toont maar ook voor de verf zelf. Dat komt een onbevangen blik ten goede en helpt om het kunstmatige verschil tussen abstract en figuratief op te heffen.

Een enkele bijdrage raakt niet boven de waan van de dag uit (de liefde voor poëzie heeft de auteur ingegeven zijn krantenstukken over de poëziezomer van Watou op te nemen), heel af en toe gaat het er te particulier toe (de verkenning van Raoul de Keyser is niet altijd te volgen), maar de stukken over Bonnard, Wouters, Rustin, Dumas en Tuymans zijn van het beste wat er in dit taalgebied over schilderkunst te lezen is. In de allerlaatste zin van 'Bijlichtingen' bezingt Dewulf het licht in het museum Insel Hombroich: 'Zoals het hier de kunst mag komen bijlichten - het is benijdenswaardig.' Die jaloezie is misplaatst, ook als Dewulf zijn licht laat schijnen over schilderijen, glanst een benijdenswaardige naturel, mooi op zich, maar tegelijk vertederend dienstbaar aan het schilderwerk.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234