Review: Bohumil Hrabal - Harlekijntjes miljoenen

't Is spijtig dat deze roman bij ons in de lente in de winkels ligt, want in dit tien jaar oude werk van de Tsjechische chroniqueur Bohumil Hrabal is de herfst op zijn best. 'Harlekijntjes miljoenen' (Prometheus) gaat over nostalgie, maar wordt nooit...

't Is spijtig dat deze roman bij ons in de lente in de winkels ligt, want in dit tien jaar oude werk van de Tsjechische chroniqueur Bohumil Hrabal is de herfst op zijn best. 'Harlekijntjes miljoenen' (Prometheus) gaat over nostalgie, maar wordt nooit zelf nostalgisch. Of het verleden nu zeer doet of niet: terwijl de bladeren vallen, kunnen de personages het omkijken niet helpen.

Toen Hrabal in 1997 in onduidelijke omstandigheden uit een Praags ziekenhuisvenster naar zijn dood viel, was hij allang geen geheimtip meer. Hier is hij wellicht nog altijd minder bekend dan Milan Kundera, maar dit vitale boek - op het eerste gezicht nochtans een afleggertje - doet vermoeden dat ook Hrabals andere werk weleens langer zou kunnen overleven dan de licht-filosofische seks-cum-politiek van zijn gevierde landgenoot. Aan de setting zal 't alvast niet liggen: een bejaardentehuis in het kleine stadje Nymburk is het sepia decor voor oudemensenmijmeringen en andere dingen die voorbijgaan. We mogen er niet aan dénken wat de gemiddelde Vlaamse auteur met een rust- en verzorgingstehuis in pakweg Kortrijk zou doen, maar Hrabal sleurt je vanaf de eerste pagina binnen in de onverwerkte, onvolledige herinneringen van een groepje bejaarden voor wie de dag begint te duisteren. En de man kan schrijven zoals men dat eigenlijk niet verwacht van een drankzuchtige Midden-Europeaan. Zijn zinnen zijn microscopisch precies en toch zwierig, en waaieren geregeld uit: af en toe hebben ze maar een paar komma's nodig om een hele bladzijde te overspannen.

'Harlekijntjes miljoenen' is zo sterk omdat een schrijver hier dingen doet die alleen een schrijver kan doen. Dit is níét weer zo'n boek dat heel hard zijn best doet om een film te zijn: deze tekst leeft van dansante verhaallijnen en woorden die tegelijk resoneren én iets te zeggen hebben. Van Günter Grass-achtige anekdotes springt het naar sensuele cupidootjes in het plafond, terwijl een dokter zijn rokende patiënten aanraadt van twintig naar vijftien sigaretten per dag te gaan: 'En dan gingen de bejaarden opgelucht weg, rookten naar hartelust verder en waren blij dat dokter Holoubek zo'n goede arts was.' En nooit wordt een leven vol seizoenen samengebald in woorden met een hoofdletter. Liefde, ja, daar heeft men het weleens over. Maar het lijkt er niet op dat zij de personages werkelijk zal verlossen, noch vindt men die omstandigheid zo zielig dat men in het liefdesverdriet de waarheid wil vinden. Zo beschouwd is het helemaal niet jammer dat dit boek in de lente aan de man wordt gebracht: u kunt het in september nog eens lezen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234